Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Yüksek Mahkeme'ye bireysel başvuru hakkının tanınmasının 14. yıl dönümü dolayısıyla AYM Yüce Divan Salonu'nda düzenlenen sempozyumda önemli istatistikler paylaştı. Özkaya'nın verdiği bilgilere göre, AYM'ye bugüne kadar toplam 756 bin 726 bireysel başvuru yapıldı; bu başvuruların 648 bin 410'u sonuçlandırıldı. Söz konusu rakam, toplam başvuruların yaklaşık yüzde 85,7'sine karşılık geliyor.
Sempozyumun Konusu ve Kapsamı
"Türk Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvuruya Etkisi" temalı sempozyumun açılış konuşmasını yapan AYM Başkanı Özkaya, 14 yıllık süreçte bireysel başvuru sisteminin hukuk düzenindeki yerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Özkaya, bu istatistiklerin yalnızca sayısal bir büyüklük ya da iş yükü meselesi olarak okunmaması gerektiğini özellikle vurguladı. "Her bir başvuru, Anayasa'da güvence altına alınan bir hakkının kamu gücü tarafından ihlal edildiğini ileri süren bir insanın adalet arayışını ifade etmektedir, bunu unutmamak gerekir" dedi.
2026 Yılındaki Başvuru Rakamları
Özkaya, yalnızca 2026 yılına ait verileri de kamuoyuyla paylaştı. Buna göre, 2026 yılı başından bugüne kadar AYM'ye yaklaşık 40 bin 769 bireysel başvuru yapılmış; bunların yaklaşık 30 bin civarında olanı ise sonuçlandırılmış durumda. AYM Başkanı, çalışmaların aynı kararlılıkla sürdüğünü ifade etti.
İhlal Kararlarının Yüzde 99,9'u Uygulandı
Özkaya'nın aktardığı bir diğer dikkat çekici veri ise ihlal kararlarının uygulanma oranıyla ilgiliydi. AYM istatistiklerine göre, 2013 yılından bugüne kadar verilen toplam 86 bin 849 ihlal kararının yüzde 99,9'u uygulanmış durumda. Özkaya, uygulama konusunda yaşanan sorunların çok sınırlı sayıdaki somut olay ve bazı teknik hususlarla sınırlı kaldığını belirtti. "Bireysel başvurunun gerçek etkisi, verilen ihlal kararlarının hayata geçirilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Bir ihlalin tespit edilmesi kadar, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması da temel hakların etkili biçimde korunmasının vazgeçilmez bir unsurudur" diye konuştu. Yargı mercileri ile diğer kamu kurumlarının bireysel başvuruya gösterdiği hassasiyetin de sistemin etkinliği açısından büyük önem taşıdığını kaydeden Özkaya, mahkemenin verdiği ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilip getirilmediğini yakından takip ettiğini de sözlerine ekledi.
Başvuruların Yüzde 34'ü UYAP Üzerinden Yapıldı
AYM Başkanı Özkaya, dijitalleşme ve yapay zeka teknolojilerinin yargı sistemine etkilerine de değindi. Avukatların 1 Ekim 2025 tarihinden itibaren bireysel başvurularını UYAP Avukat Portalı üzerinden yapabilmelerine imkân tanındığını hatırlatan Özkaya, bu uygulamanın kısa sürede önemli ölçüde benimsendiğini belirtti. Mahkemeye yapılan bireysel başvuruların yaklaşık yüzde 34'ünün UYAP Avukat Portalı üzerinden gerçekleştirildiğini açıklayan Özkaya, "Her üç başvurudan birinin elektronik ortamda yapılmış olması, dijital başvuru imkânının uygulamada karşılık bulduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir" dedi.
Yapay Zeka Destekli Karar Sistemi Geliştiriliyor
Özkaya, anayasa mahkemelerinin insan onuru, eşitlik, özgürlük, adalet, demokratik toplum, ölçülülük, kamu yararı ve hukuk devleti gibi anayasal ilkeleri yorumladığını hatırlatarak bu kavramların hiçbirinin yalnızca verilere dayalı matematiksel bir formülle açıklanamayacağını, bu noktada insan muhakemesinin vazgeçilmez olduğunu vurguladı. AYM'nin dijital dönüşüm çalışmalarının bireysel başvurunun alınmasından dosyaların incelenmesine, hukuki bilgiye ve içtihada erişimden kararların yayımlanmasına kadar geniş bir alanı kapsadığını aktaran Özkaya, TÜBİTAK ile yürütülen işbirliği kapsamında bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemelerinde kullanılabilecek yapay zeka tabanlı bir karar destek sisteminin geliştirilmesi çalışmalarında sona yaklaşıldığını da duyurdu. Önümüzdeki dönemde teknolojinin sunduğu imkânlardan yararlanarak bireysel başvuru sisteminin erişilebilirliğini ve etkinliğini daha da geliştirmeyi hedeflediklerini vurguladı.
Sıkça Sorulan Sorular
AYM'ye bugüne kadar kaç bireysel başvuru yapıldı ve bunların kaçı sonuçlandırıldı?
AYM Başkanı Kadir Özkaya'nın açıkladığı verilere göre, Anayasa Mahkemesi'ne bugüne kadar toplam 756 bin 726 bireysel başvuru yapıldı. Bu başvuruların 648 bin 410'u sonuçlandırıldı; bu rakam toplam başvuruların yaklaşık yüzde 85,7'sine karşılık geliyor.
AYM'nin verdiği ihlal kararları ne ölçüde uygulanıyor?
AYM istatistiklerine göre, 2013 yılından bugüne kadar verilen toplam 86 bin 849 ihlal kararının yüzde 99,9'u uygulanmış durumda. Uygulama konusunda yaşanan sorunlar ise çok sınırlı sayıdaki somut olay ve bazı teknik hususlarla sınırlı kalmıştır.
UYAP Avukat Portalı üzerinden bireysel başvuru ne zaman başladı ve ne kadar kullanılıyor?
Avukatların bireysel başvurularını UYAP Avukat Portalı üzerinden yapabilmelerine 1 Ekim 2025 tarihinden itibaren imkân tanındı. AYM Başkanı Özkaya'nın verdiği bilgiye göre, mahkemeye yapılan bireysel başvuruların yaklaşık yüzde 34'ü bu portal üzerinden gerçekleştirildi.
2026 yılında AYM'ye kaç bireysel başvuru yapıldı?
Özkaya'nın açıklamasına göre, 2026 yılı başından sempozyum tarihine kadar AYM'ye yaklaşık 40 bin 769 bireysel başvuru yapıldı; bunların yaklaşık 30 bin civarında olanı sonuçlandırıldı.
AYM, yapay zeka alanında ne tür çalışmalar yürütüyor?
AYM Başkanı Özkaya, TÜBİTAK ile yürütülen işbirliği kapsamında bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemelerinde kullanılabilecek yapay zeka tabanlı bir karar destek sisteminin geliştirilmesi çalışmalarında sona yaklaşıldığını açıkladı.
