E-ticaret platformlarından alışveriş yapan tüketiciler, son dönemde yeni bir dolandırıcılık yöntemiyle karşı karşıya kalıyor. Siparişin ardından gelen mesajlarla tüketiciler platform dışına çekilerek IBAN üzerinden para göndermeye ya da sahte ödeme bağlantılarına yönlendiriliyor. Uzmanlar, bu tür taleplerin dolandırıcılık girişimi olabileceğini ve her durumda kaynağın doğrulanması gerektiğini belirtiyor.
Sipariş Bilgileri Güven Oluşturmak İçin Araç Olarak Kullanılıyor
Tüketici Konfederasyonu Siber Güvenlik Komisyonu Başkanı Muharrem Baki, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, bu dolandırıcılık yönteminin temelinde tüketicinin gerçek sipariş bilgilerinin ele geçirilmesinin yattığını açıkladı. Dolandırıcılar, kişisel verilere ve sipariş detaylarına ulaştıklarında tüketicide güven duygusu oluşturabiliyor; zira karşıdaki kişinin gerçekten platformun temsilcisi olduğu izlenimi doğuyor.
Baki, geçmişte bu tür dolandırıcılığın özellikle sosyal medya üzerinden yapılan alışverişlerde yaygınlaştığını hatırlattı. Tüketicilerin sosyal medya platformlarından alışveriş yapmaya ve IBAN üzerinden ödeme göndermeye alışmasının, dolandırıcılara bu alışkanlığı kendi lehlerine kullanma fırsatı tanıdığını belirtti. Yöntemin başlangıçta yalnızca ürün göndermeden para almaya dayandığını, ancak zamanla çok daha sofistike bir hal aldığını vurguladı.
Farklı Gerekçelerle Platform Dışı Ödeme Talep Ediliyor
Baki'nin aktardığına göre dolandırıcılar, tüketicilere ulaşırken çeşitli gerekçeler öne sürüyor. "Siparişinizde sorun oluştu", "ürünün fiyatı yanlış girildi" veya "siparişin devam etmesi için aradaki farkı ödemeniz gerekiyor" gibi ifadeler bu mesajlarda sıkça yer alıyor. Asıl amaç ise tüketiciyi platformun güvenli ortamından çıkararak dolandırıcının kendi hesabına para göndermesini sağlamak.
Baki, tüketicilerin bu tuzağa düşmesinin ardında yatan psikolojik mekanizmayı şöyle açıkladı: Dolandırıcılar sosyal mühendislik yöntemlerine başvuruyor, panik ortamı yaratıyor ve kişileri anlık, düşünmeden karar almaya itiyor. Bu baskı altında tüketiciler, kaynağı sorgulamadan işlem gerçekleştiriyor.
Kişisel verilerin nasıl ele geçirildiğine dair de önemli bir uyarıda bulunan Baki, bilinmeyen kaynaklardan uygulama indirilmemesi ve SMS yoluyla gelen bağlantılara tıklanmaması gerektiğini söyledi. Telefona yüklenen sahte yazılımlar aracılığıyla sipariş bilgileri de dahil olmak üzere kişisel verilerin dışarıya aktarılabileceğini belirtti.
Sahte Siteler ve Ödeme Bağlantıları da Tehdit Oluşturuyor
Dolandırıcılığın yalnızca IBAN talebiyle sınırlı kalmadığını vurgulayan Baki, bazı platformlara özgü ödeme yöntemlerinin isimleri kullanılarak sahte internet sitelerinin oluşturulduğuna dikkat çekti. Bu sitelerde tüketici, gerçek platformda işlem yaptığını zannederken aslında kopyalanmış bir dolandırıcılık sayfasında olabiliyor.
Baki, konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: "SMS, WhatsApp, telefon veya e-posta yoluyla gönderilen IBAN veya ödeme bağlantılarına karşı çok temkinli olmalıyız. IBAN'a para göndermesek bile tıkladığımız link üzerinden kart bilgilerimizi girerek ödeme yapabiliriz. Onun da aslında IBAN'a para göndermekten hiçbir farkı yok."
Tüm İşlemler Resmi Platform Üzerinden Yürütülmeli
Muharrem Baki, benzer bir taleple karşılaşan tüketicilerin öncelikle sipariş durumunu e-ticaret platformunun resmi uygulaması veya internet sitesi üzerinden kontrol etmesi gerektiğini ifade etti. Ödeme dahil tüm işlemlerin platform içinde tamamlanmasının kritik önem taşıdığını vurguladı.
IBAN paylaşan kişinin gerçekten platform çalışanı olup olmadığının resmi kanallar aracılığıyla doğrulanması gerektiğini belirten Baki, şüphe duyulduğu her durumda ödeme yapılmamasını tavsiye etti. "Platformun dışına çıktığımız her takdirde sorumluluk bize aittir" diyen Baki, dolandırıcılığa karşı en etkili savunma mekanizmasının işlemi gerçekleştirmeden önce bir an durup kaynağı sorgulamak olduğunu söyledi.
Baki ayrıca e-ticaret platformlarının da kullanıcılarını platform dışından gelen ödeme taleplerine karşı daha görünür biçimde uyarması gerektiğini belirtti.
Sıkça Sorulan Sorular
Dolandırıcılar sipariş bilgilerime nasıl ulaşıyor?
Muharrem Baki'ye göre kötü niyetli kişiler, kişisel verilere ve sipariş bilgilerine çeşitli yollarla erişebiliyor. Bunların başında bilinmeyen kaynaklardan indirilen uygulamalar ve SMS yoluyla gelen bağlantılar geliyor. Bu yöntemlerle telefona yüklenen sahte yazılımlar, sipariş bilgileri dahil kişisel verileri dışarıya aktarabilir.
Platform dışı ödeme talebini nasıl anlayabilirim?
Dolandırıcılar genellikle "siparişinizde sorun oluştu", "ürünün fiyatı yanlış girildi" veya "fiyat farkını ödemeniz gerekiyor" gibi gerekçeler öne sürerek tüketicileri IBAN'a para göndermeye ya da harici bir ödeme bağlantısına yönlendiriyor. Meşru e-ticaret platformları bu tür talepleri platform dışından iletmez.
Sahte ödeme sitelerini gerçeklerinden nasıl ayırt edebilirim?
Bazı platformlara özgü ödeme yöntemlerinin isimleri kullanılarak oluşturulan sahte siteler, gerçeğinden ayırt edilmesi güç olabiliyor. Bu nedenle SMS, WhatsApp, telefon veya e-posta yoluyla gelen ödeme bağlantılarına tıklamak yerine ilgili platformun resmi uygulaması veya internet sitesi üzerinden işlem yapılması öneriliyor.
Dolandırıcılığa maruz kalırsam ne yapmalıyım?
Kaynak içeriğinde bu konuda doğrudan bir yönlendirme yer almıyor. Ancak Baki, şüphe duyulan her durumda ödeme yapılmaması ve IBAN paylaşan kişinin platform çalışanı olup olmadığının resmi kanallardan doğrulanması gerektiğini vurguluyor.
E-ticaret platformlarının bu konudaki sorumluluğu nedir?
Muharrem Baki, e-ticaret platformlarının kullanıcılarını platform dışından gelen ödeme taleplerine karşı daha görünür biçimde uyarması gerektiğini belirtiyor. Platformun dışına çıkıldığında sorumluluğun tüketiciye geçtiğini de hatırlatıyor.
