Yeni eğitim öğretim yılının başlamasıyla birlikte yetim aylığı kuralları yeniden gündemin üst sıralarına taşındı. Özellikle ortaokulu bitirip liseye devam edemeyen, liseyi tamamlayıp üniversiteye geçemeyen ya da kaydını donduran ve sildiren öğrencilerin yetim aylığının ne zaman ve hangi koşullarda kesileceği, pek çok aile tarafından merak ediliyor. Konuya ilişkin kurallar, erkek ve kız çocuklar için birbirinden oldukça farklı biçimde düzenlenmiş durumda.
Erkek Çocuklar İçin Yaş ve Öğrenim Koşulları
Erkek çocuklara yetim aylığı bağlanabilmesi için belirli yaş sınırlarının aşılmamış olması gerekiyor. Öğrenci olmayan erkek çocuklar 18 yaşını doldurmadan yetim aylığı alabilirken, ortaöğrenim yapanlar için bu sınır 20, yükseköğrenim yapanlar için ise 25 yaş olarak belirlenmiş. Önemli bir nokta şu: Ortaöğrenim 20 yaşından, yükseköğrenim ise 25 yaşından önce tamamlanırsa yetim aylığı, söz konusu yaşlar beklenmeksizin kesilir.
Bunu somutlaştırmak için bir örnek vermek gerekirse; 1 Kasım 2008 doğumlu Hasan, ilköğretimi 2025 yılında bitirmiş ancak liseye devam etmemiştir. Bu durumda Hasan'ın yetim aylığı, 18 yaşını dolduracağı 1 Kasım 2026 tarihinde kesilecektir.
Evlenen Erkek Çocukta İstisna Uygulaması
Erkek çocukların öğrenimlerini belirlenen yaş sınırından önce tamamlamaları halinde yetim aylığının kesileceği genel kural olmakla birlikte, evlilik durumunda bu kural farklı işliyor. Evlenen erkek çocuklar, öğrenimlerini daha erken bitirmiş olsalar bile yaşı tamamlayıncaya kadar yetim aylığı almaya devam ediyorlar. Ortaöğrenim gören evli erkek çocuklar 20 yaşını, yükseköğrenim gören evli erkek çocuklar ise 25 yaşını doldurmadan mezun olsalar bile bu yaşlara ulaşana kadar aylıkları kesilmiyor.
Mesleki Eğitim ve Açık Lise Öğrencilerinin Durumu
3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında çırak, kalfa ve usta eğitimi ile okullarda ve işletmelerde mesleki eğitime devam eden 18 yaşından büyük erkek öğrencilere yetim aylığı ödenmiyor. Bu durum, mesleki eğitimi ortaöğrenim kapsamında değerlendiren genel uygulamadan ayrışan önemli bir istisna niteliği taşıyor.
Açık öğretim liseleri ise uzaktan eğitim yöntemiyle eğitim verseler de ortaöğrenim kapsamında sayılıyor. Dolayısıyla açık liseye devam eden erkek çocuklar 20 yaşını dolduruncaya kadar yetim aylığı almaya hak kazanıyor.
Kaydını Donduran veya Sildiren Öğrenciler Ne Yapmalı?
Kaydını donduran öğrencilerin durumu, sonraki adımlarına göre şekilleniyor. Bir dönem kaydını dondurup ikinci dönem kaydını yeniden yaptıran öğrenciler, kaydını dondurdukları dönem için de yetim aylığı almaya devam ediyor. Örneğin öğrencilik durumu 2026 Eylül döneminde "aktif", 2027 Şubat döneminde "donuk", 2027 Temmuz döneminde yeniden "aktif" olan bir öğrenciye, donuk durumda geçirdiği Şubat ile Temmuz arasındaki dönem için de yetim aylığı ödeniyor.
Kaydı silinen öğrencilerde ise tablo farklılaşıyor. Silik duruma düşülen tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren yetim aylığı kesiliyor. Örneğin öğrencilik durumu 2026 Eylül'de "aktif", 2027 Şubat'ta "donuk", 2027 Temmuz'da "silik" olan erkek çocuğun yetim aylığı, silik duruma geçtiği tarihi izleyen Ağustos ayından itibaren kesiliyor. Kaydın donuk olduğu Şubat ile Temmuz arasındaki süre için ise öğrencilik hakkı devam ettiğinden aylık ödenmeye devam ediyor.
