Suudi Arabistan'ın devlet petrol şirketi Saudi Aramco, Avrupa'daki en az iki petrol rafinerisi müşterisine kritik bir bildirimde bulundu: Gelecek ay ham petrol tahsisatı yapılmayacak. Kararın arkasında, ülkenin Kızıldeniz'e uzanan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'na düzenlenen insansız hava aracı saldırısı yatıyor. Bloomberg News'in konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayanarak aktardığı habere göre bu karar, Avrupa'daki tüm Aramco alıcıları için geçerli.
Boru Hattı Saldırısı ve Kapatma Kararı
Suudi Arabistan, geçen hafta Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nı insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilen bir saldırının ardından kapatmak zorunda kaldı. Söz konusu hat, ülkenin doğusundaki petrol üretim bölgelerini Kızıldeniz kıyısına bağlayan kritik bir altyapı unsuru. Hattın devre dışı kalması, Avrupa'ya yapılan sevkiyat zincirini doğrudan sekteye uğrattı.
Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre hattın günler içinde kısmen yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor. Ancak tam kapasiteyle devreye alınması altı haftayı bulabilir. Bu süre zarfında Avrupa pazarına yönelik ham petrol akışının nasıl şekilleneceği belirsizliğini korumakta.
Avrupa Rafinerileri Petrolü Nasıl Alıyor?
Normal koşullarda Suudi Arabistan'dan Avrupa'ya petrol sevkiyatı, "term kontratlar" adı verilen sözleşmeler çerçevesinde gerçekleşiyor. Bu anlaşmalar, rafinerilerin her ay düzenli ve öngörülebilir miktarda ham petrol temin etmesine olanak tanıyor. Ancak Aramco'nun bildirimi, bu düzenli akışın önümüzdeki ay askıya alınacağına işaret ediyor.
Avrupa'daki rafinerilerin Suudi ham petrolünü temin etme biçimi de dikkat çekici bir ayrıntı içeriyor. Petrolün önemli bir bölümü Suudi Arabistan'dan doğrudan gönderilmiyor; bunun yerine Mısır'ın Akdeniz kıyısında yer alan Sidi Kerir Limanı üzerinden aktarılıyor. Sidi Kerir ise Kızıldeniz'e bir boru hattıyla bağlı. Dolayısıyla Doğu-Batı hattının kapanması, bu güzergahı da işlevsiz kılıyor.
Avrupa'da Acil Petrol Arayışı
Boru hattının devre dışı kalması, bazı Aramco müşterileri arasında hızlı bir stok yapma eğilimine yol açtı. Bu tablonun en çarpıcı örneği Polonya'dan geldi: Ülkenin devlet kontrolündeki enerji şirketi Orlen, alternatif petrol kaynakları bulabilmek amacıyla cuma gününden bu yana 10'dan fazla ihale açtı. Bu hamle, arz kesintisinin bölgedeki tedarik zincirlerini ne denli hızlı ve doğrudan etkilediğini gözler önüne seriyor.
Bloomberg'e bilgi veren kaynaklar, isimlerinin açıklanmasını istemedi; zira söz konusu bilgiler kamuoyuyla paylaşılmış değil. Yine de aktarılan tablo, Avrupa enerji piyasalarında ciddi bir tedarik baskısının oluştuğuna işaret ediyor.
Avrupa'nın Suudi Petrolüne Bağımlılığı
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) aylık Petrol Piyasası Raporu'na göre, OECD üyesi Avrupa ülkeleri haziran ayında Suudi Arabistan'dan günde yaklaşık 577 bin varil ham petrol ithal etti. Bu miktarın gelecek ay bölgeye ulaşmaması durumunda Avrupa rafinerilerinin alternatif kaynaklara yönelmesi kaçınılmaz hale gelecek. Hangi alternatiflerin devreye gireceği ve bu sürecin piyasalara nasıl yansıyacağı ise henüz netlik kazanmış değil.
Saudi Aramco, Bloomberg'in çalışma saatleri dışında yönelttiği yorum talebine yanıt vermedi.
Sıkça Sorulan Sorular
Saudi Aramco neden Avrupa'ya petrol göndermeyecek?
Saudi Aramco, Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'e uzanan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'na insansız hava araçlarıyla düzenlenen bir saldırının ardından hattı kapatmak zorunda kaldı. Bu gelişme, Avrupa'daki tüm müşterilere gelecek ay ham petrol tahsisatı yapılmayacağı anlamına geliyor.
Doğu-Batı Boru Hattı ne zaman yeniden açılacak?
Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre hattın günler içinde kısmen yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor. Ancak hattın tamamen devreye alınması altı haftayı bulabilir.
Avrupa'daki rafineriler Suudi petrolünü hangi güzergahtan alıyor?
Avrupa'daki rafineriler, Suudi ham petrolünün önemli bölümünü doğrudan Suudi Arabistan'dan değil, Mısır'ın Akdeniz kıyısındaki Sidi Kerir Limanı üzerinden temin ediyor. Sidi Kerir, Kızıldeniz'e bir boru hattıyla bağlı bulunuyor.
Polonya'nın Orlen şirketi bu gelişmeye nasıl tepki verdi?
Polonya'nın devlet kontrolündeki enerji şirketi Orlen, alternatif petrol kaynakları bulmak amacıyla cuma gününden itibaren 10'dan fazla ihale açtı. Bu hamle, boru hattının kapanmasının ardından yaşanan acil tedarik arayışının somut bir yansıması olarak öne çıkıyor.
Avrupa, Suudi Arabistan'dan ne kadar petrol ithal ediyor?
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) aylık Petrol Piyasası Raporu'na göre, OECD üyesi Avrupa ülkeleri haziran ayında Suudi Arabistan'dan günde yaklaşık 577 bin varil ham petrol ithal etti.
