Uganda Savunma Kuvvetleri Komutanı Muhoozi Kainerugaba, Uganda hükümeti muhalifi Fred Kajubi Lumbuye'yi iade etmediği iddiasıyla Türkiye ile olan tüm askeri ve savunma işbirliğini askıya aldığını duyurdu. Türkiye'ye yönelik sıra dışı talepleri ve açıklamalarıyla daha önce de gündeme gelen Kainerugaba'nın bu kararı, iki ülke arasındaki on yıllık savunma ilişkilerini fiilen durma noktasına getirdi.
Uganda Ordusu Resmi Açıklama Yaptı
Uganda Ordu Sözcüsü Chris Magezi, konuya ilişkin resmi açıklamasında net bir dil kullandı: "Uganda Halk Savunma Kuvvetleri (UPDF), Türkiye Cumhuriyeti ile olan bütün savunma ve askeri işbirliğini şu andan itibaren geçerli olmak üzere askıya almıştır. Bu, iki ülke arasındaki karşılıklı savunma ve askeri işbirliğine ilişkin sorunlar halledilene kadar yürürlükte kalacaktır." Sözcünün açıklaması, kararın geçici bir çıkış değil, resmi bir tutum olduğunu ortaya koydu.
Kainerugaba'nın Lumbuye meselesinde Türk makamlarıyla defalarca karşı karşıya geldiği daha önce de kayıtlara geçmişti. Bu son adım ise iki ülke arasındaki gerginliğin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor.
Lumbuye Kimdir ve Türkiye ile Bağlantısı Nedir?
Fred Kajubi Lumbuye, Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni'ye yönelik sert eleştirileriyle tanınan bir siyasi muhalif. 2013 yılında Türkiye'ye sığınan Lumbuye, 2021'de Türkiye'de gözaltına alındı ve ardından Uganda'ya sınır dışı edildi. Ancak Uganda'ya iade edildikten sonra Lumbuye'nin akıbeti belirsizleşti; muhalif isim, sınır dışı edilmesinin ardından kayboldu.
Kainerugaba, Lumbuye'nin iadesi konusunu uzun süredir Türkiye ile yaşanan anlaşmazlığın merkezine oturtmuş durumda. "Twitter Generali" lakabıyla bilinen Kainerugaba, bu talebi defalarca gündeme taşıdı ve Türk makamlarıyla ilişkilerini bu eksen üzerinden yürüttü.
Gerilimin Arka Planı: Tehditler ve Tuhaf Talepler
Kainerugaba'nın Türkiye ile yaşadığı bu son kriz, uzun bir gerilim zincirinin halkalarından birini oluşturuyor. Uganda Savunma Kuvvetleri Komutanı, daha önce sosyal medya platformu X üzerinden Türkiye'ye yönelik birbirinden dikkat çekici açıklamalar yapmıştı.
Bu açıklamalar arasında en çok öne çıkanlardan biri şuydu: "Zaten 5 Türk kadınıyla evlendim. Kolay bir işti. Bir dahaki sefere beni ve Uganda'yı tekrar tehdit ederlerse savaşacağız." Kainerugaba aynı dönemde "Asıl onlar bizden korkmalı. Bize yönelik daha fazla tehdit olursa bunun sonuçları olur. Türkiye ile yakında işimi bitireceğim. Lumbuye'yi bize derhal teslim etmeliler" ifadelerini de kullanmıştı.
Bunların yanı sıra Kainerugaba, Türkiye'den 1 milyar dolar talep etmiş ve "Ya bize ödeme yaparlar, ya da buradaki büyükelçiliklerini kapatırım. Karşılık olarak Türkiye'deki büyükelçiliğimizi de kapatabilirler, sorun yok" paylaşımını yapmıştı. Sonraki paylaşımlarında Türkiye'nin en güzel kadınını eş olarak istediğini de yazan general, Türkiye'ye bu taleplerini karşılaması için 1 ay süre vermişti. Ancak bir süre sonra söz konusu paylaşımların tamamını X'ten sildi.
