Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde birçok ilde hissedilen bir deprem meydana geldi. AFAD, depremin merkez üssünü Şanlıurfa'nın Karaköprü ilçesi olarak açıklarken büyüklüğünü 5,4 olarak duyurdu. Kandilli Rasathanesi ise aynı depremi 5,8 büyüklüğünde ölçtü. Sarsıntının Diyarbakır, Şanlıurfa, Adıyaman ve Gaziantep'te hissedildiği belirtildi.
Depremin ardından birçok uzman bölgedeki sismik yapıya ve olası risklere ilişkin değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaştı. Prof. Dr. Okan Tüysüz, Prof. Osman Bektaş, Prof. Süleyman Pampal ve Prof. Övgün Ahmet Ercan'ın açıklamalarında öne çıkan ortak nokta şu oldu: Bu deprem, yakın vadede daha büyük bir sarsıntının habercisi değil; ancak bölge sismik bakımdan aktif olmayı sürdürüyor.
Tüysüz: Deprem 6 Şubat Faylarından Farklı Bir Hatta Oluştu
Prof. Dr. Okan Tüysüz, depremin sığ bir deprem olduğunu ve 6 Şubat depremlerini meydana getiren faylardan farklı bir fay üzerinde gerçekleştiğini açıkladı. Tüysüz, bölgedeki Bozova Fayı'na dikkat çekerek şunları söyledi: "Sığ bir deprem. Bu depremin olduğu bölge Bozova fayı olarak bilinen 6 Şubat depremini yaratan faylardan farklı. 6 Şubat'tan bağımsız onun bölgede yarattığı bir sıkışıklık var. Bozova fayı en azından 60-70 kilometrelik kısmı aktif olan ve geçmişte de deprem üretmiş. Bir bütün olarak düşünüldüğünde oldukça daha uzun, 100 kilometrenin üzerine çıkan bir fay sistemi. Tabii böyle bir fayın büyük bir deprem yaratması beklenir. Bunun bugün ya da yarın olacağı anlamına gelmez. Eğer hasarlı bina varsa bunlara girilmemesi gerekir."
Tüysüz, yaşanan depremin bir öncü deprem olmadığını düşündüğünü ve daha büyük bir deprem beklentisi içinde olmadığını da vurguladı. Bölgede 4,5 büyüklüğüne kadar ulaşabilecek artçı depremler yaşanabileceğini ise ekledi.
Bektaş: Maraş Depreminin Ardından Bölgedeki Risk Arttı
Prof. Osman Bektaş, CNN Türk canlı yayınındaki ilk değerlendirmesinde, AFAD ve Kandilli verilerinde depremin konumunu henüz göremediğini belirterek bölgenin genel sismik durumuna ilişkin konuştu. Bektaş, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin ardından Doğu Anadolu'nun güneydoğu kesiminde deprem tehlikesinin arttığını ifade etti: "Maraş'taki depremden sonra Doğu Anadolu'nun Güneydoğu bölgesinde deprem tehlikesi arttı. Nedeni bölgedeki stres yükleri fayları etkilemiştir. Diyarbakır, Urfa bundan etkilenecek yerler. Biz o faydan endişeliyiz, Bitlis bindirmesinden kuşkuluyuz. Hem Arap levhası hareketi devam ediyor hem 2023 depremlerinin etkisi hâlâ devam ediyor. İkisi birleşince 150-200 kilometrekarelik alandaki illerdeki risk devam ediyor."
Bektaş, 5 büyüklüğündeki bir depremin yıkıcı olmadığını belirterek bölge halkına sakin olmalarını tavsiye etti: "Vatandaşların panik yapmasına gerek yok. 2018 deprem yönetmeliğine tabi olarak yapılan binalarda korkulacak bir şey yok. Kırsaldaki yapıların dahi etkileneceğini sanmıyorum." Bektaş, 5 büyüklüğünde bir depremin ardından büyük bir sarsıntının geleceği şeklinde yorumlanamayacağını da sözlerine ekledi.
Pampal: Bozova Fayı Büyük Deprem Üretme Potansiyeline Sahip
Prof. Süleyman Pampal da Şanlıurfa depremine ilişkin değerlendirmelerini paylaştı. Pampal, bu tür depremlerin bölge için sürpriz olmadığını belirterek Bozova Fayı'nın önemine vurgu yaptı: "Burada bu türden depremleri her zaman bekleriz. Bizim için sürpriz değil. Bundan sonra da olursa o da sürpriz sayılmamalı." Pampal, Türkiye'deki depremlerin genellikle 7-8 kilometre derinliğe sahip olduğunu ve dar alanda yıkıcı olabileceğini de hatırlattı.
