CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Karadeniz'de yaşanan güvenlik sorunları nedeniyle Rusya Federasyonu ve Ukrayna'ya deniz yoluyla yapılan yaş meyve ve sebze ihracatında ciddi bir lojistik krizin baş gösterdiğini belirterek konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Kış, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'na hitaben üç ayrı soru önergesi verirken söz konusu sorunların bütün boyutlarıyla incelenmesi için Meclis Araştırması açılmasını da talep etti.
Mersin'in Narenciye İhracatındaki Ağırlığı
Kış, yaptığı yazılı açıklamada Mersin'in Türkiye narenciye ihracatındaki belirleyici konumuna dikkat çekti. Milletvekilinin aktardığı verilere göre 2025 yılında Türkiye, narenciye ihracatından 1 milyar 477 milyon dolar gelir elde etti; bu tutarın 696 milyon 257 bin dolarlık bölümü tek başına Mersin'den gerçekleştirildi. Aynı dönemde Türkiye'nin Rusya'ya yaptığı narenciye ihracatı 461 milyon doları, Ukrayna'ya yaptığı ihracat ise 106 milyon doları aştı.
Kış, bu rakamların Mersin için ne anlam ifade ettiğini şu sözlerle özetledi: "Türkiye'nin narenciyesini Mersin üretiyor, paketliyor ve dünyaya gönderiyor. Geçen yıl yaklaşık 700 milyon dolarlık narenciye ihracatını tek başına gerçekleştiren bir kentten söz ediyoruz. Dolayısıyla Karadeniz'de yaşanan sorun Mersin için yalnızca bir lojistik problem değildir. Binlerce üreticinin geliri, on binlerce insanın geçimi ve ülkemizin ihracat geliri söz konusudur."
"Ürün Dalda Beklemez": Üreticinin Durumu
Narenciyenin uzun süre bekletilebilecek bir ürün olmadığını vurgulayan Kış, hükümetin kriz derinleştikten sonra değil, ürün henüz bahçedeyken harekete geçmesi gerektiğini savundu. Kış, üreticinin durumunu şöyle anlattı: "Üreticimiz bir yıl boyunca bahçesine bakıyor. Gübreyi, ilacı, mazotu, sulamayı, işçiliği cebinden karşılıyor. Hasat zamanı geldiğinde de 'Gemi yok, güzergâh yok, navlun pahalı, pazar kapalı' denilerek bütün faturayı çiftçinin önüne koyamazsınız. Ürün dalda beklemez. Üreticinin borcu da beklemez. Çözüm bugün üretilmek zorundadır."
Kış, Mersinli üreticinin artan girdi maliyetleri nedeniyle zaten ağır bir ekonomik yük altında bulunduğunu da ayrıca vurguladı ve "Mersinli çiftçi sadaka istemiyor. Üretiyor, istihdam yaratıyor, ihracat yapıyor, Türkiye'ye döviz kazandırıyor ve emeğinin karşılığını istiyor" dedi.
Üç Bakanlığa Üç Ayrı Soru Önergesi
Sorunun tek bir bakanlığın görev alanıyla sınırlı olmadığını belirten Kış, Ticaret, Tarım ve Orman ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlıklarına farklı konuları kapsayan ayrı önergeler yöneltti.
Ticaret Bakanlığına verilen önergede Kış; Rusya ve Ukrayna pazarlarının korunması, alternatif ihracat pazarlarının belirlenmesi, yabancı plakalı boş tırların Türkiye'den ihracat yükü alabilmesinin önünün açılması, navlun desteği sağlanması ve alternatif ticaret güzergâhlarının oluşturulması konularını sorguladı. Kış ayrıca ihracat sezonu öncesinde gerekli tedbirlerin neden alınmadığının açıklanmasını da talep etti.
Tarım ve Orman Bakanlığına yönelttiği önergede ise ihracatta daralma yaşanması hâlinde ürünün dalında kalmasını önleyecek bir müdahale mekanizmasının bulunup bulunmadığını, üreticiye ilave destek sağlanıp sağlanmayacağını, borçların ertelenmesi ile kamu eliyle alım seçeneklerinin değerlendirilip değerlendirilmediğini sordu.
