Kış aylarının gelmesiyle birlikte toplum genelinde artış gösteren enfeksiyonların doğrudan dondurucu havalarla ilişkilendirilmesine ilişkin yaygın inanışa Prof. Dr. Osman Müftüoğlu'ndan dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Müftüoğlu, düşük sıcaklıkların tek başına enfeksiyon kaynağı sayılamayacağını, kış salgınlarının hız kazanmasının temelinde kapalı alanlarda artan temasın yattığını ve hastalığın asıl failinin virüs olduğunu vurguladı.
Toplumda sıcaklıklar düştüğünde yatağa düşmenin tek nedeninin açık havada üşümek olduğu yönündeki algı yaygınlığını korurken, uzmanlar meselenin fizyolojik ve çevresel boyutuna farklı bir pencereden bakılması gerektiğini belirtiyor. Sağlık alanında yapılan değerlendirmeler, kapalı alanların yarattığı riskleri ve soğuk faktörünün gerçek rolünü yeniden gündeme taşıyor. Uzmanlar, kış mevsiminde sağlığı korumak isteyen vatandaşların soğuktan kaçmak yerine virüs yükü barındıran havasız mekanlardaki temas sürelerini kısıtlamalarını tavsiye ediyor.
Soğuk Tek Başına Hastalık Sebebi Değil
Toplumda yerleşmiş olan algının aksine düşük derecelerin doğrudan bir enfeksiyon kaynağı sayılamayacağını belirten Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, kutup bölgelerini örnek göstererek değerlendirmede bulundu. Müftüoğlu, “Soğuk hava niye hasta etsin? O zaman buzullardaki herkesin 24 saat hasta olması lazım.” ifadelerini kullandı.
Düşük sıcaklıkların doğru değerlendirildiğinde vücut savunması açısından fayda sağlayabileceğine değinen Müftüoğlu, sürecin doğru yönetilmesine işaret etti. Müftüoğlu, “Tam tersine, soğuk havayı iyi yönetirseniz sizi hastalıklardan da korur.” sözleriyle soğuğun mutlak bir tehdit olarak görülmemesi gerektiğini dile getirdi.
Asıl Sorun Kapalı Alan Teması
Kış aylarında salgınların hız kazanmasının temelinde kalabalıklaşan iç mekanların yattığını dile getiren Prof. Müftüoğlu, vatandaşların kapalı ortamlarda bir araya gelmesinin bulaş zincirini büyüttüğünü kaydetti. Hava soğuduğunda insanların kapalı yerlere sığınmasının temas yoğunluğunu artırdığına dikkat çekti.
Müftüoğlu, tabloyu şu sözlerle özetledi: “Mesele şu; hava soğuduğunda çok sayıda insan kapalı yerlere sığınıyor ve temasımız artıyor.” Bu durumun, virüslerin kişiden kişiye geçişini kolaylaştıran en önemli faktör olarak öne çıktığı belirtildi.
Üşütmek Diye Bir Şey Yok Vurgusu
Sokakta ya da açık alanda tek başına kalındığında hastalığa yakalanma ihtimalinin bulunmadığını vurgulayan Prof. Müftüoğlu, tıbbi açıdan üşütmenin bir karşılığı olmadığını belirtti. Müftüoğlu, “Üşütmek diye bir şey yok.” dedi.
Açık havada virüs bulunmadığı sürece soğukta kalmanın tek başına hastalığa yol açmayacağını ifade eden Müftüoğlu, “Dışarı çıkın; etrafınızda insan yoksa çok fazla üşüseniz de orada virüs yoksa hasta olmazsınız.” değerlendirmesinde bulundu. Bu açıklamayla, enfeksiyon için virüs varlığının zorunlu olduğu vurgulandı.
Hırsız ve Cüzdan Benzetmesiyle Anlattı
Enfeksiyon oluşumundaki mekanizmayı somut bir örnekle açıklayan Prof. Osman Müftüoğlu, hastalığın asıl faili ile zemini hazırlayan faktörlerin birbirine karıştırılmaması gerektiğine dikkat çekti. Müftüoğlu, soğuğun yalnızca riskleri tetikleyen bir vasat sunduğunu belirtti.
Müftüoğlu, soğuğun rolünü şu ifadelerle aktardı: “Çünkü fail virüstür, soğuk hava ise ortam hazırlayıcısıdır.” Benzetmesini ise “Cüzdanı dışarıya koyarsanız ve biri çalarsa hırsız faildir.” ve “Ama cüzdanı ortaya koyduğunuzda çalınma ihtimalini artırmış olursunuz.” sözleriyle somutlaştırdı. Bu benzetmeyle, soğuk havanın hastalığı doğrudan oluşturmadığı ancak bulaşma ihtimalini artıran koşulları hazırladığı anlatıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Prof. Dr. Osman Müftüoğlu'na göre soğuk hava tek başına hasta eder mi?
Hayır. Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, toplumdaki yaygın algının aksine düşük derecelerin doğrudan bir enfeksiyon kaynağı sayılamayacağını belirtiyor ve “Soğuk hava niye hasta etsin? O zaman buzullardaki herkesin 24 saat hasta olması lazım.” diyor. Ayrıca “Tam tersine, soğuk havayı iyi yönetirseniz sizi hastalıklardan da korur.” ifadesini kullanıyor.
Kış aylarında salgınların hız kazanmasının asıl nedeni nedir?
Prof. Müftüoğlu'na göre asıl sorun kapalı alan temasıdır. Hava soğuduğunda çok sayıda insanın kapalı yerlere sığınması ve temasın artması bulaş zincirini büyütüyor. Müftüoğlu bu durumu “Mesele şu; hava soğuduğunda çok sayıda insan kapalı yerlere sığınıyor ve temasımız artıyor.” sözleriyle özetliyor.
Üşütmek tıbbi olarak hastalık nedeni sayılıyor mu?
Prof. Müftüoğlu'na göre sayılmıyor. Uzman isim tıbbi açıdan üşütmenin bir karşılığı olmadığını belirterek “Üşütmek diye bir şey yok.” diyor ve açık alanda tek başına kalındığında hastalığa yakalanma ihtimalinin bulunmadığını vurguluyor.
Açık havada çok üşümek virüs yoksa hastalığa yol açar mı?
Hayır. Prof. Müftüoğlu, “Dışarı çıkın; etrafınızda insan yoksa çok fazla üşüseniz de orada virüs yoksa hasta olmazsınız.” diyerek virüs varlığının hastalık için zorunlu olduğunu belirtiyor.
Prof. Müftüoğlu enfeksiyon mekanizmasını nasıl benzetmeyle anlattı?
Müftüoğlu, fail ile ortam hazırlayıcının karıştırılmaması gerektiğini belirterek “Çünkü fail virüstür, soğuk hava ise ortam hazırlayıcısıdır.” dedi. Benzetmesini ise “Cüzdanı dışarıya koyarsanız ve biri çalarsa hırsız faildir.” ve “Ama cüzdanı ortaya koyduğunuzda çalınma ihtimalini artırmış olursunuz.” sözleriyle açıkladı.
