Anayasa Mahkemesi, YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel'in bireysel başvurusu üzerine önemli bir karar verdi. Yüksek Mahkeme, Özel'in dönemin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay hakkında yaptığı açıklamalar gerekçesiyle alt mahkemelerce tazminata mahkûm edilmesinin Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmederek Özel'e 50 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
Özel'in TBMM'deki Açıklamaları ve Davanın Başlangıcı
Olayın kökenine bakıldığında, Özgür Özel'in 14 ve 15 Ekim 2020 tarihlerinde TBMM'de düzenlediği basın toplantılarında dönemin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay'ın geçmiş yıllarda Türk Telekom'da yönetim kurulu üyeliği ve YİMPAŞ Holding'e bağlı YİMPAŞ Yozgat İhtiyaç Maddeleri Pazarlama ve Ticaret AŞ'de üst düzey yöneticilik yaptığını hatırlattığı görülmektedir. Özel, bu geçmişe atıfta bulunarak şu ifadeleri kullandı: "YİMPAŞ'ta suç işlediniz. Şansınıza iktidar oldunuz örtbas oldu, kurtuldunuz. Ama gün gelir onun da hesabı sorulur. Türk Telekom'da suç işlediniz. Hepimizin vergilerini Hariri ailesine peşkeş çektiniz. Gün gelir hesabı sorulur."
Bu açıklamalar üzerine Fuat Oktay, Özel aleyhine 150 bin TL tutarında manevi tazminat davası açtı. Dava süreci alt mahkemelerde Özel'in aleyhine sonuçlandı.
Bölge Adliye Mahkemesi Kararı ve Anayasa Mahkemesi'ne Taşınan Süreç
Bölge Adliye Mahkemesi, davayı değerlendirerek Özel'in Oktay'a 10 bin TL manevi tazminat ödemesine hükmetti. Özel, bu kararın ifade özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı. Yüksek Mahkeme, başvuruyu kabul ederek esastan inceledi ve alt mahkeme kararlarının anayasal güvencelerle bağdaşmadığı sonucuna ulaştı.
Anayasa Mahkemesi'nin Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesinde, Özel'in "alaycı, sert, abartılı hatta muhatabı açısından rahatsız edici olduğu kabul edilebilecek ifadeler eşliğinde kamu menfaatine ilişkin bir meselede bazı olgusal isnatlarda bulunduğu" vurgulandı. Yüksek Mahkeme, Özel'in cevap dilekçesinde bazı deliller sunduğunu da tespit etti; ancak ilk derece mahkemesinin bu delilleri değerlendirmeye almadığını, istinaf mercisinin ise iddiaların ifade özgürlüğü kapsamında kabul edilemeyeceği kanaatine vardığını saptadı.
Kararda siyasetçilerin kamusal denetim karşısındaki konumuna da özellikle değinildi. "Bir siyasetçi, siyasi arenaya çıkarak kamusal alandaki bütün eylemlerini, geçmiştekiler de dahil olmak üzere, kamunun gözlemine ve denetimine sunmayı göze almış kimsedir" ifadesine yer verilen gerekçede, Fuat Oktay'ın bir zamanlar yönetim kurulunda yer aldığı anlaşılan bir şirketin bazı yolsuzluklara karıştığı yönünde çeşitli iddiaların bulunduğuna ve bu konuda çeşitli yayın organlarınca haberler yapıldığına dikkat çekildi.
Mahkeme, Özel'in bu savunmalarının yargı mercilerince değerlendirilmediğini de göz önünde bulundurarak "başvurucunun açıklamalarının sebepsiz ve tümüyle keyfi ve kişisel bir saldırı oluşturduğunu kabul etmek mümkün görünmemektedir" sonucuna vardı. Gerekçede ayrıca "başvurucunun ifade özgürlüğü ile davacının şeref ve itibarının korunması hakkı arasında adil bir denge kurulduğundan bahsedilemeyeceği" de vurgulandı.
Yeniden Yargılama İçin Dosya Ankara Mahkemesi'ne Gönderildi
Anayasa Mahkemesi, yalnızca ihlal tespiti ve tazminata hükmetmekle yetinmedi. Yüksek Mahkeme, kararın bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine de hükmetti. Bu karar, davanın alt mahkemede yeniden ele alınacağı anlamına geliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Özgür Özel, Fuat Oktay hakkında ne söylemişti?
Özgür Özel, 14 ve 15 Ekim 2020 tarihlerinde TBMM'de yaptığı basın toplantılarında Fuat Oktay'ın Türk Telekom'da yönetim kurulu üyeliği ve YİMPAŞ Yozgat İhtiyaç Maddeleri Pazarlama ve Ticaret AŞ'de üst düzey yöneticilik yaptığı dönemlere atıfla, her iki şirkette suç işlendiğini ve vergilerin Hariri ailesine peşkeş çekildiğini ileri sürmüştü.
Fuat Oktay bu açıklamalar üzerine ne yaptı?
Fuat Oktay, Özel'in söz konusu açıklamaları üzerine 150 bin TL tutarında manevi tazminat davası açtı. Bölge Adliye Mahkemesi, davayı değerlendirerek Özel'in Oktay'a 10 bin TL manevi tazminat ödemesine hükmetti.
Anayasa Mahkemesi hangi gerekçeyle ihlal kararı verdi?
Anayasa Mahkemesi, Özel'in cevap dilekçesinde sunduğu delillerin alt mahkemelerce değerlendirilmediğini, siyasetçilerin geçmişteki kamusal eylemlerinin da kamuoyunun denetimine açık olduğunu ve Özel'in açıklamalarının tamamen keyfi bir kişisel saldırı olarak nitelendirilemeyeceğini tespit etti. Bu gerekçelerle ifade özgürlüğü ile şeref ve itibarın korunması hakkı arasında adil bir denge kurulmadığına hükmetti.
Anayasa Mahkemesi kararıyla Özel'e ne kadar tazminat ödenmesine hükmedildi?
Anayasa Mahkemesi, Özel'in ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vererek Özel'e 50 bin TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Dava bundan sonra ne olacak?
Anayasa Mahkemesi, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verdi. Dava bu mahkemede yeniden görülecek.
