Siirt'in Tillo ilçesinde her yıl ekinokslarda yaşanan ve 262 yıl önce İbrahim Hakkı Hazretleri'nin tasarladığı ışık düzeneğiyle gerçekleşen hadise, bu yıl da binlerce kişinin gözleri önünde yaşandı. Güneşin doğuşuyla birlikte saat 06.20'de başlayan ve yaklaşık 5 dakika süren hadisede, güneşin ilk ışınları hocası İsmail Fakirullah Hazretleri'nin türbesindeki kabrinin başucunu aydınlattı. Siirt Valiliği himayesinde Tillo Kaymakamlığı tarafından düzenlenen programa, hem Siirt halkı hem de farklı illerden gelen vatandaşlar katıldı.
Program Sabah Namazının Ardından Başladı
İlçe meydanında sabah namazının ardından düzenlenen tören, Kur'an-ı Kerim tilavetiyle açıldı. Programda ilahi dinletisi sunuldu, sinevizyon gösterimi yapıldı. Katılımcılar, hadisenin gerçekleştiği anları alanda kurulan ekranlardan takip etti. Bazı vatandaşlar da o anları cep telefonlarıyla kayıt altına aldı. Farklı illerden gelen ziyaretçilerin yoğun ilgisi, hadisenin yalnızca yerel bir etkinlik olmaktan çıkıp geniş bir kesim için anlam taşıdığını bir kez daha ortaya koydu.
Vali Kızılkaya: 'Saygının, Sadakatin ve Vefanın Somut İfadesi'
Siirt Valisi Kemal Kızılkaya, törende yaptığı konuşmada İbrahim Hakkı Hazretleri'ni bu topraklarda yetişen, ilim ile hikmeti, akıl ile gönlü buluşturan müstesna şahsiyetlerden biri olarak nitelendirdi. Her yıl ekinokslarda gerçekleşen hadisenin bugüne ulaşan büyük bir miras olduğunu vurgulayan Kızılkaya şöyle konuştu:
"İbrahim Hakkı Hazretleri'nin hocası İsmail Fakirullah Hazretleri'ne duyduğu derin vefanın bir nişanesi olarak ortaya koyduğu bu eşsiz ışık düzeneği, yalnızca bir mühendislik harikası değil, aynı zamanda saygının, sadakatin ve vefanın somut bir ifadesidir. Gün doğumuyla birlikte güneşin ilk ışınlarının İsmail Fakirullah Hazretleri'nin türbesine ulaşması, bizlere bilimle inancın, akılla hikmetin ve insanla tabiatın uyum içerisinde buluşabileceğini göstermektedir."
Kızılkaya, hadisenin bir gökyüzü olayının ötesinde, geçmişten geleceğe uzanan güçlü bir ilim ve hikmet mirası olduğunu da sözlerine ekledi. Bu kadim mirasın doğru şekilde korunarak gelecek nesillere aktarılması gerektiğini de özellikle vurguladı.
Işık Düzeneği Nasıl Çalışıyor?
Hadisenin arka planına bakıldığında, ortaya çıkışının son derece insani bir duygudan beslendiği görülüyor. Hocası İsmail Fakirullah'ın 1734'te vefatının ardından derin bir üzüntüye kapılan İbrahim Hakkı Hazretleri, "Hocamın başucuna doğmayan güneşi neyleyim?" diyerek bir arayışa girdi. Bu arayışın sonunda hocası için, yan tarafında kule bulunan bir türbe inşa ettirdi; ayrıca Tillo'nun yaklaşık 3 kilometre uzağında bir tepe üzerine taş bir duvar yaptırdı.
Sistemin işleyişi şu şekilde gerçekleşiyor: Her yıl ekinokslarda doğan güneşin ilk ışınları, tepe üzerindeki taş duvarın ortasında yer alan pencereden süzülüyor. Bu ışınlar, türbenin yanındaki kuledeki aynaya yansıdıktan sonra ışığın kırılması yöntemiyle pencereden türbenin içine giriyor ve oradan İsmail Fakirullah Hazretleri'nin kabrinin başucuna ulaşıyor. Yaklaşık 262 yıl önce tasarlanan bu düzenek, astronomi, mimari ve optik bilgisinin bir arada kullanılmasını gerektiriyor.
1960'larda Bozulan Düzenek, 2011'de Yeniden Hayata Geçirildi
Işık düzeneği, yüzyıllar boyunca işlevini korusa da 1960'lı yıllarda gerçekleştirilen bir restorasyon çalışması sırasında sekteye uğradı. Pencerenin yerinin değiştirilmesi sonucunda düzenek çalışamaz hale geldi ve hadise uzun süre izlenemedi. 2011 yılında ise farklı üniversitelerden bir araya gelen bilim insanları kapsamlı bir çalışma yürüttü. Bu çalışma sonucunda yeni bir pencere açıldı ve ışık düzeneği yeniden işler hale getirilerek hadisenin tekrar izlenmesinin önü açıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Tillo'daki ışık hadisesi nedir ve nasıl gerçekleşiyor?
Tillo'daki ışık hadisesi, her yıl ekinokslarda yaşanan ve İbrahim Hakkı Hazretleri'nin 262 yıl önce kurduğu bir optik düzeneğe dayanan olaydır. Güneşin ilk ışınları, Tillo'nun yaklaşık 3 kilometre uzağındaki tepe üzerinde bulunan taş duvarın ortasındaki pencereden geçerek türbenin yanındaki kuledeki aynaya yansır; ardından ışığın kırılması yöntemiyle türbeye ve İsmail Fakirullah Hazretleri'nin kabrinin başucuna ulaşır.
Işık hadisesi ne kadar sürer ve hangi saatte gerçekleşir?
Hadise, güneşin doğmasıyla birlikte saat 06.20'de başlar ve yaklaşık 5 dakika sürer.
İbrahim Hakkı Hazretleri bu düzeneği neden yaptırdı?
Hocası İsmail Fakirullah'ın 1734'te vefatının ardından derin bir üzüntüye kapılan İbrahim Hakkı Hazretleri, "Hocamın başucuna doğmayan güneşi neyleyim?" diyerek bu düzeneği hocasına duyduğu vefa ve saygının bir göstergesi olarak yaptırdı.
Düzenek bir dönem neden izlenemez hale geldi ve nasıl yeniden çalıştırıldı?
1960'lı yıllarda yapılan restorasyon sırasında pencerenin yeri değiştirildiği için düzenek işlevsiz kaldı. 2011 yılında farklı üniversitelerden bilim insanlarının yürüttüğü çalışmayla yeni bir pencere açıldı ve hadise yeniden izlenebilir hale getirildi.
Bu yılki programa kimler katıldı ve nasıl düzenlendi?
Program, Siirt Valiliği himayesinde Tillo Kaymakamlığı tarafından ilçe meydanında sabah namazının ardından düzenlendi. Siirt halkının yanı sıra farklı illerden gelen vatandaşlar da katılım sağladı. Tören Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başladı; ilahi dinletisi ve sinevizyon gösterimi yapıldı. Katılımcılar hadiseyi alanda kurulan ekranlardan takip etti.
