Çin Ticaret Bakanlığı, ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları sertleştiren ve İran'a karşı ticari kısıtlamaları genişleten yeni yasal düzenlemesine ilişkin sert bir açıklama yaptı. Bloomberg'in bu açıklamaya dayandırdığı habere göre Pekin, Washington'ın adımlarını yakından takip edeceğini belirterek gerekirse karşı önlem alma hakkını saklı tuttuğunu ilan etti.
Bakanlık Açıklamasında Ne Dendi?
Çin Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasında dikkat çekici bir ifadeye yer verildi: "Çin; egemenliğini, kalkınma çıkarlarını ve Çinli şirketlerin meşru haklarını korumak için gerekli önlemleri alma hakkını saklı tutmaktadır." Bu ifade, Pekin'in söz konusu yasayı yalnızca Rusya ve İran'a yönelik bir adım olarak değil, kendi çıkarlarını da doğrudan tehdit eden bir gelişme olarak değerlendirdiğine işaret ediyor.
Açıklamada ayrıca, Washington'ın bundan sonra atacağı adımların yakından izleneceği vurgulandı. Bakanlık, Pekin'in hem tek taraflı yaptırımlara hem de üçüncü ülkeleri ve şirketleri hedef alan ikincil yaptırımlara her zaman karşı olduğunu bir kez daha hatırlattı.
İkincil Yaptırım Kaygısı Öne Çıkıyor
Çin'in açıklamasında özellikle ikincil yaptırım meselesinin vurgulanması dikkat çekici. İkincil yaptırımlar, yaptırım uygulayan ülkenin doğrudan tarafı olmayan üçüncü ülkeleri ve bu ülkelerdeki şirketleri de kapsayan düzenlemelerdir. Pekin'in bu konudaki tutumu uzun süredir nettir; bakanlık açıklaması da bu tutumu bir kez daha teyit etti.
Çin'in Rusya ile sürdürdüğü ekonomik ilişkiler göz önüne alındığında, ABD'nin yeni yasasının ikincil yaptırım boyutu Çinli şirketler açısından doğrudan bir risk unsuru oluşturuyor. Bakanlığın bu noktayı açıklamasında özellikle öne çıkarması, Pekin'in hangi konudan en çok rahatsızlık duyduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Yasa Hangi Vergilere İmkân Tanıyor?
Trump'ın imzaladığı söz konusu yasa, oldukça kapsamlı bir vergi mekanizması öngörüyor. Düzenlemeye göre Rus petrolü ve doğal gazının en büyük beş alıcısı konumundaki ülkelerden ABD'ye ithal edilen ürünlere yüzde 100'e varan ek gümrük vergisi uygulanabilecek. Bu hüküm, Rusya enerjisini satın almayı sürdüren ülkeleri dolaylı yoldan cezalandırmayı hedefliyor.
Yasanın bir diğer önemli boyutu ise doğrudan Rusya'dan ABD'ye ihraç edilen ürünlere ilişkin. Bu ürünler için yüzde 500'e kadar gümrük vergisi getirilmesinin önü açılıyor. Söz konusu oran, olağandışı biçimde yüksek bir eşiği temsil ediyor ve yasanın Rusya'ya yönelik ekonomik baskı amacını net biçimde yansıtıyor.
Yasanın Kapsamı: Rusya ve İran
Yeni düzenleme yalnızca Rusya'yı değil, İran'ı da kapsıyor. Yasa, İran'a karşı mevcut ticari kısıtlamaları da genişletiyor. Bloomberg'in haberine konu olan Çin Ticaret Bakanlığı açıklaması ise yasanın bu iki ülkeye yönelik bütününe karşı bir tutum sergilediğini ortaya koyuyor.
Pekin'in bu denli kapsamlı bir yasaya verdiği tepkinin sertliği, Çin-ABD ilişkilerindeki mevcut gerginliğin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Bakanlık, açıklamasında Washington'ın atacağı sonraki adımları izleyeceğini açıkça belirterek gelişmelere kayıtsız kalmayacağının sinyalini verdi.
Sıkça Sorulan Sorular
Çin Ticaret Bakanlığı ABD'nin yeni yasasına neden tepki gösterdi?
Bakanlık açıklamasına göre Pekin, ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları artıran ve İran'a karşı ticari kısıtlamaları genişleten yeni yasal düzenlemesini hem tek taraflı yaptırım hem de üçüncü ülkeleri ve şirketleri hedef alan ikincil yaptırım içerdiği gerekçesiyle reddediyor.
Çin'in açıklamasında misilleme tehdidi var mı?
Bakanlık açıklamasında doğrudan "misilleme" sözcüğü kullanılmamakla birlikte, Çin'in "egemenliğini, kalkınma çıkarlarını ve Çinli şirketlerin meşru haklarını korumak için gerekli önlemleri alma hakkını saklı tuttuğu" ifade edildi. Bu ifade, Pekin'in karşı adım atmaya hazır olduğunu ortaya koyuyor.
ABD'nin yeni yasası hangi gümrük vergisi oranlarına imkân tanıyor?
Yasa iki ayrı mekanizma öngörüyor: Rus petrolü ve doğal gazının en büyük beş alıcısı konumundaki ülkelerden ABD'ye ithal edilen ürünlere yüzde 100'e varan ek gümrük vergisi uygulanabilecek; doğrudan Rusya'dan ABD'ye ihraç edilen ürünlere ise yüzde 500'e kadar gümrük vergisi getirilebilecek.
Yasa yalnızca Rusya'yı mı kapsıyor?
Hayır. Söz konusu yasa, Rusya'ya yönelik yaptırımları artırmanın yanı sıra İran'a karşı ticari kısıtlamaları da genişletiyor. Çin Ticaret Bakanlığı'nın açıklaması, yasanın bu iki ülkeye yönelik bütününe karşı bir tepkiyi yansıtıyor.
Çin, ikincil yaptırımlara genel olarak nasıl bakıyor?
Bakanlık açıklamasında, Pekin'in tek taraflı yaptırımların yanı sıra üçüncü ülkeleri ve şirketleri hedef alan ikincil yaptırımlara da her zaman karşı olduğu hatırlatıldı. Bu tutum, Çin'in uzun süredir sürdürdüğü resmi pozisyonun bir tekrarı niteliğinde.