3 Milyar Dolarlık Demiryolu Sözleşmesi ve Sınır Dışı Tehditleri
Askeri işbirliğinin askıya alınması kararı, başka gelişmelerin gölgesinde şekillendi. Kainerugaba'nın bu son açıklaması, bir Türk firmasıyla imzalanmış 3 milyar dolarlık demiryolu sözleşmesinin iptal edilmesi ve Türk vatandaşlarının Uganda'dan sınır dışı edilmesi yönündeki tehditlerinin ardından geldi.
Türkiye ile Uganda arasındaki savunma ilişkileri yaklaşık 10 yıldır süregelmekteydi. Bu ilişkiler; askeri eğitim, silah ve gözetleme ekipmanı temini, teknoloji transferi ile terörle mücadele ve güvenlik alanlarındaki işbirliğini kapsıyordu.
Museveni'nin Oğlu ve Muhtemel Halef
Muhoozi Kainerugaba, Uganda'yı uzun yıllardır yöneten Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni'nin oğlu. Garip açıklamaları ve öngörülemeyen tutumlarına karşın Kainerugaba, Museveni'nin muhtemel halefi olarak değerlendiriliyor.
"Twitter Generali" lakabını hak eden bu profil, sosyal medyayı alışılmadık bir diplomatik araç olarak kullanan ve zaman zaman resmi devlet söyleminin oldukça dışına çıkan açıklamalar yapan bir isim olarak öne çıkıyor. Türkiye ile yaşanan son gelişme de bu tablonun bir yansıması niteliğinde.
Sıkça Sorulan Sorular
Muhoozi Kainerugaba kim?
Muhoozi Kainerugaba, Uganda Savunma Kuvvetleri Komutanı ve Uganda Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni'nin oğlu. Sosyal medya platformu X'teki sıra dışı açıklamaları nedeniyle "Twitter Generali" lakabıyla anılıyor ve Museveni'nin muhtemel halefi olarak değerlendiriliyor.
Fred Kajubi Lumbuye neden önemli ve Uganda ile Türkiye arasındaki anlaşmazlığın merkezinde neden yer alıyor?
Fred Kajubi Lumbuye, Uganda Cumhurbaşkanı Museveni'ye yönelik sert eleştirileriyle tanınan bir siyasi muhalif. 2013'te Türkiye'ye sığınan Lumbuye, 2021'de Türkiye'de gözaltına alındı ve Uganda'ya sınır dışı edildi. Sınır dışı edilmesinin ardından kayboldu. Kainerugaba, Lumbuye'nin Türkiye tarafından Uganda'ya teslim edilmemesini iki ülke arasındaki gerginliğin temel gerekçesi olarak gösteriyor.
Uganda'nın Türkiye ile askeri işbirliğini askıya alma kararı resmi mi?
Evet. Uganda Ordu Sözcüsü Chris Magezi, Uganda Halk Savunma Kuvvetleri'nin (UPDF) Türkiye ile tüm savunma ve askeri işbirliğini derhal askıya aldığını ve bu kararın iki ülke arasındaki sorunlar çözülene kadar yürürlükte kalacağını resmi bir açıklamayla duyurdu.
Türkiye ile Uganda arasında daha önce nasıl bir savunma ilişkisi vardı?
İki ülke, yaklaşık 10 yıldır askeri eğitim, silah ve gözetleme ekipmanı temini, teknoloji transferi ile terörle mücadele ve güvenlik alanlarını kapsayan kapsamlı bir savunma işbirliği yürütüyordu.
Kainerugaba'nın Türkiye'ye yönelik daha önceki talepleri nelerdi?
Kainerugaba, daha önce Türkiye'den 1 milyar dolar talep etmiş; ödeme yapılmazsa Türk Büyükelçiliği'ni kapatacağını söylemişti. Ayrıca Türkiye'nin en güzel kadınını eş olarak istediğini sosyal medyadan yazmış, Türk vatandaşlarının Uganda'yı terk etmesini talep etmiş ve bir Türk firmasıyla yapılan 3 milyar dolarlık demiryolu sözleşmesinin iptali tehdidinde bulunmuştu. Söz konusu paylaşımların bir bölümünü daha sonra X'ten sildi.
