Las Vegas'taki Resorts World'de kurulan geçici olimpik havuzda düzenlenen ilk Enhanced Games'te, performans artırıcı maddelerin serbest olduğu yarışlarda iki kez olimpiyat madalyası kazanmış yüzücü Cody Miller erkekler 50 metre kurbağalamayı 26.55 saniyelik kişisel en iyi derecesiyle kazanarak 250 bin dolar ödül aldı. 34 yaşındaki Miller'ın yedi salise iyileşme sağladığını söylediği yarış, 2008 sonrası yasaklanan poliüretan mayolar ve kişiselleştirilmiş doping protokollerinin kullanıldığı, 42 sporcunun yüzme, halter ve atletizmde 1 milyon dolara kadar rekor primiyle yarıştığı organizasyonun en dikkat çeken anlarından biri oldu.
Aralık 2024'te son temiz yarışında kişisel rekor kırdıktan sonra emekli olduğunu bir vlog ile duyuran ve videoyu Cameo, yerel yüzme yarışları ve YouTube kanalı duyurusuyla bitiren Las Vegaslı Miller, doktorlarının, antrenörlerinin ve ailesinin desteğiyle doping yapmaktan çekinmediğini aylarca anlattı. Günün sonunda bir 250 bin dolar daha kazanacak olan Miller, yarışlar boyunca yorgunluk belirtisi göstermeden diğer sporculara destek verdi.
Steroid Olimpiyatları Fikri ve Arkasındaki İsimler
2023'te teknoloji girişimcisi Aaron D'Souza tarafından duyurulan ve biyoteknoloji girişimcisi Christian Angermayer ile birlikte kurulan Enhanced Games, kamuoyunda kaba bir tabirle "Steroid Olimpiyatları" olarak anılıyor. Girişimin destekçileri arasında Peter Thiel ve Donald Trump Jr. bulunuyor. Organizasyonun vaadi, Gıda ve İlaç Dairesi tarafından onaylı maddelerin yakın tıbbi gözetim altında kullanılmasına izin verilen, hatta teşvik edilen bir spor etkinliği yaratmak.
Bu ilk organizasyon için 42 sporcu, dünya rekorlarını kırmak için teşvik edildi. Yarışlardan haftalar önce sporcular Abu Dabi'deki bir tesiste toplandı, metabolik paneller, MR ve BT taramaları dahil bir dizi tıbbi testten geçti. Doping yapmak isteyen sporcuların tıbbi onay alması ve doktorlarla birlikte sporlarına ve hedeflerine göre kişiselleştirilmiş bir protokol oluşturması gerekti. Enhanced CEO'su 29 yaşındaki Maximilian Martin, geleneksel tıbbın insanı başlangıç noktasına döndürmeyi hedeflediğini, performans artırıcılarla ise bunun ötesine geçilebileceğini savunarak bunu "bilimsel evrim" olarak tanımladı.
Martin'in "enhancing" olarak adlandırdığı pratik, daha yaygın olarak biohacking olarak biliniyor. Biyolojik testler, giyilebilir cihazlar ve bazı durumlarda kaynağı şüpheli maddelerle kişisel sağlığı optimize etme fikrine dayanıyor. Silikon Vadisi'nde peptit kullananlar, TikTok'ta takviye satan wellness fenomenleri ve organizasyonda yorumculuk yapan uzun ömür fenomeni Bryan Johnson'ın uygulamaları da bu eğilimin örnekleri arasında gösteriliyor.
Dünya Dopingle Mücadele Ajansı, ABD Dopingle Mücadele Ajansı, Uluslararası Olimpiyat Komitesi ve birçok profesyonel spor kuruluşu organizasyonu tehlikeli bir emsal olarak eleştirdi. USADA CEO'su Travis Tygart, Enhanced Games'i "kârı ilkenin önüne koyan tehlikeli bir palyaço gösterisi" olarak nitelendirdi. Eleştiriler, performans artırıcı maddelerin güvenli kullanılıp kullanılamayacağı ve sporcuların uzun vadeli sağlığı üzerine yoğunlaştı.
