ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, bu pazar New York'ta Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile bir araya gelecek. Görüşmede yapay zeka, nadir toprak elementleri, kritik mineraller ve ticaret konularının ele alınması bekleniyor. Toplantı, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in 24 Eylül'de Washington'da gerçekleştirmesi planlanan zirve öncesinde kritik bir hazırlık niteliği taşıyor.
Görüşmenin Kapsamı ve Katılımcılar
Greer'in ofisinden yapılan resmi açıklamada görüşmenin pazar günü New York'ta yapılacağı doğrulandı. Greer, Trump yönetiminin Çin ile "dengeli ticaret" politikasını sürdürmeye devam edeceğini vurgulayarak son dönemde varılan taahhütlerin uygulanmasının yakından izleneceğini açıkladı. Hassas olmayan ürünlerde ticaretin geliştirilmesi ve ABD'li çiftçiler, üreticiler ile çalışanlar için pazara erişimin iyileştirilmesi de hedefler arasında sayıldı. Görüşmelerin pazartesi gününe kadar çalışma düzeyinde sürebileceği ve gündemin geniş tutulacağı bildirildi.
Yapay Zeka: Açık ve Kapalı Modeller Tartışılacak
Bessent, görüşmelerde yapay zeka alanında hem açık ağırlıklı hem de kapalı ağırlıklı modellerin gündeme geleceğini açıkladı. Açık ağırlıklı modellerde temel unsurlar kamuya açık olduğundan kullanıcılar bu modelleri indirip belirli amaçlar doğrultusunda geliştirebiliyor. Çin'de üretilen açık ağırlıklı modellerin, Anthropic ve OpenAI gibi ABD'li şirketlerin kapalı ağırlıklı modellerine kıyasla daha düşük maliyetli olması nedeniyle ABD'li şirketler arasında giderek yaygınlaştığı belirtiliyor.
Çin merkezli yapay zeka modellerinin ABD hükümeti tarafından da kullanıldığı bildirildi. Batı medyasında yer alan haberlere göre ABD hükümetine ait bir internet sitesi, federal düzenleme taslaklarında arama yapılabilmesi için Çinli bir şirketin geliştirdiği yapay zeka modelinden yararlandı. FBI ise söz konusu modelin geliştiricisi Alibaba'yı, Anthropic'in teknolojisini "kötü niyetli" biçimde kopyalamakla suçladı.
Bessent, ABD'nin yapay zeka alanındaki liderliğini koruduğunu ifade ederek iki ülkenin yapay zeka sistemleri arasında tam bir ayrışmanın önlenmesi ve ortak risklerin azaltılması konusunda görüşmelere açık olduklarını söyledi. Bessent daha önce de ABD ve Çin'in güçlü yapay zeka modellerinin devlet dışı kötü niyetli aktörlerin eline geçmesini önlemeye yönelik "güvenlik kuralları" üzerinde mutabık kalması gerektiğini savunmuştu.
Nadir Toprak Elementleri ve Kritik Mineraller
Görüşmelerin bir diğer önemli gündem maddesi, Çin'in üretiminde belirleyici rol oynadığı nadir toprak elementleri ve kritik minerallerin ABD'ye akışının artırılması meselesi. Çin'in daha önce bu ürünlerin ihracatını ciddi ölçüde kısıtlamasının ardından ABD, söz konusu akışın yeniden sağlanmasını talep ediyor. Batı medyasına konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, Çin'in bu konudaki performansının beklentileri karşılamadığını ve meselenin Trump-Xi zirvesi öncesinde ele alınacağını belirtti. ABD yönetimi ayrıca Çin'in, ABD'ye yasa dışı fentanil üretiminde kullanılan öncül kimyasalların akışını durdurmak için daha somut adımlar atmasını istiyor.
