Bolivya'nın bulut ormanlarında yaşayan küçük bir yabani kedi, bilim insanlarını heyecanlandıran bir keşfe kapı araladı: Bu hayvan, dünyada bir asırdan uzun süredir ilk kez resmi olarak tanımlanan yeni bir kedi türü oldu. Yerel toplulukların 'tilcayo' adını verdiği bu kedi, Güney Amerika'nın geniş coğrafyasında görülen kaplan kedileri grubuna dahil. Yaklaşık 46 santimetre uzunluğunda ve yalnızca 1.4 kilogram ağırlığında olan hayvan, ortalama bir evcil kediden bile daha küçük.
Current Biology'de Yayımlanan Çalışma Ne Ortaya Koydu?
Yeni türü bilim dünyasına tanıtan araştırma, perşembe günü Current Biology dergisinde yayımlandı. Araştırmanın yazarlarından, National Geographic kaşifi Paola Nogales-Ascarrunz, kedinin açık kahverengi kürkü üzerinde düzensiz şekilli benekler bulunduğunu belirtti. Kaplan kedilerinin dış görünüş itibarıyla birbirine çok benzediği ve bu nedenle "kriptik türler" olarak tanımlandığı, yani yalnızca fiziksel özelliklere bakılarak birbirlerinden kolayca ayırt edilemediği vurgulandı.
Araştırmacılar bu keşfe ulaşmak için Güney Amerika'nın çeşitli ülkelerinden alınan 38 kaplan kedisinin DNA'sını inceledi. Örnekler arasında müzelerde bulunan sekiz örnek de yer aldı. Kapsamlı genetik analizin sonucunda, daha önce tek bir tür olarak değerlendirilen kaplan kedilerinin aslında genetik açıdan birbirinden ayrılan beş farklı türden oluştuğu tespit edildi.
Leopardus Tilcayo: 1.4 Milyon Yıllık Ayrışma
Genetik analizler, 'Leopardus tilcayo' adı verilen bu yeni soyun diğer kaplan kedilerinden yaklaşık 1.4 milyon yıl önce ayrıldığını ortaya koydu. Araştırmacılardan Lescroart, DNA'daki farklılıkların soyların ne kadar uzun süre birbirinden fiziksel olarak ayrı kaldığını anlamaya yardımcı olduğunu ve söz konusu zaman aralığının kedilerde genellikle tür düzeyinde ayrım olarak kabul edildiğini ifade etti.
Aynı çalışmada araştırmacılar, Peru'nun Yungas bölgesinde yeni bir kaplan kedisi alt türü de belirledi. Bu hayvana, bölgenin eski İnka İmparatorluğu'ndaki karşılığı olan Antisuyu'ya atıfla "Leopardus tigrinus antisuyo" adı verildi.
Hakkında Çok Az Şey Bilinen Bir Tür
Bilim insanlarının yeni tür hakkında bildikleri henüz son derece sınırlı. Araştırmacıların inceleyebildiği yalnızca iki canlı birey bulunuyor; buna az sayıda fotokapan kaydı eşlik ediyor. Canlı bireylerden biri 10 yaşında bir erkek kedi. Bir süre Bolivya'da yerel bir ailenin evinde tutulan bu hayvan, daha sonra Yungas bölgesindeki Senda Verde yaban hayatı koruma merkezine götürüldü.
Araştırmacılar, dışkı örneklerinde küçük kemirgenlere ait kalıntılara rastlanmasının bu hayvanların beslenmesinde kemirgenlerin rol oynayabileceğine işaret ettiğini aktardı. Fotokapan görüntüleri ise türün daha çok geceleri aktif olabileceğini gösteriyor.
IUCN Kırmızı Liste ve Türün Geleceği
Uluslararası Doğayı Koruma Birliği'nin (IUCN) mevcut Kırmızı Liste değerlendirmesinde kaplan kedileri, iki ayrı "savunmasız" tür olarak ele alınıyor ve popülasyonlarının azaldığı belirtiliyor. Araştırma ekibi yeni bulguları IUCN ile paylaştı. Kurumun gelecek değerlendirmesinde beş genetik soyun ayrı ayrı incelenmesi bekleniyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Tilcayo nedir ve nerede yaşıyor?
Tilcayo, Bolivya'nın bulut ormanlarında yaşayan küçük bir yabani kedi türüdür. Yerel toplulukların verdiği bu isimle bilinen hayvan, Güney Amerika'da görülen kaplan kedileri grubuna dahildir. Yaklaşık 46 santimetre uzunluğunda ve 1.4 kilogram ağırlığındadır; bu ölçüler onu ortalama bir evcil kediden daha küçük yapar.
Tilcayo'nun bilimsel adı nedir ve diğer kaplan kedilerinden ne zaman ayrıştı?
Yeni türün bilimsel adı 'Leopardus tilcayo'dur. Genetik analizler, bu soyun diğer kaplan kedilerinden yaklaşık 1.4 milyon yıl önce ayrıştığını ortaya koymuştur.
Araştırmacılar bu keşfe nasıl ulaştı?
Araştırmacılar, Güney Amerika'nın çeşitli ülkelerinden alınan 38 kaplan kedisinin DNA'sını analiz etti. Örnekler arasında müzelerde bulunan sekiz örnek de yer aldı. DNA analizleri, daha önce tek bir tür sayılan kaplan kedilerinin aslında genetik açıdan birbirinden ayrılan beş farklı türden oluştuğunu gösterdi.
Şu anda kaç tilcayo bireyi incelenebiliyor?
Araştırmacıların inceleyebildiği yalnızca iki canlı birey bulunuyor. Bu bireylere az sayıda fotokapan kaydı da eşlik ediyor. Canlı bireylerden biri 10 yaşında bir erkek kedi olup Yungas bölgesindeki Senda Verde yaban hayatı koruma merkezinde bulunuyor.
IUCN'nin tilcayo türüne ilişkin tutumu ne olacak?
Araştırma ekibi yeni bulguları IUCN ile paylaştı. IUCN'nin mevcut Kırmızı Liste değerlendirmesinde kaplan kedileri iki ayrı "savunmasız" tür olarak ele alınmakta ve popülasyonlarının azaldığı belirtilmektedir. Kurumun gelecek değerlendirmesinde beş genetik soyun ayrı ayrı incelenmesi beklenmektedir.
