İran'ın, ABD'nin askeri baskıyı hafifletmeye yönelik somut adımlar atması koşuluyla Hürmüz Boğazı'nı yedi gün içinde yeniden açmaya hazır olduğu bildirildi. Kyodo haber ajansının aktardığına göre üst düzey bir İranlı yetkili, söz konusu teklifin arabulucular kanalıyla Washington'a iletildiğini açıkladı. Teklif aynı zamanda iki ülke arasındaki çatışmaların kalıcı biçimde sona erdirilmesini hedefleyen görüşmelerin yeniden başlatılmasını da öngörüyor.
Tahran, BM Genel Kurulu'nu Diplomasi Fırsatı Olarak Görüyor
İran yönetiminin bu hafta New York'ta süren Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları vesilesiyle arabuluculuk yapan ülkelerle temaslara geçmeyi planladığı belirtildi. Ancak İranlı yetkili, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında Genel Kurul marjında doğrudan bir görüşme gerçekleşmeyeceğini açıkça ifade etti.
Bununla birlikte yetkili, bir anlaşmaya doğru ilerleme ihtimalinin mevcut olduğunu vurguladı. Diplomasinin ilerleyebilmesi için Washington'ın "ciddiyet ve bağlılık" sergilemesi gerektiğini de sözlerine ekledi. Tahran'ın, müzakere masasına dönmeden önce Washington'dan somut sinyaller beklediği aktarıldı.
İran'ın Öne Sürdüğü Koşullar
Tahran'ın teklifinin temelinde iki kritik talep yatıyor: İran limanlarına yönelik ABD askeri ablukasının sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı'yla doğrudan bağlantılı askeri operasyonların durdurulması. İranlı yetkiliye göre Washington bu yönde adım attığı takdirde İran, stratejik su yolunu yedi gün içinde yeniden açmaya ve müzakere masasına dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Bu teklifin yanı sıra İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei, cumartesi günü Tahran'ın Washington'a daha önce yedi koşul sunduğunu kamuoyuyla paylaşmıştı. Rezaei'nin açıkladığı koşullar arasında İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması da yer alıyor. Ancak son teklifte bu yedi koşuldan herhangi birinin esnetilip esnetilmediğine dair herhangi bir bilgi verilmedi.
Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin 16 Ağustos Kararı
İranlı yetkili, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin 16 Ağustos tarihinde aldığı kritik bir karara da dikkat çekti. Buna göre Konsey, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı 45 gün içinde kaldırmaması durumunda Amerikan güçlerine karşı yeni bir saldırı seçeneğinin korunmasına karar verdi. Bu karar, Tahran'ın diplomatik kanalları açık tutarken askeri seçeneklerden vazgeçmediğinin de bir göstergesi niteliğinde.
Hürmüz Boğazı'ndaki Trafik Savaş Öncesi Seviyelerin Altında
Şubat sonunda patlak veren çatışmaların ardından haziran ayında ABD ile İran arasında bir mutabakat sağlanmıştı. Ancak yeniden tırmanan gerilim ve çözüme kavuşturulamayan anlaşmazlıklar bu mutabakatı fiilen işlevsiz kıldı. Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiği, o günden bu yana savaş öncesi seviyelerin oldukça altında seyretmeye devam ediyor. Dünyanın en işlek deniz ticaret güzergahlarından biri olan boğazdaki bu tıkanıklık, uluslararası enerji ve ticaret akışları üzerinde ciddi bir baskı unsuru olmayı sürdürüyor.
Sıkça Sorulan Sorular
İran, Hürmüz Boğazı'nı hangi koşulda yeniden açmayı teklif etti?
İran, ABD'nin İran limanlarına yönelik askeri ablukayı sona erdirmesi ve Hürmüz Boğazı'yla bağlantılı askeri operasyonları durdurması halinde boğazı yedi gün içinde yeniden açmayı teklif etti.
İran'ın Washington'a ilettiği yedi koşul nelerdir?
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei'nin açıklamasına göre koşullar arasında İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması yer alıyor. Yedi koşulun tamamı kaynakta açıklanmadı.
Pezeşkiyan ile Trump Genel Kurul'da görüşecek mi?
İranlı yetkili, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında BM Genel Kurulu marjında doğrudan bir görüşme yapılmayacağını açıkladı.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi 16 Ağustos'ta ne kararı aldı?
Konsey, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı 45 gün içinde kaldırmaması durumunda Amerikan güçlerine karşı yeni bir saldırı seçeneğinin korunmasına karar verdi.
Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğinin mevcut durumu nedir?
Şubat sonunda başlayan çatışmaların ve ardından bozulan haziran mutabakatının etkisiyle Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiği, savaş öncesi seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor.