Gümrük Vergileri ve Ticaret Ateşkesi
Mevcut ticaret ateşkesi çerçevesinde Trump'ın ikinci başkanlık döneminde uygulanan gümrük vergileri yaklaşık yüzde 20 seviyesinde tutulmuştu. Ancak ABD Yüksek Mahkemesi daha sonra Trump'ın ulusal acil durum yasasına dayanarak uyguladığı bazı gümrük vergilerini iptal etti. Trump yönetimi şu an bu vergileri farklı yasal yetkiler kapsamında yeniden yapılandırıyor. Bunun yanı sıra ABD, zorla çalıştırma iddiaları gerekçesiyle Çin mallarına yüzde 12,5 oranında yeni bir gümrük vergisi uygulamaya koydu. Çin'deki aşırı sanayi kapasitesini hedef alan ayrı bir ticaret soruşturmasının da sürdüğü bildirildi.
New York görüşmelerinde 10 Kasım'da sona erecek gümrük vergisi ateşkesinin uzatılıp uzatılmayacağı meselesinin de masaya gelmesi bekleniyor. Mayıs ayında Trump ile Xi arasında gerçekleştirilen görüşmede Çin, ABD'den tarım ürünleri alımlarını artırma ve en az 200 Boeing uçağı satın alma taahhüdünde bulunmuştu; ancak bu anlaşmaların ayrıntılarının henüz netleşmediği belirtildi.
Çinli İş Dünyası Heyeti de ABD'ye Geliyor
Çin Ticaret Bakanlığı, He Lifeng'in zirve öncesinde ABD'ye bir grup Çinli şirket yöneticisini de kapsayan heyetle gideceğini ve ekonomik ile ticari görüşmeler yürüteceğini açıkladı. Bu ziyaret, Trump'ın Çinli otomobil üreticilerinin ABD'de fabrika kurmasına ilişkin açıklamalarının hemen ardından gerçekleşecek. ABD otomotiv sektörünü temsil eden kuruluşlar ise cuma günü Trump yönetimine başvurarak ulusal güvenlik gerekçesiyle Çinli otomobil üreticilerinin ABD pazarına girişine yönelik mevcut kısıtlamaların korunması çağrısında bulundu.
Sıkça Sorulan Sorular
New York'taki ABD-Çin görüşmesine kimler katılacak?
Görüşmeye ABD tarafından Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Çin tarafından ise Başbakan Yardımcısı He Lifeng katılacak.
Görüşmede yapay zeka konusunda ne tür modeller ele alınacak?
Bessent, görüşmelerde yapay zeka alanında hem açık ağırlıklı hem de kapalı ağırlıklı modellerin gündeme geleceğini açıkladı. Açık ağırlıklı modeller kamuya açık temel unsurları sayesinde kullanıcıların indirip geliştirebildiği modellerdir; Çin kaynaklı bu tür modeller ABD'li şirketler arasında giderek yaygınlaşıyor.
Nadir toprak elementleri meselesinde ABD'nin talebi nedir?
ABD, Çin'in daha önce kritik minerallerin ihracatını ciddi ölçüde kısıtlamasının ardından bu ürünlerin akışının yeniden sağlanmasını talep ediyor. Üst düzey bir ABD'li yetkili, Çin'in bu konudaki performansının beklentileri karşılamadığını belirtti.
Mevcut ticaret ateşkesi ne zaman sona eriyor ve gümrük vergileri hangi düzeyde?
Mevcut ticaret ateşkesi 10 Kasım'da sona erecek. Ateşkes kapsamında Trump'ın ikinci döneminde uygulanan gümrük vergileri yaklaşık yüzde 20 seviyesinde tutulmuştu. ABD ayrıca zorla çalıştırma iddiaları gerekçesiyle Çin mallarına yüzde 12,5 oranında ek bir gümrük vergisi uygulamaya başladı.
Trump-Xi zirvesi ne zaman ve nerede gerçekleşecek?
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in 24 Eylül'de Washington'da bir araya gelmesi planlanıyor. New York'taki görüşmeler bu zirveye zemin hazırlamak amacıyla düzenleniyor.
