Nijerya'da özellikle kuzey eyaletlerinde yayılan ve büyük ölçüde aşı ile önlenebilen difteri salgını, ülkede sağlık altyapısını ve eğitim sistemini olumsuz etkilemeye devam ediyor. Nijerya Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (NCDC) tarafından paylaşılan verilere göre, yıl başından bu yana kaydedilen vaka sayıları artarken can kayıpları da yükseliyor. Artan enfeksiyon oranlarına karşı yerel yönetimlerin yanı sıra federal hükümet de acil müdahale planları çerçevesinde adımlar atmaya başladı.
NCDC'nin 2026 yılının 32. haftasına ilişkin son verilerine göre, ülkenin dört bir yanındaki hastanelerde 9 Ağustos tarihine kadar toplam 12 bin 977 şüpheli difteri vakası tespit edildi. Bu vakaların 10 bin 476'sı laboratuvar sonuçlarıyla doğrulanırken, 406 kişinin yaşamını yitirdiği belirtildi. Şüpheli vakalara dayandırılan hesaplamalara göre salgında ölüm oranı yüzde 3.1 olarak açıklandı.
Nijerya'da Difteri Vakalarının Dağılımı ve Sayılar
Salgının coğrafi dağılımı incelendiğinde, doğrulanmış vakaların yaklaşık yüzde 98'inin sadece sekiz eyalette toplandığı görüldü. Kano, Kaduna, Katsina, Borno, Bauchi, Plateau, Sokoto ve Zamfara eyaletleri salgının en yoğun yaşandığı bölgeler arasında yer alıyor. NCDC tarafından yapılan analizlerde, doğrulanmış vakaların önemli bir kısmının, yani yaklaşık yüzde 68'inin daha önce hiç aşılanmamış veya aşı süreci tamamlanmamış kişilerde görüldüğü vurgulandı. Bu durum, bağışıklama programlarının eksikliklerinin salgının yayılmasındaki rolünü gözler önüne seriyor.
Kuzey eyaletlerinde can kayıplarının hızla arttığı belirtilirken, özellikle Plateau eyaletindeki tablo endişe verici. Salgın nedeniyle zor günler geçiren Plateau'da şüpheli vaka sayısı 149'dan 303'e yükseldi. Bu eyalette 27 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Vakaların neredeyse yüzde 99'unun Jos North bölgesinde yoğunlaştığı ve hastaların büyük bölümünü çocukların oluşturduğu ifade edildi.
Kuzey Eyaletlerinde Eğitim Kurumları Kapatıldı
Salgın kontrol altına alınmak istenirken, eğitim sektöründe de ciddi tedbirler alındı. Plateau eyaletinde halk sağlığını korumak amacıyla devlet ve özel ilkokul ile ortaokullar 7 Eylül tarihi itibarıyla geçici olarak kapatıldı. Benzer şekilde Zamfara eyaletinde de 367 vakanın doğrulanması ve 44 kişinin hayatını kaybetmesi üzerine önlemler artırıldı. Zamfara'da tedavisi tamamlanan 320'den fazla hasta taburcu edilirken, okulların açılışı iki hafta ertelenerek yeni tarih 28 Eylül olarak belirlendi.
Bölgedeki diğer bir kilit nokta olan Kano eyaletinde ise can kaybı sayısı 50'ye ulaştı. Durumun ciddiyetini göz önünde bulunduran Kano eyalet yönetimi, toplu aşılama kampanyalarını yürütebilmek için federal hükümetten ek aşı desteği talep etti. Kano ve Katsina'da çocuklar arasında görülen salgına müdahale etmek amacıyla federal hükümet, 28 Ağustos tarihinde acil durum görev gücü oluşturdu. Oluşturulan ekiplerin temel sorumlulukları arasında salgının izlenmesi, temaslıların belirlenmesi, aşılama açıklarının kapatılması ve hastaların zamanında tedaviye ulaşmasının sağlanması yer alıyor.
Hükümet ve Sağlık Birimleri Müdahaleye Geçti
Federal ve eyalet düzeyinde alınan kararlar doğrultusunda saha operasyonları hız kazandı. Kaduna eyaletinde 12 ile 17 Eylül tarihleri arasında kapsamlı bir aşılama kampanyası başlatıldı. Bu kampanya kapsamında eyaletin tamamındaki 23 yerel yönetim bölgesi hedef alındı. Sağlık çalışanları, köylerdeki mahallelerden pazar alanlarına ve toplu yaşam alanlarına kadar geniş bir alanda çocukların aşılanması için yoğun çalışmalar yürütüyor.
NCDC'nin vurguladığı üzere, doğrulanmış vakaların büyük çoğunluğunu aşılanmamış bireyler oluşturduğu için, öncelikli hedef kitle daha önce aşılanmamış veya aşı takvimini tamamlayamamış çocuklar. Bu grupların bağışıklama programlarına dahil edilmesi, salgının gelecekteki dalgalanmalarını engellemek açısından kritik önem taşıyor.
Difteri Belirtileri ve Korunma Yolları
'Kuşpalazı' olarak da bilinen difteri, Corynebacterium diphtheriae adlı mikroorganizmanın neden olduğu, bulaşıcı ve ciddi komplikasyonlara yol açabilen bir hastalıktır. Enfekte bir kişinin öksürmesi veya hapşırmasıyla havaya karışan solunum damlacıkları aracılığıyla bulaşabilen hastalık, yakın temas ve bazı durumlarda kullanılan kişisel eşyalar vasıtasıyla da yayılabilir.
Hastalığın ilk belirtileri arasında ateş, halsizlik, boğaz ağrısı, öksürük ve burun akıntısı bulunur. İlerleyen dönemlerde hastanın boğazında kalın gri-beyaz bir tabaka oluşur. Bu tabakanın birikmesi nefes almayı zorlaştırarak solunum sıkıntısına neden olabilir. Difteri tedavi edilmediğinde kalp ve sinir sistemi başta olmak üzere vücudun çeşitli organlarında ciddi hasarlara yol açabilir. Ancak düzenli ve doğru aşı uygulamalarıyla hastalığın büyük ölçüde önlenebildiği sağlık otoriteleri tarafından tekrarlanıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Nijerya'daki difteri salgınında kaç kişi hayatını kaybetti?
Nijerya Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi verilerine göre yıl başından 9 Ağustos'a kadar ülke genelinde 406 kişi hayatını kaybetti.
Doğrulanmış vakalar hangi eyaletlerde yoğunlaşıyor?
Doğrulanmış vakaların yaklaşık yüzde 98'i Kano, Kaduna, Katsina, Borno, Bauchi, Plateau, Sokoto ve Zamfara eyaletlerinde görülmektedir.
Plateau eyaletinde okullar ne zaman kapatıldı?
Salgının yayılmasını önlemek amacıyla Plateau eyaletindeki devlet ve özel ilkokul ile ortaokullar 7 Eylül'den itibaren geçici olarak kapatıldı.
Federal hükümet salgına karşı ne tür bir görev gücü oluşturdu?
Federal hükümet, Kano ve Katsina'daki salgına müdahale amacıyla 28 Ağustos'ta acil durum görev gücü oluşturdu. Bu ekipler salgını izlemekte ve temaslıları belirlemeye çalışmaktadır.
Difteri hastalığı nasıl bulaşır?
Difteri, enfekte kişinin öksürmesi veya hapşırmasıyla ortaya çıkan solunum damlacıkları, yakın temas ve bazı durumlarda kullanılan eşyalar aracılığıyla bulaşabilmektedir.
