Dünyanın en büyük iki buz kütlesi olan Grönland ve Antarktika'daki buz kaybı, şimdiye kadar yapılan en kapsamlı çalışmalardan biriyle belgelendi. Scientific Data dergisinde yayımlanan araştırmaya göre 1979'dan bu yana her iki bölgede toplam 12.5 trilyon ton buz eridi. Araştırmacılar bu miktarın ne denli büyük olduğunu somutlaştırmak için çarpıcı bir karşılaştırma yaptı: Eriyen buz, Amerika Birleşik Devletleri'nin tamamını yaklaşık 1.5 metre kalınlığında bir buz tabakasıyla kaplayacak büyüklükte.
Erimenin Asıl Nedeni Hava Değil, Okyanus Suları
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, buz kaybının büyük bölümünün doğrudan hava sıcaklıklarının yükselmesinden değil, farklı bir mekanizmadan kaynaklandığını göstermesi. Çalışmaya göre buz kaybının yaklaşık beşte dördü, buz tabakalarını alt ve yan kısımlarından aşındıran daha sıcak okyanus sularından kaynaklandı. Başka bir deyişle, buzullar yalnızca üstten güneş ışığı ve sıcak havayla değil, alttan ve yanlardan ısınan deniz suyu tarafından da eritiliyor.
Bu bulgu, iklim değişikliğinin buz tabakalarına etkisinin sanıldığından çok daha karmaşık bir süreç olduğuna işaret ediyor. Okyanus sıcaklıklarındaki artış, buzulların görünmeyen kısımlarını aşındırarak büyük buz kütlelerinin kopmasına ve okyanuslara karışmasına zemin hazırlıyor.
3 Katrilyon Galon Su ve Yükselen Denizler
Araştırmada eriyen buzun hacmi de hesaplandı. Buna göre 1979'dan bu yana eriyen buz, yaklaşık 3 katrilyon galon yani 11.3 katrilyon litre suya dönüştü. Bu muazzam su kütlesi okyanuslara karışarak, diğer iklim kaynaklı etkenlerle birlikte küresel deniz seviyesini yaklaşık 3.1 santimetre yükseltti.
Northumbria Üniversitesi'nden araştırmacı Ines Otosaka, bu rakamın pratikte ne anlama geldiğini çarpıcı bir şekilde ortaya koydu. Otosaka'ya göre deniz seviyesindeki her 1 santimetrelik yükselme, her yıl 2 ila 3 milyon kişinin sellerden etkilenmesi anlamına geliyor. Bu hesaba göre şimdiye kadar gerçekleşen 3.1 santimetrelik yükseliş bile milyonlarca insanı doğrudan etkiliyor.
Kıyı Bölgelerine Sel Uyarısı
Kaliforniya Üniversitesi'nden Eric Rignot, araştırmanın yazarları arasında yer alıyor ve buz tabakalarının hızlı şekilde erimesine ilişkin ciddi bir uyarıda bulunuyor. Rignot, bu sürecin deniz seviyesinin yükselmesine ve kıyı bölgelerinin sel tehlikesine karşı daha savunmasız hale gelmesine yol açacağını vurguladı. Deniz seviyesindeki yükselmenin kıyı şeritlerini nasıl etkileyeceği, özellikle alçak rakımlı bölgeler ve küçük ada devletleri açısından kritik bir soru olmayı sürdürüyor.
Asıl Hızlanma 2010'larda Yaşandı
Araştırmanın bir diğer yazarı Andrew Shephard, buz kaybının tarihsel seyrini de değerlendirdi. Shephard'a göre 1970'ler, 1980'ler ve 1990'larda buz tabakaları görece daha istikrarlıydı; belirgin ve hızlanan buz kaybı ise 2010'lu yıllarda kendini gösterdi.
Shephard bu durumu, buz tabakalarındaki değişimlerin küresel ısınmanın etkilerini onlarca yıl geriden takip etmesiyle açıkladı. Araştırmacıya göre bu gecikme etkisi son derece önemli bir anlam taşıyor: Küresel sıcaklık artışı bugün durdurulsa bile buz tabakalarındaki değişimlerin daha uzun süre devam etmesi beklenebilir. Yani geçmişte atmosfere salınan sera gazlarının buz üzerindeki etkisi henüz tam olarak ortaya çıkmış değil.
27 Uydu ve 45 Bağımsız Araştırma
Çalışmanın metodolojik gücü de dikkat çekiyor. Araştırma ekibi, buz kaybını ortaya koymak için 27 farklı gözlem uydusundan elde edilen verileri ve 45 bağımsız araştırmayı inceledi. Bu geniş kapsamlı veri tabanı, sonuçların güvenilirliğini ve karşılaştırılabilirliğini artırıyor. Onlarca yıla yayılan uydu gözlemleri sayesinde buz tabakalarının zaman içindeki değişimi ayrıntılı biçimde izlenebildi ve 1979'dan günümüze uzanan uzun bir dönemin bütünlüklü bir tablosu çizilebildi.
Sıkça Sorulan Sorular
Grönland ve Antarktika'da kaç yılda ne kadar buz eridi?
Scientific Data dergisinde yayımlanan araştırmaya göre 1979'dan bu yana, yani yaklaşık 47 yıl içinde, Grönland ve Antarktika'da toplam 12.5 trilyon ton buz eridi.
Buz erimesinin temel nedeni nedir?
Araştırmaya göre buz kaybının yaklaşık beşte dördü, hava sıcaklıklarının doğrudan yükselmesinden değil, buz tabakalarını alt ve yan kısımlarından aşındıran daha sıcak okyanus sularından kaynaklandı.
Bu buz erimesi deniz seviyesini ne kadar yükseltti?
Eriyen buz, diğer iklim kaynaklı etkenlerle birlikte 1979'dan bu yana küresel deniz seviyesini yaklaşık 3.1 santimetre yükseltti.
Deniz seviyesindeki yükseliş kaç kişiyi etkiliyor?
Northumbria Üniversitesi'nden araştırmacı Ines Otosaka'ya göre deniz seviyesindeki her 1 santimetrelik yükselme, her yıl 2 ila 3 milyon kişinin sellerden etkilenmesi anlamına geliyor.
Araştırmacılar buz kaybını hangi yöntemlerle ölçtü?
Araştırma ekibi, buz kaybını ortaya koymak için 27 farklı gözlem uydusundan elde edilen veriler ile 45 bağımsız araştırmayı inceledi.
