Yapay zeka yatırımlarına yönelik küresel iyimserlik sürerken BCA Research Baş Ekonomisti Peter Berezin, sektörün uzun vadeli kârlılığına ilişkin ciddi risklere dikkat çekti. Berezin'e göre yapay zeka yatırımlarındaki patlama, şirketlerin bu harcamalardan para kazanmasının önündeki önemli engelleri gölgede bırakıyor; üstelik ABD şirketlerinin mevcut kâr marjları gerçekte olduğundan daha güçlü görünüyor.
S&P 500'de Kâr Marjı Riski
S&P 500 şu anda ileriye dönük şirket kârlarının 19 katından işlem görüyor. Bu seviye son 10 yıllık tarihsel ortalamaya yakın olmakla birlikte BCA, hesaplamanın arkasındaki kritik ayrıntıya dikkat çekiyor: Endeksteki şirketler için ileriye dönük kâr marjı beklentisi yüzde 16,7 ile rekor seviyede bulunuyor.
Berezin'in hesabına göre kâr marjlarının 2019 seviyelerine gerilemesi halinde S&P 500'ün ileriye dönük fiyat/kazanç oranı 19'dan 26,7'ye yükselecek. Bu tablo, mevcut değerlemelerin göründüğünden çok daha pahalı olabileceğine işaret ediyor.
Teknoloji Devlerinin Büyüyen Amortisman Faturası
BCA'ya göre mevcut kâr marjlarını destekleyen unsurlardan biri, teknoloji devlerinin devasa sermaye harcamalarının muhasebeleştirilme biçimi. Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta ve Oracle gibi şirketlerin donanım yatırımları doğrudan faaliyet gideri olarak yazılmak yerine sermaye yatırımı olarak kaydediliyor ve zaman içinde amortismana tabi tutuluyor. Bu nedenle yapay zeka altyapısına yapılan bugünkü dev harcamaların kârlar üzerindeki etkisinin önemli bir bölümü ilerleyen yıllarda ortaya çıkacak.
BCA'nın hesaplamalarına göre büyük teknoloji şirketlerinin yıllık amortisman giderleri 2026'daki 255 milyar dolardan 2029'da 581 milyar dolara çıkarak iki kattan fazla artacak. Aynı dönemde toplam sermaye harcamalarının 1,16 trilyon dolara ulaşması beklenirken, bilanço dışı yatırımların da dahil edilmesiyle yıllık harcamanın 1,4 trilyon dolara yaklaşabileceği öngörülüyor.
Yatırımları Karşılayabilmek İçin 7,4 Trilyon Dolar Gelir Şartı
BCA'nın analizine göre asıl mesele bu yatırımların nasıl gelir ve kâra dönüştürüleceği. Yüzde 15 vergi öncesi yatırım getirisi ve yüzde 30 FAVÖK marjı varsayımı altında büyük teknoloji şirketlerinin yatırımlarını ekonomik olarak karşılayabilmesi için yıllık 7,4 trilyon dolar gelir üretmesi gerekiyor.
Çin dışındaki diğer yapay zeka yatırımları, "neocloud" sağlayıcıları ve SpaceX gibi özel şirketler de hesaba katıldığında gerekli küresel yapay zeka gelirinin yıllık 10 trilyon dolara ulaşabileceği hesaplanıyor. Berezin, söz konusu büyüklüğün küresel ölçekte bir yılda sağlık veya gıda için yapılan harcamalara yakın olduğuna dikkat çekiyor.
Belirleyici Soru: Harcama mı, Gelir mi?
BCA'nın değerlendirmesi, yapay zeka yatırımlarındaki büyümenin sürmesinden ziyade, trilyonlarca dolarlık altyapı harcamasının gelecekte yeterli gelire dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğinin sektör açısından belirleyici olacağını ortaya koyuyor. Yatırım patlamasının yarattığı iyimser atmosferin bu temel soruyu geri plana ittiğini vurgulayan Berezin, uzun vadeli kârlılık konusundaki risklerin piyasalarca yeterince fiyatlanmadığı uyarısında bulunuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
BCA Research'ün yapay zeka yatırımlarına ilişkin temel uyarısı nedir?
BCA Research Baş Ekonomisti Peter Berezin'e göre yapay zeka yatırımlarındaki patlama, şirketlerin bu yatırımlardan para kazanmasının önündeki ciddi engelleri gölgede bırakıyor. Trilyonlarca dolarlık altyapı harcamasının gelecekte yeterli gelire dönüştürülüp dönüştürülemeyeceği, sektörün uzun vadeli kârlılığı açısından belirleyici olacak.
S&P 500'ün ileriye dönük kâr marjı beklentisi neden risk unsuru olarak değerlendiriliyor?
Endeksteki şirketler için ileriye dönük kâr marjı beklentisi yüzde 16,7 ile rekor seviyede bulunuyor. Berezin'in hesabına göre bu marjların 2019 seviyelerine gerilemesi halinde S&P 500'ün ileriye dönük fiyat/kazanç oranı 19'dan 26,7'ye yükselecek; bu da mevcut değerlemelerin göründüğünden çok daha pahalı olduğuna işaret ediyor.
Büyük teknoloji şirketlerinin amortisman giderleri önümüzdeki yıllarda nasıl değişecek?
BCA'nın hesaplamalarına göre Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta ve Oracle gibi şirketlerin yıllık amortisman giderleri 2026'daki 255 milyar dolardan 2029'da 581 milyar dolara çıkarak iki kattan fazla artacak. Yapay zeka altyapısına yapılan bugünkü harcamaların kârlara tam etkisi bu nedenle ilerleyen yıllarda görülecek.
Küresel yapay zeka gelirinin yıllık 10 trilyon dolara ulaşması gerektiği nasıl hesaplandı?
BCA, yüzde 15 vergi öncesi yatırım getirisi ve yüzde 30 FAVÖK marjı varsayımıyla büyük teknoloji şirketlerinin yatırımlarını karşılayabilmesi için yıllık 7,4 trilyon dolar gelir üretmesi gerektiğini hesapladı. Çin dışındaki diğer yapay zeka yatırımları, neocloud sağlayıcıları ve SpaceX gibi özel şirketler de eklendiğinde bu rakamın yıllık 10 trilyon dolara ulaşabileceği öngörülüyor.
Yapay zeka sektörünün toplam sermaye harcamaları ne kadar büyüyecek?
BCA'nın projeksiyonlarına göre büyük teknoloji şirketlerinin toplam sermaye harcamalarının ilgili dönemde 1,16 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bilanço dışı yatırımlar da dahil edildiğinde yıllık harcamanın 1,4 trilyon dolara yaklaşabileceği öngörülüyor.