Şanlıurfa'nın Bozova ilçesinin Atatürk Barajı'nın bulunduğu bölgeyle örtüştüğüne dikkat çeken Pampal, geçmişte yapılan çalışmalarda baraj yeri olarak belirlenen alanda aktif fay tespit edilince konumun değiştirildiğini aktardı. "Bu Bozova fayı oldukça büyük deprem üretme potansiyeli olan aktif bir fay" diyen Pampal, bununla birlikte bu depremin başka bir depremi tetiklemesini beklemediğini ve bölgede 6 Şubat depremlerine yakın büyüklükte sarsıntılar öngörülmediğini söyledi. Pampal, bölgenin ve Türkiye'nin sismik konumunu da şöyle özetledi: "Türkiye'nin her yerinde olduğu gibi bu çevrede de daha büyük deprem olma ihtimali tabii ki var. Ne zaman olacağını söyleyemeyiz. Ancak bölge sismik bakımdan aktif ve yıkıcı deprem üretme potansiyeline sahip."
Ercan: Bozova Kırığının Üretebileceği En Büyük Deprem 5,4-5,8
Prof. Övgün Ahmet Ercan ise depremin artçı niteliği taşımadığını, ancak daha önceki bir depremin biriktirdiği yükün açığa çıkmasıyla oluştuğunu değerlendirdi. Ercan, halkın merak ettiği "daha büyük deprem gelir mi?" sorusuna net bir yanıt verdi: "Bunun arkasından daha büyük deprem gelirse benim için şaşırtıcı olur, ben beklemiyorum. Burada deprem yaratabilecek en büyük kırık Bozova kırığıdır. Bunların en üretebileceği en büyük deprem zaten 5,4, 5,8'dir; daha büyük deprem üretemezler."
Ercan'ın bu değerlendirmesi, diğer uzmanların Bozova Fayı'nın uzun vadeli potansiyeline ilişkin uyarılarından farklı bir tablo ortaya koyuyor. Uzmanlar arasındaki bu ayrım, söz konusu fayın ne kadar uzunluğunun aktif kabul edileceğine ve nasıl sınırlandırıldığına bağlı olduğunu düşündürüyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Şanlıurfa depremi kaç büyüklüğünde oldu ve merkez üssü neresi?
AFAD, depremin merkez üssünü Şanlıurfa'nın Karaköprü ilçesi olarak açıkladı ve büyüklüğünü 5,4 olarak ölçtü. Kandilli Rasathanesi ise aynı depremi 5,8 büyüklüğünde kayıt altına aldı.
Bozova Fayı nedir ve ne kadar tehlikeli kabul ediliyor?
Bozova Fayı, en az 60-70 kilometrelik bölümü aktif olan ve geçmişte de deprem üretmiş bir fay sistemidir. Bütünü değerlendirildiğinde uzunluğunun 100 kilometreyi aştığı belirtilmektedir. Uzmanlar, böyle bir fayın büyük deprem üretme potansiyeli taşıdığını vurgulamakla birlikte bunun ne zaman gerçekleşeceğinin bilinemeyeceğini de ifade etmektedir.
Bu deprem daha büyük bir depremin habercisi mi?
Açıklama yapan uzmanların büyük çoğunluğu, bu depremin yakın vadede daha büyük bir sarsıntının öncüsü olmadığı görüşünde. Prof. Tüysüz depremin öncü olmadığını düşündüğünü söylerken, Prof. Ercan Bozova kırığının üretebileceği en büyük depremin zaten 5,4-5,8 düzeyinde olduğunu belirtti. Prof. Bektaş ise "5'lik bir deprem arkasından büyük deprem gelecek demek değil" dedi.
Bölge halkının deprem sonrası ne yapması öneriliyor?
Uzmanlar, vatandaşların panik yapmamasını tavsiye etti. Prof. Tüysüz, hasarlı binalara girilmemesi gerektiğini vurgularken Prof. Bektaş, 2018 deprem yönetmeliğine göre yapılan binalarda korkulacak bir şey olmadığını ve kırsal yapıların dahi etkilenmesini beklemediğini söyledi.
6 Şubat depremleriyle bu deprem arasında bir bağlantı var mı?
Uzmanlar, bu depremin 6 Şubat depremlerini oluşturan faylardan farklı bir fay üzerinde meydana geldiğini belirtti. Bununla birlikte Prof. Bektaş, 6 Şubat depremlerinin bölgedeki stres yüklerini artırarak Diyarbakır ve Urfa çevresindeki fayları etkilediğini ve bu nedenle bölgedeki deprem riskinin yükseldiğini ifade etti.
