Yapay zeka sektörünün önde gelen dört şirketi —Anthropic, OpenAI, SpaceXAI ve Google— hakkında ABD'de federal düzeyde antitröst davası açıldı. Cuma günü Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi'ne taşınan davada, söz konusu şirketlerin yapay zeka geliştirme faaliyetlerini koordineli biçimde yavaşlatarak rekabet yasalarını ihlal ettiği öne sürüldü. Davacılar, bu uygulamanın ücretli yapay zeka aboneliklerinden tüketicilerin elde ettiği değeri doğrudan azaltacağını savunuyor.
Davanın Odağındaki 12 Eylül Açıklamaları
Dava dilekçesine göre şirketler arasındaki koordinasyonun büyük ölçüde tek bir gün etrafında şekillendiği ileri sürülüyor: 12 Eylül. O gün Anthropic CEO'su Dario Amodei, güvenlik önlemlerini güçlendirmek amacıyla yapay zekadaki ilerlemenin yavaşlatılması için sektör genelinde iş birliği çağrısında bulunduğu bir yazı yayımladı. Dilekçede aynı gün OpenAI CEO'su Sam Altman, SpaceXAI CEO'su Elon Musk ve Google DeepMind Kurucu Ortağı ve Başkanı Demis Hassabis'in Amodei'nin bu önerilerine kamuoyu önünde destek verdiği belirtildi.
Bu eş zamanlı açıklamalar, davacıların koordinasyon iddiasının temel dayanaklarından birini oluşturuyor. Avukatlara göre söz konusu gelişmeler, rakip şirketlerin bağımsız değil ortaklaşa hareket ettiğine işaret ediyor.
Temmuz 2026'daki Açıklama: Koordinasyonun Daha Erken Başladığı İddiası
Davacılar, koordinasyonun yalnızca 12 Eylül'e özgü olmadığını, aylarca önce filizlenmeye başladığını da ileri sürüyor. Dilekçede, Temmuz 2026'da önde gelen yapay zeka laboratuvarlarından üst düzey çalışanların imzaladığı bir açıklamaya atıfta bulunuldu. Söz konusu açıklamada şirketlerin gelişimi tek taraflı olarak yavaşlatmaması yönünde "yoğun rekabet baskısı" bulunduğu ifade edilmiş; hükümetten de otomatik yapay zeka geliştirme hızını küresel çapta azaltacak bir süreci desteklemesi talep edilmişti. Davacılar bu belgeyi, sektördeki koordinasyon eğiliminin somut bir kanıtı olarak sunuyor.
Kimler Dava Açtı, Ne Talep Ediliyor?
Davayı açan avukatlar, ChatGPT, Claude, Grok veya Gemini için ücretli aboneliği bulunan dört kişi adına hareket ediyor. Ancak amaç yalnızca bu dört kişinin haklarını korumakla sınırlı değil. Davacılar, söz konusu hizmetlerin tüm ücretli abonelerini kapsayacak ülke çapında bir toplu dava statüsü tanınmasını talep ediyor.
Davacılar, şirketlerin güvenlik gerekçesiyle kendi yapay zeka geliştirme hızlarını bireysel olarak azaltmasına itiraz etmediklerini özellikle vurguluyor. Asıl itirazlarının, rakip şirketlerin ortak hareket ederek "bireysel sorumluluk yerine kolektif kısıtlama" getirmesine yönelik olduğunu belirtiyorlar. Bu ayrımı, antitröst ihlalinin özü olarak konumlandırıyorlar.
Baş Avukat Rowley'den Sert Çıkış
Davacıların baş avukatı Nick Rowley, konuya ilişkin yaptığı açıklamada yapay zeka güvenliği ve protokollerinin dünyanın en güçlü kâr amaçlı teknoloji şirketleri arasındaki özel anlaşmalarla kontrol edilmemesi gerektiğini söyledi. Rowley'nin bu ifadesi, davanın yalnızca tüketici hakları değil, teknoloji sektöründeki güç dengeleri ve şeffaflık tartışmalarını da doğrudan hedef aldığını ortaya koyuyor.
Şirketlerin ve CEO'ların Önceki Açıklamaları
Anthropic, OpenAI, Google ve SpaceXAI temsilcileri cumartesi günü yorum taleplerine hemen yanıt vermedi. Ancak dava dilekçesinde yer alan bazı önceki açıklamalar, konunun arka planını anlamak açısından dikkat çekici.
Amodei, daha önceki yazısında şirketler arası güvenlik görüşmelerinin antitröst sorunları doğurabileceğini bizzat kabul etmişti. Bununla birlikte ABD hükümetinin bu görüşmelere aracılık etmesinin ya da belirli güvenlik görüşmeleri için dar kapsamlı bir muafiyet sağlamasının yararlı olacağını da ifade etmişti. Altman ise OpenAI'ın tutarlı güvenlik gereklilikleri belirleyecek federal bir çerçeve fikrini desteklediğini açıklamıştı; ancak bu yönde çalışmaya başlamak için antitröst muafiyeti veya yeni bir yasa beklenmesi gerektiğine inanmadıklarını da eklemişti.
Her iki CEO'nun bu açıklamaları, sektörün güvenlik iş birliği ile rekabet hukuku arasındaki gerilimin farkında olduğunu gösteriyor. Davanın nasıl sonuçlanacağı ise yapay zeka sektöründeki düzenleyici tartışmaları derinden etkileyebilecek bir emsal niteliği taşıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Dava hangi mahkemede açıldı ve hangi şirketler hakkında?
Dava, Cuma günü ABD Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi'nde Anthropic, OpenAI, SpaceXAI ve Google hakkında açıldı.
Davacıların temel iddiası nedir?
Davacılar, söz konusu şirketlerin yapay zeka geliştirme faaliyetlerini koordineli biçimde yavaşlatmak üzere anlaşarak antitröst yasalarını ihlal ettiğini ve bu durumun ücretli abonelerin hizmetlerden elde ettiği değeri azalttığını öne sürüyor.
12 Eylül tarihi neden davanın merkezinde yer alıyor?
Dava dilekçesine göre o gün Anthropic CEO'su Dario Amodei yapay zekayı yavaşlatma çağrısı içeren bir yazı yayımladı; aynı gün OpenAI CEO'su Sam Altman, SpaceXAI CEO'su Elon Musk ve Google DeepMind Başkanı Demis Hassabis bu önerilere kamuoyu önünde destek verdi. Davacılar bu eş zamanlı açıklamaları koordinasyonun kanıtı olarak sunuyor.
Davacılar bireysel güvenlik kararlarına da mı itiraz ediyor?
Hayır. Davacılar, şirketlerin güvenlik gerekçesiyle kendi geliştirme hızlarını bireysel olarak azaltmasına itiraz etmediklerini açıkça belirtiyor. İtirazları, rakip şirketlerin ortak hareket ederek "kolektif kısıtlama" getirmesine yönelik.
Dario Amodei, şirketler arası güvenlik görüşmelerinin antitröst riski taşıyabileceğini daha önce kabul etmiş miydi?
Evet. Amodei, dava dilekçesinde atıfta bulunulan önceki yazısında şirketler arası güvenlik görüşmelerinin antitröst sorunları doğurabileceğini kabul etmiş ve ABD hükümetinin bu görüşmelere aracılık etmesinin ya da dar kapsamlı bir muafiyet sağlamasının yararlı olacağını belirtmişti.
