Psychological Medicine dergisinde yayımlanan kapsamlı bir değerlendirme, onlarca yıllık araştırmanın sonuçlarını bir araya getirerek kitap okuma alışkanlığı ile stres, akıl sağlığı ve bilişsel işlevler arasındaki ilişkiyi mercek altına aldı. Cambridge Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü çalışma, yeni bir deneyden ziyade anketler, beyin taramaları ve uzun süreli sağlık araştırmalarından elde edilen verilerin birlikte değerlendirilmesine dayanıyor.
Değerlendirmede, keyif amacıyla kitap okumanın daha düşük stres seviyeleri, daha güçlü empati ve daha az yalnızlıkla ilişkili olduğu belirtildi. Düzenli okuyan ileri yaştaki yetişkinlerde ise demans ve bilişsel gerileme riskinin daha düşük olduğuna işaret eden bulgulara yer verildi.
6 Dakikalık Okuma Stresi Yüzde 68 Azaltıyor
Değerlendirmede yer verilen 2015 tarihli bir ankette, yalnızca 6 dakika kitap okumanın stres seviyelerinde yüzde 68'lik düşüşle ilişkili olduğu görüldü. 4 binden fazla yetişkinin katıldığı ankette katılımcılara nasıl rahatladıkları soruldu.
Kitap okumak, katılımcıların yüzde 38'i tarafından tercih edilen rahatlama yöntemi olarak ilk sırada yer aldı. Katılımcıların yüzde 35'i kitapları rahatlamak için kullandığını belirtirken bu oran şarap için yüzde 31, sıcak banyo için ise yüzde 10 olarak kaydedildi. Söz konusu veriler, kitap okumanın sıcak banyodan yaklaşık 6 kat daha fazla tercih edilen bir rahatlama yöntemi olduğunu ortaya koyuyor.
Empati ve Farklı Görüşlere Açıklık
Okumanın duygusal açıdan da bazı olumlu göstergelerle bağlantılı olduğu görüldü. Okuyanların yaklaşık üçte ikisi, kitapların başkalarının duygularını daha iyi anlamalarına yardımcı olduğunu söyledi. Ayrıca katılımcıların yarısı, kitapların kendilerinden farklı inançlara sahip insanlara karşı daha açık olmalarını sağladığını belirtti.
Alzheimer ve Demans Riskinde Belirgin Düşüş
Uzun süreli araştırmalar da okuma alışkanlığı ile yaş ilerledikçe bilişsel sağlığın korunması arasında ilişki bulunduğuna işaret etti. 65 yaş ve üzerindeki 801 kişinin 4,5 yıl boyunca takip edildiği bir çalışmada, kitap, dergi ve gazete okumak gibi zihinsel aktivitelerin Alzheimer hastalığı riskinin yüzde 33 daha düşük olmasıyla ilişkili olduğu görüldü.
75 yaş ve üzerindeki 469 kişiyi kapsayan başka bir araştırmada ise kitap okumanın yaklaşık 5 yıllık takip sürecinde yüzde 35 daha düşük demans riskiyle bağlantılı olduğu belirlendi.
Çocuklukta Başlayan Okuma Alışkanlığının Etkisi
Ortak çalışmada okumanın etkileri yalnızca ileri yaşlarla sınırlı görünmüyor. 10 binden fazla ergenlik çağındaki çocuğun verilerinin incelendiği uzun süreli bir araştırmada, erken yaşlardan itibaren keyif için kitap okuyan çocukların erken ergenlik döneminde daha iyi dikkat becerilerine ve daha az akıl sağlığı sorununa sahip olduğu görüldü.
Erken yaşta okuyan çocuklarda aynı zamanda daha iyi davranış göstergeleri, daha fazla uyku ve daha az ekran süresi tespit edildi. Beyin taramaları da dil, duygusal kontrol ve karar verme ile ilişkili bölgelerde farklılıklar bulunduğuna işaret etti. Bu sonuçların aile geliri ve ebeveynlerin eğitim düzeyi gibi faktörler hesaba katıldıktan sonra da görüldüğü aktarıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
6 dakika kitap okumak stresi ne kadar azaltıyor?
Değerlendirmede yer verilen 2015 tarihli ankete göre, yalnızca 6 dakika kitap okumak stres seviyelerinde yüzde 68'lik düşüşle ilişkili bulundu.
Kitap okumak rahatlama yöntemleri arasında hangi sırada yer alıyor?
4 binden fazla yetişkinin katıldığı ankette kitap okumak, katılımcıların yüzde 38'i tarafından tercih edilen rahatlama yöntemi olarak ilk sırada yer aldı. Şarap yüzde 31, sıcak banyo ise yüzde 10 oranında belirtildi.
Okuma alışkanlığının Alzheimer ve demans riskiyle ilişkisi nedir?
65 yaş ve üzerindeki 801 kişinin 4,5 yıl takip edildiği çalışmada zihinsel aktivitelerin Alzheimer riskini yüzde 33 azalttığı, 75 yaş ve üzerindeki 469 kişiyi kapsayan araştırmada ise kitap okumanın yaklaşık 5 yıllık takipte demans riskini yüzde 35 düşürdüğü görüldü.
Erken yaşta kitap okumanın çocuklar üzerindeki etkileri neler?
10 binden fazla ergenlik çağındaki çocuğun verilerinin incelendiği araştırmada, erken yaşlardan itibaren keyif için okuyan çocukların daha iyi dikkat becerilerine, daha az akıl sağlığı sorununa, daha iyi davranış göstergelerine, daha fazla uykuya ve daha az ekran süresine sahip olduğu tespit edildi.
Bu sonuçlar hangi verilere dayanıyor?
Cambridge Üniversitesi'nden araştırmacılar, sonuçlarını yeni bir deneyden ziyade anketler, beyin taramaları ve uzun süreli sağlık araştırmalarından elde edilen verilerin birlikte değerlendirilmesine dayandırdı. Bulguların aile geliri ve ebeveynlerin eğitim düzeyi gibi faktörler hesaba katıldıktan sonra da görüldüğü aktarıldı.