Yükseköğretimde kayıt dondurma konusunda da önemli bir ayrım var. Kaydını yeniledikten sonra herhangi bir nedenle donduran öğrencilerin öğrencilik hakları devam ettiğinden, dondurulan dönem sonuna kadar yetim aylığı ödeniyor. Ancak kaydını yenilemeden donduran öğrencilere yetim aylığı verilmiyor. Öğrencinin en az bir dönemi kapsayan disiplin cezası alması durumunda ise o dönem için öğrencilik hakları devam etmeyeceğinden yetim aylığı kesilirken, cezanın bir dönemi geçmemesi halinde aylık ödenmeye devam ediyor.
Yükseköğretimde Azami Süreler ve Lisansüstü Eğitim
Yükseköğretim Kanunu'na göre belirlenen azami süreler içinde öğrencilik hakkı devam eden çocuklara yetim aylığı veriliyor. Bu süreler şöyle: Hazırlık programları en fazla 2 yıl, 3 yıllık önlisans en fazla 4 yıl, 4 yıllık lisans en fazla 7 yıl, 5 yıllık lisans en fazla 8 yıl ve 6 yıllık lisans programı ise en fazla 9 yılda tamamlanmak zorunda.
Yüksek lisans, doktora ile tıp, diş hekimliği, eczacılık ve veteriner hekimlikte uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimleri lisansüstü eğitim olarak kabul ediliyor ve yükseköğrenim süresi kapsamında değerlendiriliyor. Pedagojik formasyon sertifika programları ise lisansüstü sayılmıyor; dolayısıyla yükseköğrenim süresi içinde yer almıyor.
Kız Çocukları İçin Farklı Kurallar
Yukarıda aktarılan tüm kurallar yalnızca erkek çocuklar için geçerli. Kız çocukları açısından tablo oldukça farklı. Kız çocukları, yaşları ne olursa olsun, evli olmamaları ya da evli olmakla birlikte sonradan boşanmaları veya dul kalmaları halinde yetim aylığı alabiliyorlar. Öğrenci olma koşulu kız çocukları için aranmıyor.
Kız çocukları öğrenim hayatlarını tamamladıktan sonra sigortalı bir işte çalışmaya başlarlarsa ya da evlenirlerse yetim aylıkları kesiliyor. Ancak sigortalı çalışmayı bıraktıklarında, işsiz kaldıklarında, boşandıklarında veya dul kaldıklarında yetim aylığı yeniden bağlanıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Liseyi bitiren erkek çocuğun yetim aylığı ne zaman kesilir?
Ortaöğrenimi 20 yaşından önce tamamlayan erkek çocuğun yetim aylığı, mezun olduğu tarihten itibaren kesilir; 20 yaşı beklenmez. Ancak evli olan erkek çocuklar mezun olsalar bile 20 yaşını tamamlayana kadar yetim aylığı almaya devam eder.
Üniversite kaydını donduran öğrencinin yetim aylığı kesilir mi?
Kaydını yeniledikten sonra donduran öğrencilerin öğrencilik hakları devam ettiğinden, dondurulan dönem sonuna kadar yetim aylığı ödenir. Kaydını yenilemeden donduran öğrencilere ise yetim aylığı verilmez.
Mesleki eğitime devam eden erkek çocuk yetim aylığı alabilir mi?
3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında çırak, kalfa ve usta eğitimi ile okullarda ve işletmelerde mesleki eğitime devam eden 18 yaşından büyük erkek öğrencilere yetim aylığı ödenmiyor.
Kız çocukları yetim aylığı almak için öğrenci olmak zorunda mı?
Hayır. Kız çocuklarının yetim aylığı almasında yaş sınırı veya öğrenci olma koşulu aranmıyor. Evli olmayan, boşanan ya da dul kalan kız çocukları yaşlarından bağımsız olarak yetim aylığı alabiliyorlar. Sigortalı bir işte çalışmaya başlamaları veya evlenmeleri halinde aylıkları kesiliyor.
Açık lise öğrencisi olan erkek çocuk yetim aylığı alabilir mi?
Evet. Uzaktan eğitim yöntemiyle eğitim veren açık öğretim liseleri ortaöğrenim kapsamında sayıldığından, açık liseye devam eden erkek çocuklar 20 yaşını dolduruncaya kadar yetim aylığı almaya hak kazanıyor.
