Avrupa Birliği (AB), Rusya'da 18-20 Eylül tarihlerinde yapılan Devlet Duması seçimlerinin "giderek otoriterleşen bir siyasi ortamda" gerçekleştirildiğini öne sürerek, Rusya'nın ilhak ettiği Ukrayna topraklarında düzenlenen oylamaları ve bu oylamaların sonuçlarını tanımayacağını resmen açıkladı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilciliği tarafından yayımlanan açıklama, seçim sürecini birçok farklı açıdan eleştiren kapsamlı bir metin niteliği taşıyor.
Demokrasinin Gerilediği Bir Ortamda Yapılan Seçimler
AB açıklamasında, söz konusu seçimlerin Rusya'da demokrasinin gerilemesinin sürdüğünü gösterdiği ileri sürüldü. Ukrayna'ya karşı devam eden savaşın ve Ukrayna topraklarının işgalinin seçim ortamını daha da olumsuz bir hale getirdiği savunuldu. Birlik, Rus makamlarının demokratik muhalefetin seçimlere katılımını engellemek amacıyla hem ülke içinde hem de dışında baskıyı artırdığını iddia etti.
Bu bağlamda özellikle dikkat çekilen bir husus, savaş karşıtı bir programa sahip Yabloko Partisi adaylarının federal listeden seçimlere katılmasının engellenmesi oldu. AB'ye göre bu durum, seçmenlerin önündeki tercih seçeneklerini ciddi biçimde daralttı. Açıklamada ayrıca bağımsız gözlemci ve analizlere atıfta bulunularak, seçimler öncesinde idari ve yargısal araçların savaş karşıtı isimleri seçim sürecinin dışında bırakmak amacıyla kullanıldığı belirtildi. Rus vatandaşlarının bağımsız bilgiye erişiminin de ciddi ölçüde kısıtlandığı vurgulandı.
AGİT Gözlemcilerinin Davet Edilmemesi Eleştirildi
AB'nin açıklamasında öne çıkan bir diğer önemli başlık, Rusya'nın Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gözlemcilerini seçimlere davet etmemesiydi. AB, bu karardan duyduğu üzüntüyü dile getirerek söz konusu tutumun Rusya'nın AGİT çerçevesindeki yükümlülüklerine yaklaşımının somut bir göstergesi olduğunu savundu.
Açıklamaya göre gözlemcilerin dışlanması, seçimlerin bağımsız ve tarafsız biçimde değerlendirilmesi imkânını ortadan kaldırdı. Bu değerlendirme, uluslararası seçim izleme standartları açısından Rusya'nın tutumunu doğrudan sorgulayan bir nitelik taşıyor.
İşgal Altındaki Topraklardaki Oylamalar Kınandı
AB açıklamasının en sert bölümünü, Rusya'nın ilhak ettiği topraklardaki seçim düzenlemesine yönelik kınama oluşturdu. Kırım Özerk Cumhuriyeti ve Sivastopol kenti ile Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerinin bazı kesimlerinde gerçekleştirilen oylamalar açıkça reddedildi.
AB, bu oylamaların uluslararası hukuka, BM Şartı'na ve Ukrayna'nın bağımsızlığı, egemenliği ile toprak bütünlüğüne aykırı olduğunu savundu. Birlik, söz konusu bölgelerde yapılan seçimleri ve bu seçimlerin sonuçlarını tanımayacağını kesin bir dille ifade etti.
Yaptırım Tehdidi ve Sivil Topluma Destek
AB, yalnızca kınamakla yetinmeyerek somut adımlar atacağını da duyurdu. İşgal altındaki Ukrayna topraklarında seçimlerin düzenlenmesinde rol alanlar ve bu bölgelerde aday olanlar, yaptırım uygulanacak kişiler arasında gösterildi. Bunların yanı sıra Rusya'da özgür ve adil seçim imkânının ortadan kaldırılmasından sorumlu tutulan kişilerin de yaptırım kapsamına alınacağı bildirildi.
Öte yandan AB, Rus sivil toplum örgütlerini, insan hakları savunucularını ve bağımsız medyayı desteklemeye devam edeceğini de taahhüt etti. Bu ifade, Birliğin yalnızca eleştiri değil, aynı zamanda Rusya içindeki demokratik aktörlerle bağını sürdürme iradesi taşıdığını ortaya koyuyor.
Ukrayna'ya Destek ve Rusya'ya Çağrı
Açıklamanın son bölümünde AB, Ukrayna'nın uluslararası kabul görmüş sınırları içindeki bağımsızlığına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne verdiği desteği bir kez daha teyit etti. Rusya'ya ise savaşı sona erdirme, tam, derhal ve koşulsuz ateşkesi kabul etme ve askeri güçlerini Ukrayna topraklarından çekme çağrısında bulunuldu.
Bu çağrı, AB'nin Ukrayna politikasındaki genel tutumunu yineleyen ancak seçim sürecine dair kapsamlı eleştirilerle birlikte yayımlanması bakımından dikkat çekici bir bağlam içinde yer alıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
AB hangi seçimleri tanımayacağını açıkladı?
AB, Rusya'nın ilhak ettiği Kırım Özerk Cumhuriyeti ve Sivastopol kenti ile Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerinin bazı kesimlerinde düzenlenen seçimleri ve bu seçimlerin sonuçlarını tanımayacağını bildirdi.
Rusya'daki Devlet Duması seçimleri hangi tarihlerde yapıldı?
Rusya'daki Devlet Duması seçimleri 18-20 Eylül tarihlerinde gerçekleştirildi.
AB, seçimlerle ilgili kimler hakkında yaptırım uygulayacak?
AB, işgal altındaki Ukrayna topraklarında seçimlerin düzenlenmesinde rol alanlar, bu bölgelerde aday olanlar ve Rusya'da özgür ve adil seçim imkânının ortadan kaldırılmasından sorumlu tutulan kişiler hakkında yaptırım uygulayacağını açıkladı.
Yabloko Partisi seçim sürecinde neden eleştiri konusu oldu?
AB açıklamasına göre, savaş karşıtı bir programa sahip olan Yabloko Partisi adaylarının federal listeden seçimlere katılması engellendi; bu durum seçmenlerin önündeki tercih seçeneklerini daralttı.
Rusya'nın AGİT gözlemcilerini davet etmemesi nasıl değerlendirildi?
AB, Rusya'nın AGİT gözlemcilerini seçimlere davet etmemesinden duyduğu üzüntüyü dile getirerek bu kararın Rusya'nın AGİT kapsamındaki yükümlülüklerine yaklaşımının bir göstergesi olduğunu savundu ve seçimlerin bağımsız biçimde değerlendirilmesi imkânının ortadan kalktığını belirtti.