94 Derecede Aksayan Organizasyon ve Yarışların Seyri
Yaklaşık 50 milyon dolarlık organizasyonda teknik aksaklıklar yaşandı. Oyun öncesi basın toplantısında hoparlörlerden gelen cızırtı Martin'i zor durumda bıraktı, canlı yayın başladıktan kısa süre sonra dakikalarca dondu ve dev ekran gece boyunca zaman zaman arızalandı. Basın turunda bir ay önce etkinlik alanının boş bir arazi olduğu söylendi. Yaklaşık 2 bin 500 koltuklu tribünlerin bir bölümü 94 derece Fahrenheit sıcak nedeniyle ilk yarıda boş kaldı.
Etkinlik davetiyeyle gerçekleşti, bilet satışı yapılmadı. Katılımcıların bir kısmı sporcuların aileleri ve arkadaşlarıydı. Enhanced'e göre 75 yayından 250 basın mensubu akredite edildi, geri kalanlar büyük ölçüde fenomenlerdi. Basına katılımcılarla röportaj yapmamaları söylendi, yapanlar azarlandı ve atılmakla tehdit edildi. Açılış seremonisinde "O Fortuna"nın elektronik versiyonu çalarken siyah mayolu dansçılar sıcakta performans sergiledi, sporcular WWE güreşçileri gibi tanıtıldı, kalabalıktan gürültü yapması istendi ve bir ara "Dragostea din tei" çaldı. Dev ekranda sporcuların rekor denemelerini anlatan videolar, tıbbi gözetim ve sporcuların adil ücretlendirilmesi mesajları, QR kodla oluşturulan yapay zeka portreleri ve öpücük kamerası yerine "flex cam" gösterildi.
Halter yarışları günün en sıcak saatlerinde yapıldı ve bazı sporcular yarışları tamamlayamadı. Fazla kas kütlesi nedeniyle suda batmaya başladığı için protokolünü azaltmak zorunda kaldığı aktarılan Avustralyalı yüzücü James Magnussen, altın renkli özel mayosuna rağmen tüm yarışlarını son sırada bitirdi. Birçok kişisel en iyi derece kaydedilse de dünya rekoru denemelerinin neredeyse tamamı başarısız oldu. Erkekler 100 metre yarışı üç hatalı çıkış nedeniyle aksadı. 42 sporcudan dördü temiz yarışmayı seçti. Bu dört sporcudan üçü, Hunter Armstrong, Tristan Evelyn ve Fred Kerley yarışlarını rahat kazandı. Barbadoslu Tristan Evelyn kadınlar 100 metreyi 11.18 saniyede kazandı. Kerley, yarış sonrası rakipleriyle alay ederek biraz daha doping yapmaları gerektiğini söyledi.
Gecenin son yarışına kadar hiçbir dünya rekoru kırılmadı. Erkekler 50 metre serbestte Kristian Gkolomeev, Cam McEvoy'un rekorunu 0.07 saniye geliştirerek gecenin tek dünya rekorunu kırdı. Rekor anonsu dev ekranda kırmızı ışıklar ve "WORLD RECORD" yazısıyla duyuruldu. Martin havuz boyunca koşarak alkışladı, diğer sporcular da ona katıldı. Törende Martin, Gkolomeev'in önünde diz çöktü, ardından sporcular Gkolomeev'i havaya kaldırdı ve The Killers "Mr. Brightside" ile 30 dakikalık konser verdi.
Bilimsel Deney mi Ticari Model mi? İlaç Protokolleri ve Eleştiriler
Enhanced'in bağımsız tıp komisyonu başkanı, yıllarca Manchester United ve FIFA ile çalışmış spor kardiyoloğu Dr. Guido Pieles, steroidlerin kaslı görünmek için kullanılmasının yanlış olduğunu, meselenin sağlığı maksimize etmek değil optimize etmek olduğunu söyledi. Pieles, kimsenin doping yapmak zorunda olmadığını, genetik, beslenme, uyku ve egzersizin birçok kişi için yeterli olduğunu, kendisinin doping yapmadığını ve yalnızca uyku takibi yaptığını belirtti. Ona göre performans artırıcı maddelerle ilgili veri eksikliği, spor salonu meraklılarının gizlice madde kullanmasına yol açıyor ve güvenli dozların bilinmesini engelliyor. Sonuçların beş yıllık, kurumsal inceleme kurulu onaylı bir klinik çalışma olarak yayımlanması planlanıyor.
