Eylül ayı başında İstanbul'da boyun kütletme ve masaj işlemi sonrasında bir tır şoförünün hayatını kaybetmesi, bu uygulamanın tehlikelerini yeniden gündeme taşıdı. Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Koordinatör Başhekimi ve Kulak Burun Boğaz Uzmanı Prof. Dr. Özgür Yiğit ile Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Derneği Başkanı Prof. Suat Turgut, boyun kütletmenin bir tedavi yöntemi olmadığını ve beyin kanamasından ani ölüme kadar uzanan ciddi risklere kapı araladığını vurguladı.
Boyun Kütletme Bir Tedavi Yöntemi Değil
Prof. Dr. Özgür Yiğit, boyun kütletmenin tıbbi bir tedavi metodu olmadığını açıkça ifade etti. Bu tür işlemlerin ancak doktorun yönlendirmesi ve planlamasıyla uygulanabileceğini belirten Yiğit, uygulamayı meşrulaştırmaya çalışan iddiaları sert bir dille reddetti: "Birileri ağrıyı düzelttiğini iddia edebilir, birileri işitmeye iyi geldiğini söyleyebilir. Bunların hepsi deyim yerindeyse şarlatanlıktır. Konunun hekiminden bağımsız bir işlem yapmak aslında hem tıbba hem hukuka aykırıdır. Tedaviye ancak hekim karar verir."
Yiğit, ağrının veya şikayetin geçmesinin o uygulamanın işe yaradığı anlamına gelmediğini de özellikle vurguladı. "Nedenini bilmeden, konuyu araştırmadan 'Masaj yaptı iyi geldi.' denebilir. Tamam, tesadüfen gelmiş de olabilir ama o tedavi değildir. Tedaviden daha önemli olan hastalığın tanısını ortaya koymaktır" dedi. Her hastalığın ayrı bir tedavi gerektirdiğini hatırlatan Yiğit, "Böyle bir tedavi metodu olsaydı, her şeye iyi gelen bir mucize olsaydı hekimlere ihtiyaç olmazdı" ifadelerini kullandı.
Fizyoterapist Bile Tek Başına Tedavi Uygulayamaz
Prof. Dr. Yiğit, fizyoterapistlerin de tanı konulmadan bağımsız biçimde hastaya tedavi uygulayamayacağının altını çizdi. "Bir fizyoterapist kendi başına hastayı alıp tedavi uygulayamaz. Böyle bir yetkisi yok. Ancak hekim gözetiminde o istediği şeyleri yapabilir" diyen Yiğit, bu kurallara uyulmaması durumunda toplumun ciddi bedellerle karşılaşabileceğine dikkat çekti.
Başkasının deneyimine dayanarak bu tür uygulamalara yönelmenin de tehlikeli olduğunu belirten Yiğit, "O kişiye iyi geldiyse bile kendi hastalığı o iyi gelen kişiyle aynı olmayabilir. Konuştuğu kişi fayda görmüş olabilir ama kendisi bundan zarar görür" diye konuştu. Vatandaşları "El aldım" diyen ya da piyasada yetkisiz faaliyet gösteren kişilere inanmama konusunda uyaran Yiğit, uzman hekime başvurulmasını tavsiye etti.
Yanlış Uygulama Felçten Ölüme Kadar Gidebilir
Prof. Dr. Yiğit, yanlış yapılan bir boyun müdahalesinin ne denli ağır sonuçlar doğurabileceğini şu sözlerle aktardı: "Yanlış yapılan bir tedavide beyne pıhtı atmadan tutun da felç kalmaya kadar, boyundaki omurların kırılmasına kadar, oradaki omurganın, beyin sapının zedelenmesine kadar bir sürü şey olabilir. Biz hastayı uyuturken bile, hastanın başını eğerken dikkatli ve nazik oluruz. Dolayısıyla vücuda yapılacak her hareketin vücutta farklı etkileri ve farklı zararları olabilir. Bunu da ancak hekim bilir, planlamayı da hekim yapar."
Türk KBB Derneği Başkanı: Damar Yırtılması ve Ani Ölüm Riski Var
Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Derneği Başkanı Prof. Suat Turgut da boyun kütletmenin yararlı bir uygulama olmadığını vurguladı. Boyundaki ani hareketin omurlar üzerinde yaratacağı hasarın önceden kestirilemeyeceğini belirten Turgut, kişiden kişiye değişen anatomik farklılıkların bu riski daha da artırdığını açıkladı: "Kişinin anatomik yapısı uygun olmayabilir, kemik erimesine bağlı bir durum olabilir veya boyun fıtığı olabilir. Kişinin durumu ve anatomisini bilmeden körlemesine yapılan boyun hareketleri çok tehlikeli sonuçlar doğurabilir."
