Dünya ilaç pazarının yaklaşık 1,9 trilyon dolar büyüklüğe ulaştığı günümüzde, hastalığı tedavi etmek yerine önlemeye ve uzun yaşamı (longevity) desteklemeye yönelik uygulamalar giderek daha fazla öne çıkıyor. Türkiye'nin yaklaşık 11,5 milyar dolarlık ilaç pazarıyla dünyanın en büyük 19'uncu pazarı konumunda bulunduğu bu tabloda, Sağlık Bakanlığı önemli bir adım attı: 'Esenlik Hizmetleri Yönetmeliği' Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yönetmelik Neyi Kapsıyor, Nerede Açılabilecek?
Yönetmeliğe göre esenlik merkezleri ve üniteleri; oteller, yaşlı bakım merkezleri, engelli bakım merkezleri ve spor kulüpleri bünyesinde kurulabilecek. Bunların yanı sıra müstakil binalarda da faaliyet göstermek mümkün olacak. Yönetmeliğin temel bir özelliği, tedavi amacı taşımaması; hizmetlerin bireyin yaşam tarzı ve risk faktörleri gözetilerek şekillendirilmesi.
Fiziksel alan açısından da belirli standartlar getirildi. Müstakil bina olarak açılacak merkezlerin en az 500 metrekare büyüklüğünde olması zorunlu tutulurken, en az 10 odalı oteller gibi tesislerde kurulacak ünitelerin ise 300 metrekarenin altında olmaması yasal bir şart olarak belirlendi. Ruhsatlandırma süreçleri İl Sağlık Müdürlükleri tarafından yürütülecek; hizmet verecek otel ya da merkezlerin izin belgesi alması ve belirlenen standartları karşılaması gerekecek.
Hangi Hizmetler Sunulacak?
Yönetmelik kapsamında sunulacak hizmetler oldukça geniş bir yelpazede yer alıyor. Dil ve konuşma terapisi, egzersiz ve fiziksel aktivite hizmetleri, çamur terapisi, fizyoterapi, kupa gibi geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları (GETAT), psikolojik destek hizmetleri, deniz suyu ve deniz kaynaklı tedavi yöntemleri, hiperbarik oksijen tedavisi, rehabilitasyon hizmetleri, sanat terapileri, güneş terapisi, termal sağlık terapileri (kaplıca) ve tuz terapisi bu hizmetlerin başında geliyor.
Merkezlerde uzman hekim, fizyoterapist, diyetisyen, psikolog ve podolog gibi sağlık personelinin istihdam edileceği de yönetmelikte hükme bağlandı. Uluslararası Sağlık Turizmi Enstitüsü Başkanı Dr. Fatih Seyran, her merkezde bir mesul müdür bulunacağını ve bu kişinin kesinlikle bir hekim olacağını vurguladı: "Hizmetler, kesinlikle ehliyetli kişiler, sağlık personeli tarafından yapılacak orada."
Hedef: Hastalanmadan Önce Sağlığı Korumak
Dr. Fatih Seyran, yönetmeliğin temel amacını şöyle özetledi: Vatandaşın hastalandıktan sonra sağlık hizmeti alması, aile hekiminden ilaç yazdırması ve sosyal devlet çerçevesinde sunulan klasik sağlık hizmetlerinin ötesine geçerek, bireyin hastalanmadan sağlığını koruması. Seyran, kişinin herhangi bir hastalığı olmasa dahi sağlıklı yaşam talebinin kapsayıcı hale getirilmesinin hedeflendiğini de sözlerine ekledi.
Seyran ayrıca önümüzdeki 2-3 yıl içinde Spa ve Wellness kavramının yerini giderek 'Esenlik Merkezi'ne bırakacağını öngördüğünü açıkladı. Turizm işletme belgeli otellerin mevcut SPA alanlarını bu yönetmeliğe uygun hale getirerek ruhsatlandırma yoluna gideceğini belirten Seyran, bunun hem hizmet kalitesini standardize edeceğini hem de sağlık turizmi gelirlerini artırabilecek yeni bir alan oluşturacağını ifade etti.
SPA'lar ve Oteller Bu Süreçten Nasıl Etkilenecek?
