Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Türkiye'nin önümüzdeki beş yılını şekillendirecek akıllı şehir stratejisinin hazır olduğunu duyurdu. Bakan Kurum, sosyal medya hesabından paylaştığı infografikte, "5 yıllık akıllı şehir eylem planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete'de yayımlandı. Hayırlı olsun" ifadelerini kullandı. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre söz konusu belge, 'Türkiye Yüzyılı' vizyonu çerçevesinde hazırlanan '2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı' adını taşıyor.
Eylem Planının Yapısı: 4 Stratejik Amaç, 297 Uygulama Adımı
Resmi Gazete'de yayımlanan eylem planı, uygulamaya, izlemeye ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımından oluşuyor. Yeni stratejiler, 2020-2023 döneminde elde edilen deneyim ve kurumsal kapasitenin üzerine inşa edilen gelişmiş bir yönetim çerçevesi olarak tanımlandı. Yol haritası; yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi teknolojileri merkeze alıyor. Kurumların birbirinden bağımsız sistemler kurarak kaynak israfına yol açmasının önüne geçmek amacıyla veri yönetişimi ve birlikte çalışabilirlik ilkeleri de planın temel eksenlerinden biri olarak belirlendi.
Bakanlık, yerel yönetimlere rehberlik etmek üzere 50 uygulamaya ait fizibilite raporu ve 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu oluşturdu. Şehirlerin teknoloji çöplüğüne dönüşmemesi için tüm teknolojilerin yakından izleneceği ve yalnızca vatandaşa doğrudan fayda sağlayacak çözümlerin hayata geçirileceği vurgulandı.
Yıl Yıl Uygulama Takvimi
Eylem planı, 2026'dan 2030'a uzanan ayrıntılı bir uygulama takvimi ortaya koyuyor. 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak; her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modeline geçiş zorunlu hale getirilecek.
2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi de sürece dahil edilecek. Bu aşamada 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak. 2028 itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulaması fiilen hayata geçecek; kurulacak teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla yerli çözümler uluslararası pazarlara ihraç edilecek. 2029'da ise tüm illerde trafikten çevre temizliğine kadar pek çok hizmetin tek noktadan yönetileceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak; koordinasyon Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından sağlanacak.
2030 yılında akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak. Sektörde 500 girişimci şirket desteklenecek ve sürecin hukuki altyapısını oluşturan Akıllı Şehir Kanunu yürürlüğe girecek.
Vatandaşın Günlük Yaşamına Yansıyacak Uygulamalar
Planın somut yansımaları arasında gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleri öne çıkıyor; bu sistemlerle yollarda kaybedilen sürenin en aza indirilmesi hedefleniyor. Atık toplama araçları doluluk oranına göre rota çizecek, akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji tasarrufu sağlanacak. Vatandaşlar mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere iletebilecek ve böylece şehir yönetimine doğrudan katılım imkânı bulacak.
Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile her şehrin kendine özgü ihtiyaçları ayrı ayrı ölçülecek. Hizmetlerin yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı grupları da kapsayacak biçimde adil dağıtılması da planın öncelikleri arasında yer alıyor.
Kentsel Dönüşüm ve Afet Yönetimi Entegrasyonu
Stratejinin öne çıkan ayaklarından birini kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi oluşturuyor. Yeni yol haritası kapsamında erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarıyla afetlere hazırlık güçlendirilecek. TOKİ, kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini 'Akıllı Bölgeler' yaklaşımıyla doğrudan bütünleştirecek. Yeni yaşam alanları yeşil enerjiyle çalışacak; su ve enerji kayıplarını sensörlerle anlık tespit eden çevreye duyarlı tasarımlara sahip olacak.
Uluslararası İş Birliği Hedefi
Türkiye, akıllı şehir alanında geliştirdiği yerli ve milli birikimi yalnızca kendi sınırlarında kullanmayı planlamıyor. Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere bu birikimin ihraç edileceği ve uluslararası iş birliğinin geliştirileceği belirtildi.
Sıkça Sorulan Sorular
2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı kaç yılı kapsıyor?
Plan, 5 yıllık bir dönemi kapsıyor ve 2030 yılına kadar uygulanacak adımları ayrıntılı biçimde düzenliyor.
Eylem planında kaç stratejik amaç, hedef, eylem ve uygulama adımı yer alıyor?
Resmi Gazete'de yayımlanan eylem planında 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı bulunuyor.
2026 sonuna kadar akıllı şehir stratejisi kaç ilde hazırlanacak?
2026 sonuna kadar Türkiye'nin 81 ilinin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanması öngörülüyor.
2030 yılında akıllı şehir teknolojilerinde yerli üretim oranı ne olacak?
2030 yılında akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak.
Bakanlık yerel yönetimlere rehberlik için ne tür kaynaklar hazırladı?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yerel yönetimlere rehberlik etmek amacıyla 50 uygulamaya ait fizibilite raporu ve 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu oluşturdu.
