ABD Başkanı Donald Trump, Dallas'ta düzenlenen ilk Cumhuriyetçi Ara Seçim Kongresi'nde yaptığı konuşmada seçmenlere 3 Kasım'da Cumhuriyetçi adayları destekleme çağrısı yaptı. Trump, Cumhuriyetçilerin kazanması hâlinde her yetişkin Amerikalıya 5 bin dolar ödeme vaadinde bulundu. Kendisinin ve Cumhuriyetçi milletvekillerinin "işi tamamlamasına" izin verilmesini isteyen Trump, tarifelerden elde edilen gelirin Amerikalılara dağıtılması fikrini de savundu. Trump, Demokratların böyle bir politikayı hayata geçiremeyeceğini öne sürerek, onların tarifeler uygulamadığını ve yalnızca "yoksulluk hakkında bildikleri" olduğunu söyledi.
Öneri, Cumhuriyetçiler arasında görüş ayrılığı yarattı
Trump'ın vaadi, kendi partisi içinde de herkes tarafından desteklenmiyor. Arizona Cumhuriyetçisi Temsilci David Schweikert, Reuters'a yaptığı açıklamada plana karşı olduğunu açıkça belirtti. Schweikert, "Bunu durdurmak için tüm kalbimle ve ruhumla mücadele ederdim. Çünkü bu, çalışan insanlara yardım edeceğinden çok daha fazla zarar verir" dedi.
Schweikert, böyle bir ödemenin faiz oranlarını yükseltebileceğini ve kamu borcunun maliyetini artırabileceğini savundu. Cumhuriyetçi siyasetçi, önerinin ABD'yi daha erken bir "faiz oranı ölüm sarmalına" sürükleyebileceğini söyledi.
Öneriye destek veren isimler de var. Ohio Cumhuriyetçisi Senatör Bernie Moreno, Trump'ın önerisini yasalaştırmak için şimdiden çalışma yaptığını ve "Trump temettüsü"nü resmileştirecek bir düzenleme hazırladığını belirtti.
5 bin dolarlık ödemenin maliyeti ne olacak?
ABD'de yaklaşık 240 milyon yetişkin bulunuyor. Her yetişkine 5 bin dolar ödeme yapılması, hükümete yaklaşık 1,2 trilyon dolarlık doğrudan maliyet getirecek. Bu tutara, borçlanma nedeniyle oluşabilecek yüz milyarlarca dolarlık ek faiz maliyeti dahil değil.
Reuters'a göre söz konusu miktar, Kovid-19 döneminde yapılan üç teşvik ödemesinin toplamından daha yüksek. Ayrıca Trump'ın imzasını taşıyan "One Big Beautiful" kapsamında gelecek yıl için öngörülen maliyetin üzerinde ve 2027'de beklenen federal birincil açığın yaklaşık yüzde 50 fazlasına denk geliyor.
Plan hayata geçerse bütçe açığı ne kadar büyür?
Planın hayata geçirilmesi hâlinde toplam federal bütçe açığının yaklaşık 3,1 trilyon dolara çıkabileceği hesaplanıyor. Açığın gayrisafi yurtiçi hasılaya oranının ise bu yılki yüzde 5,8 seviyesinden 2027'de yüzde 9,4'e yükselmesi bekleniyor.
Seçmenler öneriye nasıl bakıyor?
Reuters'ın görüştüğü seçmenlerin Trump'ın önerisine yaklaşımı farklılık gösteriyor. Teksas'ta yaşayan emekli fikri mülkiyet avukatı Christine Gardner, Trump'ın açıklamasını duyduğunda şaşırdığını belirterek öneriyi "oy satın almaya" benzetti. Gardner, 5 bin dolarlık ödemenin kendisine "çok tuhaf" geldiğini söyledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Trump seçmenlere ne vaat etti?
Trump, Dallas'ta düzenlenen ilk Cumhuriyetçi Ara Seçim Kongresi'ndeki konuşmasında, Cumhuriyetçilerin kazanması hâlinde her yetişkin Amerikalıya 5 bin dolar ödeme vaadinde bulundu.
Ödemenin doğrudan maliyeti ne kadar olacak?
ABD'de yaklaşık 240 milyon yetişkin bulunuyor. Her yetişkine 5 bin dolar ödenmesi hâlinde hükümete yaklaşık 1,2 trilyon dolarlık doğrudan maliyet çıkacak. Bu tutara borçlanma kaynaklı ek faiz maliyeti dahil değil.
Ödeme nasıl finanse edilmek isteniyor?
Trump, tarifelerden elde edilen gelirin Amerikalılara dağıtılması fikrini savundu. Trump'a göre Demokratlar böyle bir politikayı hayata geçiremez, çünkü tarifeler uygulamıyorlar.
Cumhuriyetçiler öneriye nasıl yaklaşıyor?
Görüşler bölünmüş durumda. Arizona Cumhuriyetçisi Temsilci David Schweikert plana karşı olduğunu belirterek, önerinin çalışan insanlara yarardan çok zarar vereceğini ve faiz oranı ölüm sarmalı riski taşıdığını savundu. Ohio Cumhuriyetçisi Senatör Bernie Moreno ise "Trump temettüsü"nü resmileştirecek bir düzenleme hazırladığını söyledi.
Plan hayata geçerse federal bütçe açığı ne olur?
Hesaplamalara göre toplam federal bütçe açığı yaklaşık 3,1 trilyon dolara çıkabilir. Açığın gayrisafi yurtiçi hasılaya oranının bu yılki yüzde 5,8 seviyesinden 2027'de yüzde 9,4'e yükselmesi bekleniyor.
