Gıda dışı perakende sektöründe faaliyet gösteren markaların büyük çoğunluğu, yıllık ciro artışlarının enflasyonun gerisinde kaldığı bir ortamda bile büyüme planlarından vazgeçmiyor. Çatısı altında 516 markayı barındıran Birleşmiş Markalar Derneği (BMD), üyeleri arasında gerçekleştirdiği ağustos ayı anketinin sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Ankete göre BMD üyesi markaların yüzde 47'si önümüzdeki altı aylık dönemde yeni mağaza açmayı ve istihdamını artırmayı planlıyor; yani sektör, maliyet baskısına rağmen büyüme iştahını korumaya devam ediyor.
Ciro Artışı Enflasyonun Gerisinde Kaldı
BMD Başkanı Sinan Öncel, anket bulgularını değerlendirirken üyelerin yüzde 76'sının, yani her dört markadan üçünün, ağustostan ağustosa yıllık ciro artışını yüzde 30'un altında tutabildiğini belirtti. Bu oran, söz konusu dönemdeki enflasyonun altında bir performansa işaret ediyor. Öncel, pek çok marka için ciro artışının enflasyonu yakalayamadığını açıkça ifade etti.
Temmuz ayıyla kıyaslandığında ise tablo biraz daha olumlu görünüyor. Öncel, ağustosta markaların yüzde 58'inin adet satışını bir önceki aya göre artırdığını aktardı. Ancak bir yıl öncesine, yani ağustos 2025'e bakıldığında BMD üyelerinin yüzde 57'sinin adet satışının gerilediği görülüyor. Bu iki oran bir arada değerlendirildiğinde, sektörün aylık bazda toparlanma işaretleri verse de yıllık karşılaştırmalarda henüz kayda değer bir ivme yakalayamadığı anlaşılıyor.
İndirim Olmadan Satış Neredeyse İmkânsız
Ankette öne çıkan en çarpıcı bulgulardan biri, indirimli satışların sektördeki belirleyici rolü. BMD üyesi markaların yüzde 56'sı, toplam cirosunun en az yüzde 41'ini indirimli satışlardan elde ediyor. Bu tablo, gıda dışı perakendede tüketiciyi harekete geçirmenin artık neredeyse yalnızca indirim yoluyla mümkün olduğuna işaret ediyor.
Öncel bu durumu şu sözlerle özetledi: "Hazır giyim ve ayakkabı gibi gıda dışı perakendede neredeyse indirimsiz satış yapılamıyor." Cirolara yansıyan bu "indirim dopingi" ise kârlılık üzerinde ayrı bir baskı unsuru oluşturuyor. Zira yüksek indirim oranları, satış adedini artırsa bile birim başına kâr marjını aşındırıyor.
Kira, Enerji ve Hammadde Maliyetleri Kârlılığı Sıkıştırıyor
Sektörün bir diğer kronik sorunu ise yükselen işletme maliyetleri. Öncel, kira, enerji ve hammadde başta olmak üzere maliyetlerin artmaya devam ettiğini, buna karşın kârlılığın düşüş eğilimini sürdürdüğünü vurguladı. Ciro artışının enflasyonun altında kalması, maliyet artışlarıyla birleşince markaların reel anlamda daha az kazanır hale geldiği bir tablo ortaya çıkıyor.
BMD Başkanı bu durumu, sektörün savunmacı bir döneme doğru ilerlediğinin sinyalleri olarak nitelendirdi. Her üç üyeden birinin yalnızca mevcut pozisyonunu korumaya çalıştığını, her beş üyeden birinin ise küçülme hesapları yaptığını belirten Öncel, bu oranların görmezden gelinemeyeceğinin altını çizdi.
