Türk arabesk ve halk müziği sanatçısı Müslüm Gürses'in yaşamı, akademik bir çalışmanın odağına girdi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngiliz Dili Eğitimi Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Ömer Gökhan Ulum, 'Acı ve Adanmışlık İçinde Sevmek: Müslüm Gürses'in Yaşamında Aşkın Psikobiyografik İncelemesi' başlıklı makalesiyle sanatçının hayatını sevgi ve ilişkisel bağlanma ekseninde ele aldı. Makale, geçtiğimiz ay Journal of Social and Personal Relationships dergisinde yayımlandı.
Çocukluk Travmaları ve Annenin Kaybı
Araştırmanın merkezinde Gürses'in çocukluk döneminde yaşadığı ağır travmalar yer alıyor. Çalışma; Gürses'in erken yaşta üstlendiği ebeveynleşme sürecini ve annesinin öldürülmesiyle oluşan derin kaybı temel dinamikler olarak ele alıyor. Doç. Ulum'un bulgularına göre Müslüm Gürses'in hayatındaki birincil nesne anne ve babasıdır. İçsel nesnesi ise daha sonra yanında olmasa bile annesini öldüren babasıdır; bir başka deyişle Gürses, babasını içselleştirmiştir.
Ulum, bu çocukluk dönemindeki birincil nesne kayıplarının, yani anne ve babasının hayatında olmamasının, sanatçının tüm çocukluğunu şekillendirdiğini vurguluyor. Araştırmacıya göre bu yoksunluk ve eksiklik duygusu, Gürses'in yetişkinlik döneminde hem özel hem de kamusal ilişkilerinde belirleyici bir rol oynamıştır.
Muhterem Nur: Onarıcı Aşk ve 'Vekil Nesne'
Psikolojide kullanılan 'vekil nesne' kavramı, çalışmanın önemli kırılma noktalarından birini oluşturuyor. Doç. Ulum'a göre Müslüm Gürses'in gençlik döneminde vekil nesnesi eşi Muhterem Nur oluyor; yani Nur, babasının yerini alan kişi olarak değerlendirilebilir. Gürses ile Muhterem Nur'un 31 yıl süren evliliği, araştırmada onarıcı ve tedavi edici bir işlev üstlenen ilişki olarak tanımlanıyor.
Ulum bu ilişkiyi şöyle açıklıyor: "Muhterem Nur ile ilişkisi de onarıcı, yani tedavici bir görev görüyor. Hem bu ilişkisi hem de toplumun sevgisi, onun iyileşmesine yardımcı oluyor." Araştırmacı, Gürses'in şarkılarındaki söz seçimlerinin de bu içsel adanmışlığı ve arzuları yansıttığını belirtiyor.
Kitlelerin Sevgisi ve 'Müslüm Baba' Kimliğinin Oluşumu
Çalışmanın bir diğer önemli boyutu, Gürses'in kamusal alanda nasıl 'Müslüm Baba' kimliğini edindiğini açıklaması. Doç. Ulum'a göre sanatçı, çocuklukta yaşadığı eksikliği ve yoksunluğu yetişkinlik döneminde kitlelerin onu 'baba' olarak konumlandırmasıyla kapatıyor. Toplumsal aidiyet noktasında da 'baba' figürünün öne çıktığını vurgulayan araştırmacı, bu kimliğin Gürses'in toplumu kucaklama işlevinden beslendiğini ifade ediyor.
"Müslüm Gürses çocuklukta yaşadığı eksikliği, yoksunluğu yetişkinlik döneminde kitlelerin onu 'baba' olarak konumlandırmasıyla kapatıyor" diyen Ulum, şu tespiti de ekliyor: "Müslüm Gürses'in sevgiyi bireysel romantizmden çıkararak kolektif bir kapsama mekanizmasına dönüştürdüğünü gördük." Araştırmacıya göre bu dönüşüm, Gürses'in hem özel hayatındaki hem de sahne kimliğindeki en belirleyici unsurlardan birini oluşturuyor.
400 Şarkı ve 25 Arşiv Belgesiyle Kapsamlı Bir Veri Seti
Araştırma, yalnızca biyografik kaynaklara dayanmıyor. Çalışma; röportajlar, biyografik kaynaklar, 400 şarkı ve 25 medya arşiv belgesini kapsayan geniş bir veri seti üzerinden yürütüldü. Doç. Ulum, üniversitede verdiği dilbilim söylem analizi derslerinde haber içeriklerini, metinleri ve şarkı sözlerini incelediklerini, bu süreçte Müslüm Gürses'in 400 şarkısının söylem analizini de gerçekleştirdiklerini aktarıyor. Makalenin bu ders çalışmalarından doğduğunu belirten Ulum, Gürses'in hayatını sevgi ve ilişkisel bağlanma boyutunda ele aldığını ifade ediyor.
Doç. Ulum, Müslüm Gürses hakkında daha önce de akademik çalışmalar yapıldığını, ancak psikobiyografi alanındaki bu çalışmanın bir ilk olduğunu vurguluyor. Makale; çocuklukta başlayan travmalar, Muhterem Nur ile yaşanan onarıcı aşk ve kitlelerde oluşturulan 'baba kimliği' olmak üzere üç temel başlık etrafında şekilleniyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Müslüm Gürses hakkındaki bu akademik makale nerede yayımlandı?
Doç. Dr. Ömer Gökhan Ulum'un 'Acı ve Adanmışlık İçinde Sevmek: Müslüm Gürses'in Yaşamında Aşkın Psikobiyografik İncelemesi' başlıklı makalesi, Journal of Social and Personal Relationships dergisinde yayımlandı.
Makaleyi hazırlayan araştırmacı kimdir ve hangi kurumda görev yapmaktadır?
Makale, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngiliz Dili Eğitimi Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Ömer Gökhan Ulum tarafından hazırlandı.
Araştırmada hangi veri kaynakları kullanıldı?
Araştırma; röportajlar, biyografik kaynaklar, Müslüm Gürses'e ait 400 şarkı ve 25 medya arşiv belgesini kapsayan bir veri seti üzerinden yürütüldü.
'Müslüm Baba' kimliğinin oluşumunu araştırmacı nasıl açıklıyor?
Doç. Ulum'a göre Gürses, çocuklukta yaşadığı eksiklik ve yoksunluğu, yetişkinlik döneminde kitlelerin onu 'baba' olarak konumlandırmasıyla kapatıyor. Araştırmacı, bu kimliğin sanatçının toplumu kucaklama işlevinden beslendiğini ve sevgiyi bireysel romantizmden kolektif bir kapsama mekanizmasına dönüştürdüğünü belirtiyor.
Muhterem Nur bu çalışmada nasıl bir rol üstleniyor?
Araştırmada Muhterem Nur, psikolojideki 'vekil nesne' kavramı çerçevesinde değerlendiriliyor. Doç. Ulum'a göre Nur, Gürses'in gençlik döneminde babasının yerini alan kişi olarak düşünülebilir ve 31 yıl süren evlilikleri onarıcı, tedavi edici bir işlev üstleniyor.