Türkiye'deki 5 yıldızlı otellerin yüzde 85'inden fazlasında ve 4 yıldızlı otellerin önemli bir kısmında en az bir SPA ve Wellness bölümü bulunduğunu aktaran Seyran, hamam, sauna veya masaj odası barındıran tüm konaklama tesisleri dahil edildiğinde bu sayının 1.500'ün üzerine çıktığını belirtti. Söz konusu merkezlerin yeni istihdam da yaratacağına dikkat çeken Seyran, "Önümüzdeki dönemde çoğu sağlık çalışanı olmak üzere binlerce kişiye istihdam imkânı da getirecek" dedi.
Esenlik Hizmetleri Yönetmeliği'ne uyum sağlayan merkezlerin sağlık turizmi yetki belgesi de alarak uluslararası hasta kabulüne başlayabileceğini vurgulayan Seyran, bu sayede yalnızca turist değil, sağlık turisti çekmenin de mümkün hale geleceğini belirtti.
Sektörden Yatırım Sinyalleri: Çeşme'ye 2 Milyar TL
Küresel wellness pazarının 7,5 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaştığı ve 2029'a kadar 9,8 trilyon dolara çıkmasının beklendiği belirtiliyor. Wellness için yapılan harcamaların sağlık ve tıbbi harcamaların yüzde 60'ına ulaştığı da dikkat çekici veriler arasında yer alıyor.
Arıkan Proje Geliştirme A.Ş. Proje Geliştirme ve Hukuk Danışmanı Habip Arıkan, sektörün her yıl yüzde 6 büyüdüğüne işaret ederek Bakanlığın yönetmeliğiyle sağlık turizminden ciddi pay almanın altyapısının oluşturulduğunu söyledi. Arıkan, insanların artık 25-30 metrekarelik otel odalarında kalmak yerine yeni şeyler keşfetmek ve deneyimlemeye para harcamak istediğini, bunun da kalış sürelerini 2-3 kat artırdığını ve deneyimsel turizmin 10 kata yakın bir gelir farkı yarattığını aktardı. Wellness ve longevity hizmetleri sunacak Anantara otelin 2 milyar TL yatırımla Çeşme'de açılacağını belirten Arıkan, "Bu yatırımı başka markalar da takip edecektir" dedi.
Marmaris Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi İdris Akgül ise sağlık turizminin turizmi çeşitlendirmede kritik bir işlev üstlendiğini vurguladı. Wellness, estetik ve sağlık hizmetlerinin gastronomi gibi nitelikli turist çektiğini belirten Akgül, Marmaris'te bir otelin bu tür bir merkeze dönüştürülmesi fikrinin de gündemde olduğunu paylaştı. Akgül, iyi cihazlar ve kaliteli yatırımın geri dönüşünün kaçınılmaz olduğunu ve yeni otel yatırımlarının da bu süreçte geleceğini sözlerine ekledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Esenlik Hizmetleri Yönetmeliği nedir ve ne zaman yürürlüğe girdi?
Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan Esenlik Hizmetleri Yönetmeliği, bireylerin hastalanmadan sağlıklarını korumalarına yönelik hizmetleri düzenleyen bir mevzuattır. Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Esenlik merkezleri hangi tür tesislerde açılabilecek?
Yönetmeliğe göre esenlik merkezleri ve üniteleri; oteller, yaşlı bakım merkezleri, engelli bakım merkezleri ve spor kulüpleri bünyesinde açılabilecek. Bunların yanı sıra müstakil binalarda da faaliyet göstermek mümkün olacak.
Esenlik merkezleri için hangi alan şartları aranıyor?
Müstakil bina olarak açılacak esenlik merkezlerinin en az 500 metrekare büyüklüğünde olması zorunlu. En az 10 odalı oteller gibi tesislerde kurulacak ünitelerin ise 300 metrekarenin altında olmaması yasal bir şart olarak belirlendi.
Bu merkezlerde hangi sağlık hizmetleri sunulacak?
Yönetmelik kapsamında dil ve konuşma terapisi, egzersiz ve fiziksel aktivite, çamur terapisi, fizyoterapi, kupa gibi geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları (GETAT), psikolojik destek, deniz suyu ve deniz kaynaklı tedavi yöntemleri, hiperbarik oksijen tedavisi, rehabilitasyon, sanat terapileri, güneş terapisi, termal sağlık terapileri (kaplıca) ve tuz terapisi sunulacak.
Esenlik merkezleri sağlık turisti kabul edebilecek mi?
Uluslararası Sağlık Turizmi Enstitüsü Başkanı Dr. Fatih Seyran'a göre, Esenlik Hizmetleri Yönetmeliği'ne uyum sağlayan merkezler sağlık turizmi yetki belgesi de alarak uluslararası hasta kabulüne başlayabilecek.