Turgut, boyun omurlarının arkasından geçen ve beyni besleyen iki ana damarın ani hareketten zarar görebileceğini hatırlatarak klinik deneyimlerine dayandığını söyledi: "Biz klinikte ani harekete bağlı boyun damarlarında yırtılma ve ani felçler görebiliyoruz. Ani vertigo, baş dönmesi, beyincik kanamalarını klinikte görüyoruz. Literatürde 'kamçı yaralanması' diye bir olay var. Boyun omurlarının ani öne ve arkaya hareketinde solunum durması ve ani ölüm riski var."
Turgut, geçici bir rahatlama hissinin uygulamayı güvenli kılmadığının da altını çizdi: "Belki geçici bir rahatlama hissedebilir insan, psikolojik de olabilir ama bu durum bu işin masum olduğu anlamına gelmiyor." Eğitimli bir fizyoterapistin dahi boyun omurlarındaki ani hareketlerin tehlikeli sonuç doğurabileceğini kestiremeyebileceğini vurgulayan Turgut, "Bu hareketlerde kas içi kanamalar olabilir, kaslarda zedelenme olabilir. Bunlar ileride zarar veren bir neticeyle sonuçlanabilir" dedi.
İşlem Sonrası Belirtiler Varsa Vakit Kaybetmeden Doktora Gidilmeli
Prof. Turgut, ani boyun hareketleri sonrasında herhangi bir rahatsızlık hisseden kişilerin zaman kaybetmeden doktora başvurması gerektiğini özellikle vurguladı. "O işlemin nasıl bir sonuç doğurduğunu bilemediğimiz için mutlaka kontrol edilmesi gerekiyor. Acil bir durumla karşılaşıldığında mutlaka incelemeye tabi tutulmalı" diyen Turgut, geç müdahalenin sonuçlarını şöyle anlattı: "Geç kalınması durumunda, şu anda gündemde olan ani ölümlere yol açabilir. Belki erken dönemdeki damar yırtılmaları geç dönemde beyin içine kanama yapabilir, beyin kanaması oluşturabilir. Bu ihmal edilirse işlemden bir süre sonra da ölüm hadisesi yaşanabilir."
Sıkça Sorulan Sorular
Boyun kütletme neden bir tedavi yöntemi sayılmıyor?
Prof. Dr. Özgür Yiğit'e göre boyun kütletme tıbbi bir tedavi metodu değildir. Her hastalığın ayrı bir tedavisi olduğunu ve her boyun ya da kas ağrısına aynı uygulamanın iyi gelemeyeceğini belirten Yiğit, tedaviye karar verme yetkisinin yalnızca hekimde olduğunu vurguladı. Hekimsiz yapılan bu tür işlemlerin hem tıbba hem hukuka aykırı olduğunu da ifade etti.
Boyun kütletme hangi ciddi sağlık risklerini beraberinde getiriyor?
Uzmanlar, yanlış yapılan boyun müdahalelerinin beyne pıhtı atılmasına, felce, boyun omurlarının kırılmasına, beyin sapının zedelenmesine, boyun damarlarında yırtılmaya, beyincik kanamalarına, kas içi kanamalara ve solunum durmasına kadar uzanan ağır sonuçlara yol açabileceğini belirtti. Prof. Turgut, literatürde bu durumun "kamçı yaralanması" olarak da geçtiğini aktardı.
Fizyoterapistler boyun kütletme uygulayabilir mi?
Prof. Dr. Yiğit, fizyoterapistlerin tanı konulmadan ve hekim gözetimi olmadan hastaya bağımsız biçimde tedavi uygulayamayacağını açıkladı. Bir fizyoterapistin ancak hekim gözetiminde işlem yapabileceğini belirten Yiğit, Prof. Turgut ise eğitimli bir fizyoterapistin dahi ani boyun hareketlerinin tehlikeli sonuç doğurabileceğini önceden kestiremeyebileceğini vurguladı.
Başkasına iyi gelen boyun kütletme uygulaması benim için de güvenli midir?
Prof. Dr. Yiğit, bir kişiye iyi gelen uygulamanın başkası için aynı sonucu vermeyeceğini ve hatta zarar verebileceğini belirtti. Her bireyin hastalığının farklı olabileceğini hatırlatan Yiğit, başkasının olumlu deneyimine dayanarak bu tür uygulamalara yönelmenin tehlikeli olduğunu söyledi.
Boyun kütletme sonrasında rahatsızlık hissedilirse ne yapılmalıdır?
Prof. Turgut, ani boyun hareketleri sonrasında herhangi bir rahatsızlık yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden doktora başvurmasını önerdi. Erken dönemdeki damar yırtılmalarının geç dönemde beyin kanamasına dönüşebileceğini ve ihmal edilmesi durumunda işlemden bir süre sonra dahi ölüm riskinin bulunduğunu vurguladı.
