Eylül ayı başında İstanbul'da bir tır şoförünün boyun kütletme ve masaj işlemi sonrasında hayatını kaybetmesinin ardından uzmanlardan peş peşe uyarılar geldi. Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Koordinatör Başhekimi ve Kulak Burun Boğaz Uzmanı Prof. Dr. Özgür Yiğit ile Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Derneği Başkanı Prof. Suat Turgut, boyun kütletmenin bir tedavi metodu olmadığını, hekim yönlendirmesi olmadan yapılan her türlü müdahalenin ciddi sağlık riskleri taşıdığını vurguladı.
Uzmanlar, piyasada "el aldım" diyerek yetkisiz şekilde yapılan uygulamaların hem tıbba hem de hukuka aykırı olduğunu belirtirken, vatandaşlara "iyi geldi" söylemlerine kanmamaları ve mutlaka uzman hekime başvurmaları çağrısında bulundu.
Boyun Kütletme Bir Tedavi Yöntemi Değil
Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Koordinatör Başhekimi Prof. Dr. Özgür Yiğit, boyun kütletmenin tedavi metodu olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Bu tip işlemlerin mutlaka doktorun yönlendirmesi ve planlamasıyla yapılması gerektiğini ifade eden Yiğit, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Birileri ağrıyı düzelttiğini iddia edebilir, birileri işitmeye iyi geldiğini söyleyebilir. Bunların hepsi deyim yerindeyse şarlatanlıktır. Konunun hekiminden bağımsız bir işlem yapmak aslında hem tıbba hem hukuka aykırıdır. Tedaviye ancak hekim karar verir."
Yiğit, ağrı ve hastalıkların birçok farklı nedeni olabileceğine dikkat çekerek, nedenini bilmeden yapılan bir masajın tesadüfen iyi gelmiş olmasının o işlemi tedavi haline getirmeyeceğini dile getirdi. Tedaviden daha önemli olanın hastalığın tanısını ortaya koymak olduğunu vurgulayan Yiğit, "Her hastalığın ayrı tedavisi vardır. Her hareket, bu boyun kütletme olabilir, her ağrıya, her kas ve boyun ağrısına iyi gelemez. Böyle bir tedavi metodu olsaydı, her şeye iyi gelen bir mucize olsaydı hekimlere ihtiyaç olmazdı." dedi.
Vatandaşların "Ben gittim iyi geldi" sözlerine itibar etmemesi gerektiğini de belirten Yiğit, "O kişiye iyi geldiyse bile kendi hastalığı o iyi gelen kişiyle aynı olmayabilir. Konuştuğu kişi fayda görmüş olabilir ama kendisi bundan zarar görür." ifadelerini kullandı.
Fizyoterapistler Bile Hekim Kararı Olmadan Tedavi Uygulayamaz
Prof. Dr. Özgür Yiğit, fizyoterapistlerin dahi tanı konulmadan kendi başlarına hastaya tedavi uygulayamayacağının altını çizdi. Fizyoterapistlerin yetki sınırına ilişkin açıklama yapan Yiğit, şunları kaydetti:
"Bir fizyoterapist kendi başına hastayı alıp tedavi uygulayamaz. Böyle bir yetkisi yok. Ancak hekim gözetiminde o istediği şeyleri yapabilir. Biz bunlara dikkat etmezsek, halkımız bunlara dikkat etmezse başına ne gelir bilemeyiz."
Tanı konulmadan ve hekim planlaması olmadan yapılan her müdahalenin risk barındırdığını belirten Yiğit, ağrının kaynağının araştırılması gerektiğini, "Masaj yaptı iyi geldi" yaklaşımının tıbbi bir karşılığı olmadığını söyledi. Her hastanın durumunun farklı olduğunu ve aynı hareketin bir kişide rahatlama sağlarken başka bir kişide ciddi zarara yol açabileceğini ifade etti.
Yanlış Müdahalede Felç ve Omur Kırığı Riski
Yanlış bir tedavinin çok ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğine dikkati çeken Prof. Dr. Yiğit, boyun bölgesine yapılacak kontrolsüz her hareketin vücutta farklı etkiler ve zararlar oluşturabileceğini belirtti. Hastayı uyuturken bile başı eğerken son derece dikkatli ve nazik davrandıklarını hatırlatan Yiğit, şu uyarılarda bulundu:
"Yanlış yapılan bir tedavide beyne pıhtı atmadan tutun da felç kalmaya kadar, boyundaki omurların kırılmasına kadar, oradaki omurganın, beyin sapının zedelenmesine kadar bir sürü şey olabilir. Dolayısıyla vücuda yapılacak her hareketin vücutta farklı etkileri ve farklı zararları olabilir. Bunu da ancak hekim bilir, planlamayı da hekim yapar."
Yiğit, halkın merdiven altı olarak nitelendirilen ve "El aldım" diyen kişiler tarafından yapılan uygulamalara kanmaması gerektiğini vurgulayarak, "Halkımızdan ricamız, bu tip piyasada merdiven altı olan ya da 'El aldım.' diyen insanlara kanmaması, uzmanına müracaat ederek güvenmeleridir." dedi.
Ani Boyun Hareketlerinde Damar Yırtılması ve Ani Ölüm Tehlikesi
Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Derneği Başkanı Prof. Suat Turgut ise boyun kütletmenin yararlı bir eylem olmadığını söyledi. Boyundaki ani hareketin boyun omurlarına vereceği zararın öngörülemez olduğunu belirten Turgut, kişinin anatomik yapısının bu tür hareketlere uygun olmayabileceğine dikkat çekti.