Mersin-St. Petersburg Doğrudan Hat Talebi
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verilen önergenin odağında ise Mersin Limanı yer aldı. Sektör temsilcilerinin de gündeme getirdiği, Mersin Limanı'ndan Rusya'nın St. Petersburg Limanı'na başka bir limana uğramadan doğrudan yaş meyve ve sebze taşıyacak bir gemi hattı kurulması önerisini Meclis çatısına taşıyan Kış, bu hattın teknik ve ekonomik fizibilitesinin yapılıp yapılmadığını ve ne zaman faaliyete geçirilebileceğini sordu.
Kış, konuya ilişkin değerlendirmesini şöyle dile getirdi: "Mersin'in limanı var, üretimi var, ihracatçısı var, lojistik altyapısı var. Sektör de çözüm önerisini ortaya koyuyor. Mersin'den St. Petersburg'a doğrudan hat mümkünse vakit kaybetmeden hayata geçirilmelidir. Karayolunda kapasite artırılabiliyorsa gerekli düzenleme yapılmalıdır. Alternatif güzergah oluşturulabiliyorsa bugünden oluşturulmalıdır. Üreticinin ürünü daldayken bürokrasinin karar vermesini aylarca bekleyemeyiz."
Meclis Araştırması da Talep Edildi
Gülcan Kış, soru önergelerinin yanı sıra Mersin ve Çukurova'daki narenciye üreticilerinin karşı karşıya bulunduğu ihracat ve lojistik sorunlarının bütün yönleriyle incelenmesi amacıyla Meclis Araştırması açılmasını da istedi. Araştırma önergesinde; Karadeniz'deki gelişmelerin yaş meyve ve sebze ihracatına etkisinden alternatif transit güzergâhlara, navlun maliyetlerinden yeni ihracat pazarlarına, üreticinin gelir kaybının önlenmesinden Mersin'in liman ve soğuk zincir kapasitesinin geliştirilmesine kadar sektörün temel sorunlarının araştırılması talep edildi.
Kış, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: "Rusya ve Ukrayna'ya giden yol tıkanıyorsa o yolu açmak devletin görevidir. Alternatif pazar gerekiyorsa bulmak devletin görevidir. Ürün dalında kalma tehlikesiyle karşı karşıyaysa üreticiyi korumak devletin görevidir. Yaklaşık 700 milyon dolarlık narenciye ihracatı yapan Mersin'i ve binlerce üreticimizi kendi kaderine terk edemezsiniz. Üreticinin bir yıllık emeği göz göre göre heba edilemez."
Sıkça Sorulan Sorular
Gülcan Kış hangi bakanlıklara soru önergesi verdi?
Kış, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun yanıtlaması istemiyle üç ayrı soru önergesi verdi.
Mersin'in Türkiye narenciye ihracatındaki payı ne kadar?
2025 yılında Türkiye'nin toplam narenciye ihracatı 1 milyar 477 milyon dolar olarak gerçekleşirken bu tutarın 696 milyon 257 bin dolarlık kısmı tek başına Mersin'den karşılandı; bu da yaklaşık 700 milyon dolarlık bir paya karşılık geliyor.
Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna'ya narenciye ihracatı ne kadar?
Kış'ın açıklamasındaki verilere göre Türkiye'nin Rusya'ya yaptığı narenciye ihracatı 461 milyon doları, Ukrayna'ya yaptığı ihracat ise 106 milyon doları aştı.
Mersin'den St. Petersburg'a doğrudan gemi hattı önerisi nedir?
Sektör temsilcilerinin de dile getirdiği bu öneri, Mersin Limanı'ndan Rusya'nın St. Petersburg Limanı'na başka bir limana uğramadan doğrudan yaş meyve ve sebze taşıyacak bir gemi hattının kurulmasını içeriyor. Kış, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verdiği önergede bu hattın teknik ve ekonomik fizibilitesinin yapılıp yapılmadığını ve ne zaman faaliyete geçirilebileceğini sordu.
Meclis Araştırması önergesinde hangi konuların incelenmesi talep edildi?
Araştırma önergesinde; Karadeniz'deki gelişmelerin yaş meyve ve sebze ihracatına etkisi, alternatif transit güzergâhlar, navlun maliyetleri, yeni ihracat pazarları, üreticinin gelir kaybının önlenmesi ve Mersin'in liman ile soğuk zincir kapasitesinin geliştirilmesi konularının araştırılması talep edildi.
