Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasında nükleer enerji alanındaki işbirliği somut bir adımla ilerledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu için bulunduğu New York'ta, yeni nükleer santral projelerinin geliştirilmesinden sorumlu Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi (TÜNAŞ) ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA) arasında proje bazlı bir anlaşma imzalandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'ndan yapılan açıklamayla duyurulan anlaşma, Türkevi'nde düzenlenen bir törenle resmiyet kazandı.
İmza Töreni Türkevi'nde Gerçekleşti
İmza törenine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar refakat etti. Anlaşmayı TÜNAŞ adına Genel Müdür Necati Yamaç, USTDA adına ise Direktör Yardımcısı Thomas Hardy imzaladı. Bakan Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD temasları kapsamında TÜNAŞ ile USTDA arasında SMR ve 4. nesil reaktörlere yönelik Hibe Anlaşması İmza Töreni'ne katıldıklarını belirtti.
Hangi Reaktör Tasarımları İncelenecek?
Anlaşmanın teknik boyutu oldukça kapsamlı bir çerçeve çiziyor. İmzalanan belge uyarınca 4 ABD'li şirketin küçük modüler reaktör (SMR) tasarımları ile ABD'li şirketlerin 5 farklı 4. nesil reaktör tasarımı, teknik, ekonomik, mevzuat ve lisanslama açılarından ayrıntılı biçimde değerlendirilecek. Söz konusu reaktörlerin tasarımsal özellikleri, maliyetler, lisanslama durumu, tedarik zinciri ve SWOT analizi, finansman kaynakları ile finans modelleri incelenecek konular arasında yer alıyor. Bunlara ek olarak yetkilendirme, acil durum, tasarım güvenliği, saha seçimi ve yasal çerçeve konularında da değerlendirmeler yapılacak. Tüm bu analizlerin tamamlanmasının ardından teknik raporlar hazırlanacak.
Anlaşmanın Bütçesi ve Süresi
Yaklaşık 2 milyon dolar bütçeyle hayata geçirilecek olan anlaşma kapsamındaki teknik çalışmanın en az bir yıl sürmesi öngörülüyor. Bu çalışmanın tüm maliyetini USTDA karşılayacak. Dolayısıyla anlaşma, Türkiye açısından bir hibe niteliği taşıyor.
Bakan Bayraktar'ın Açıklamaları
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, imza töreninin ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda anlaşmanın önemine dikkat çekti. Bayraktar, "Şahitlik ettiğimiz bu anlaşma sayesinde yeni nesil nükleer teknolojilerin ülkemiz için teknik, ekonomik ve mevzuat boyutlarındaki uygulanabilirliğini kapsamlı bir şekilde değerlendireceğiz" dedi. Bakan, 2053 Net Sıfır Emisyon ve enerjide tam bağımsızlık hedefleri doğrultusunda enerji sepetini çeşitlendirme kararlılığını da vurgulayarak büyük ölçekli nükleer santrallerinin yanı sıra ülkenin ihtiyaçlarına en uygun alternatifleri titizlikle çalışarak güçlü ve modern bir enerji altyapısı inşa etmeye devam edeceklerini ifade etti.
Geçen Yılki Mutabakat Zaptının Ardından Yeni Adım
Bu anlaşma, iki ülke arasındaki nükleer alandaki yakınlaşmanın devamı niteliğinde. Bakan Bayraktar, geçen yıl 25 Eylül'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği görüşme vesilesiyle ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile birlikte Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı'nı imzalamıştı. New York'ta atılan imzalar, o mutabakat zaptının ardından gelen somut bir proje adımı olarak öne çıkıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
TÜNAŞ ile USTDA arasındaki anlaşma ne zaman ve nerede imzalandı?
Anlaşma, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın BM 81. Genel Kurulu için bulunduğu New York'ta, Türkevi'nde düzenlenen bir törenle imzalandı.
Anlaşmayı kimler imzaladı?
Anlaşmayı TÜNAŞ adına Genel Müdür Necati Yamaç, USTDA adına ise Direktör Yardımcısı Thomas Hardy imzaladı. Törene Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar refakat etti.
Anlaşma kapsamında kaç reaktör tasarımı incelenecek?
Anlaşma kapsamında 4 ABD'li şirketin küçük modüler reaktör (SMR) tasarımları ile ABD'li şirketlerin 5 farklı 4. nesil reaktör tasarımı değerlendirilecek.
Anlaşmanın bütçesi ne kadar ve masrafları kim karşılıyor?
Anlaşmanın bütçesi yaklaşık 2 milyon dolar olup en az bir yıl sürecek teknik çalışmanın tüm maliyetini USTDA karşılayacak.
Bu anlaşmadan önce Türkiye ile ABD arasında nükleer alanda başka bir belge imzalanmış mıydı?
Evet. Bakan Bayraktar, geçen yıl 25 Eylül'de Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump'ın Beyaz Saray görüşmesi sırasında ABD Dışişleri Bakanı Rubio ile birlikte Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı'nı imzalamıştı.