Markaların Yüzde 47'si Büyümeyi, Yüzde 21'i Küçülmeyi Planlıyor
Ağustos anketinde ilk kez ölçümlenen mağaza yatırımı ve istihdam planları, sektördeki farklılaşmayı gözler önüne seriyor. Buna göre BMD üyelerinin yüzde 47'si önümüzdeki altı aylık dönemde yeni mağaza açmayı ve istihdamını artırmayı planlıyor. Yüzde 32'si mevcut mağaza sayısını ve kadrosunu korumayı hedeflerken yüzde 21'i verimsiz mağazaları kapatarak istihdamını azaltmayı, yani 2027'ye girerken küçülmeyi öngörüyor.
Öncel, markaların yaklaşık yarısının mağaza yatırımı yapmayı planlamasını, ekonomiye duyulan güven ve yatırım iştahının sürdüğünün olumlu bir göstergesi olarak değerlendirdi. Ancak bu tablonun tamamına bakıldığında, büyüme planlayanların yanı sıra ciddi bir kesimin de ya durağanlaştığı ya da geri çekilme hazırlığında olduğu görülüyor.
Maliyet Düşürücü Önlemler İçin Çağrı
Öncel, mağaza yatırımı planlarının bu anketle ilk kez ölçümlendiğini, dolayısıyla önceki dönemle karşılaştırma yapılamadığını belirtti. Bununla birlikte, sektörde maliyetleri düşürecek önlemlerin geciktirilmesi durumunda mağaza sayısını ve istihdamını azaltacak markaların oranının giderek artacağına ilişkin kaygısını dile getirdi.
BMD Başkanı'nın bu çağrısı, sektörün genel tablosunu özetler nitelikte: Büyüme iştahı hâlâ canlı, ancak mevcut maliyet yapısı sürdürülebilir değil. İndirim baskısı altında eriyen kâr marjları, artan kira ve enerji giderleri ile yıllık bazda gerileyen adet satışları bir arada değerlendirildiğinde, sektörün önümüzdeki dönemde daha zorlu bir denklemi çözmesi gerektiği ortaya çıkıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
BMD anketi hangi dönemi kapsıyor ve kaç markayı temsil ediyor?
Birleşmiş Markalar Derneği'nin açıkladığı anket ağustos ayına ait olup dernek çatısı altında 516 marka yer almaktadır. Bu anket, mağaza yatırımı ve istihdam planlarını ilk kez ölçümleyen bir çalışma olduğundan önceki dönemle karşılaştırma yapılması mümkün değildir.
BMD üyelerinin yüzde kaçının ciro artışı enflasyonun altında kaldı?
Ankete göre BMD üyelerinin yüzde 76'sı, yani her dört markadan üçü, ağustostan ağustosa yıllık ciro artışını yüzde 30'un altında tutabildi. Bu oran, söz konusu dönemdeki enflasyonun gerisinde bir performansa karşılık geliyor.
Gıda dışı perakendede indirimli satışların payı ne kadar?
BMD üyesi markaların yüzde 56'sı, toplam cirosunun en az yüzde 41'ini indirimli satışlardan elde ediyor. BMD Başkanı Sinan Öncel, hazır giyim ve ayakkabı gibi kategorilerde neredeyse indirimsiz satış yapılamadığını belirtti.
Markalar 2027'ye girerken büyüme mü küçülme mi planlıyor?
Anket bulgularına göre BMD üyelerinin yüzde 47'si yeni mağaza açmayı ve istihdamını artırmayı, yüzde 32'si mevcut mağaza sayısını ve kadrosunu korumayı, yüzde 21'i ise verimsiz mağazaları kapatarak küçülmeyi planlıyor.
Sektörde kârlılığı etkileyen başlıca maliyet kalemleri neler?
BMD Başkanı Sinan Öncel, kira, enerji ve hammaddenin sektördeki başlıca maliyet kalemleri olduğunu ifade etti. Bu maliyetlerin artmaya devam etmesi, ciro artışının enflasyonun altında kalmasıyla birleşince kârlılığın düşüş eğilimini sürdürdüğünü vurguladı.