Kemik erimesi veya boyun fıtığı gibi durumların varlığında, kişinin durumu ve anatomisi bilinmeden körlemesine yapılan boyun hareketlerinin çok tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini ifade eden Turgut, şu bilgileri paylaştı:
"Kişinin anatomik yapısı uygun olmayabilir, kemik erimesine bağlı bir durum olabilir veya boyun fıtığı olabilir. Kişinin durumu ve anatomisini bilmeden körlemesine yapılan boyun hareketleri çok tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Neler var? Mesela, boyun omurlarının arkasından geçen, beyni besleyen iki ana damarımız var. Biz klinikte ani harekete bağlı boyun damarlarında yırtılma ve ani felçler görebiliyoruz. Ani vertigo, baş dönmesi, beyincik kanamalarını klinikte görüyoruz. Literatürde 'kamçı yaralanması' diye bir olay var. Boyun omurlarının ani öne ve arkaya hareketinde solunum durması ve ani ölüm riski var."
Geçici bir rahatlama hissinin psikolojik olabileceğini ve bu durumun işlemin masum olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Turgut, yetkisiz kişilerin yanı sıra eğitimli profesyonellerin bile riski her zaman kestiremeyebileceğini söyledi:
"Kişinin ne durumda olduğunu bilmeden boynu hareket ettirmenin ne gibi sonuçlar doğuracağını bilemeyiz. Onun için bu durum yararlı olan bir şey değil. Belki geçici bir rahatlama hissedebilir insan, psikolojik de olabilir ama bu durum bu işin masum olduğu anlamına gelmiyor. İşin profesyoneli olsanız dahi, burada yetkisiz şekilde bu masajları, bu hareketleri yapanları kastetmiyorum, eğitimli profesyonel, bir fizyoterapist de olabilir, boyun omurlarındaki ani hareketlerin tehlikeli sonuç doğurabileceğini o da kestiremeyebilir. Bu hareketlerde kas içi kanamalar olabilir, kaslarda zedelenme olabilir. Bunlar ileride zarar veren bir neticeyle sonuçlanabilir."
Prof. Turgut, ani boyun hareketleri sonrasında rahatsızlık hisseden vatandaşların vakit kaybetmeden doktora başvurması gerektiğini de belirtti. İşlemin nasıl bir sonuç doğurduğunun bilinmediğini ve mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini ifade eden Turgut, şu uyarıyı yaptı:
"O işlemin nasıl bir sonuç doğurduğunu bilemediğimiz için mutlaka kontrol edilmesi gerekiyor. Acil bir durumla karşılaşıldığında mutlaka incelemeye tabi tutulmalı. Ona göre acil müdahaleler, tedaviler gerekebilir. Geç kalınması durumunda, şu anda gündemde olan ani ölümlere yol açabilir. Belki erken dönemdeki damar yırtılmaları geç dönemde beyin içine kanama yapabilir, beyin kanaması oluşturabilir. Bu ihmal edilirse işlemden bir süre sonra da ölüm hadisesi yaşanabilir."
Sıkça Sorulan Sorular
Boyun kütletme bir tedavi yöntemi midir?
Kaynakta yer alan açıklamalara göre hayır. Prof. Dr. Özgür Yiğit, boyun kütletmenin bir tedavi metodu olmadığını, ağrıyı düzelttiğini veya işitmeye iyi geldiğini iddia eden yaklaşımların şarlatanlık olduğunu ve tedaviye ancak hekimin karar verebileceğini belirtmiştir.
Fizyoterapistler tek başına boyun tedavisi uygulayabilir mi?
Hayır. Prof. Dr. Özgür Yiğit, bir fizyoterapistin tanı konulmadan ve hekim gözetimi olmadan kendi başına hastayı alıp tedavi uygulayamayacağını, böyle bir yetkisi olmadığını ve işlemlerin ancak hekim gözetiminde yapılabileceğini ifade etmiştir.
Yanlış yapılan boyun kütletme hangi riskleri taşır?
Prof. Dr. Özgür Yiğit'e göre yanlış yapılan bir tedavide beyne pıhtı atması, felç kalma, boyundaki omurların kırılması, omurganın ve beyin sapının zedelenmesi gibi çok sayıda ciddi sağlık sorunu ortaya çıkabilir.
Ani boyun hareketleri neden tehlikeli kabul ediliyor?
Prof. Suat Turgut, kişinin anatomik yapısı, kemik erimesi veya boyun fıtığı gibi durumları bilinmeden yapılan körlemesine hareketlerin tehlikeli olduğunu belirtmiştir. Boyun omurlarının arkasından geçen beyni besleyen iki ana damarda yırtılma, ani felç, ani vertigo, baş dönmesi, beyincik kanaması, kas içi kanama ve kas zedelenmesi görülebilir. Literatürde kamçı yaralanması olarak bilinen durumda solunum durması ve ani ölüm riski bulunmaktadır.
Boyun kütletme sonrası rahatsızlık hissedilirse ne yapılmalı?
Prof. Suat Turgut, ani boyun hareketleri sonrası oluşan rahatsızlıkta vakit kaybetmeden doktora başvurulmasını önermiştir. İşlemin sonucunun bilinmediği için mutlaka kontrol ve inceleme yapılması, acil müdahalelerin gerekebileceği, aksi halde damar yırtılmalarının geç dönemde beyin kanamasına ve ölüm hadisesine yol açabileceği belirtilmiştir.