Enhanced, bireysel protokolleri gençlerin taklit etmesini önlemek için paylaşmadı ancak toplu kullanım oranlarını açıkladı:
Sporcuların yüzde 91'i testosteron veya testosteron esterleri kullandı
Yüzde 79'u insan büyüme hormonu kullandı
Yüzde 62'si uyarıcılar kullandı
Yüzde 50'si metabolik modülatörler, özellikle anabolik ajanlarla birlikte kullanılan Anastrozol gibi yardımcı bileşikler kullandı
Yüzde 41'i eritropoietin kullandı
Yüzde 29'u Deca Durabolin gibi anabolik steroid ajan kullandı
Yüzde 5'i hCG gibi hormonal destek tedavileri kullandı
Pieles, normalde bisikletçiler ve maratoncuların yasa dışı kullandığı eritropoietinin kısa mesafe yüzmede işe yaramadığının düşünüldüğünü ancak yüzücülerde toparlanma süresini kısaltabileceğini gözlemlediklerini, dozların minimal tutulduğunu ve yan etkilerin izlendiğini, performansı olumsuz etkilenen sporcunun protokolünün ayarlandığını ve taramayı geçemeyenlerin doping yapmasına izin verilmediğini söyledi. Wired'a göre strongman Thor Björnsson, kurallara uymak için daha önce kullandığı madde sayısını azaltmak zorunda kaldı.
Eleştiriler, organizasyonun tele-sağlık koluna da yöneldi. Enhanced, aylık abonelikle takviye, yasal peptit ve hormon replasman tedavileri satıyor. Eleştirmenler bunu bilim aklaması olarak nitelendirirken, tüketicilere sunulan bazı ürünlerin, örneğin reçeteli GLP-1 agonistleri ve GHK-Cu bakır peptitlerinin sporculara sunulmaması dikkat çekti. Kurucu ortak Angermayer, kendisinin Enhanced takviyeleri yanında testosteron, tesamorelin, modafinil ve DHEA kullandığını, Martin ise iki yıldır doping yaptığını ve GQ'ya testosteron kullandığını söylediğini aktardı. Her ikisi de Formula 1 benzetmesiyle elit seviyedeki teknolojik gelişmelerin zamanla sıradan kullanıcıya yayılacağını savundu.
Birmingham Üniversitesi Spor, Egzersiz ve Rehabilitasyon Bilimleri Okulu'ndan araştırmacı Martin Chandler ve profesör Ian Boardley, her sporcunun farklı protokol kullanmasının bunu klinik çalışma değil vaka serisi haline getirdiğini, plasebo etkisinin ayrıştırılamayacağını ve poliüretan mayolar gibi ekipmanlarla birlikte kullanımın hangi maddenin ne etki yaptığını belirlemeyi zorlaştırdığını söyledi. Ayrıca 25 haftalık kullanım sonrası beş yıllık takibin, sporcuların madde kullanımını sürdürme olasılığı nedeniyle uzun vadeli sağlık risklerini göstermeyebileceği uyarısı yapıldı. Pieles ise çalışmanın eleştirildiğini kabul etti, kurumsal inceleme kurulu onayı olduğunu ve hakem değerlendirmesine açıldığını, yalnızca yan etkileri bilinen FDA onaylı maddelere izin verildiğini ve deneysel peptitlerin kanıt yetersizliği nedeniyle yasaklandığını vurguladı.
Para, Rekor ve Gelecek Planları
Sporcuların neredeyse tamamı motivasyonun para olduğunu söyledi. Paris Olimpiyatları'nda gümüş madalya kazanan yüzücü Ben Proud, dünya rekorunun büyük para getirdiğini ve geçmiş kariyerini değiştirmediğini belirtti. Birçok emekli sporcu, spora adanmış bir yaşamın ardından geçim sıkıntısı yaşadığını ve Enhanced Games'i ailelerini desteklemek için ikinci bir kariyer şansı olarak gördüğünü ifade etti. Her sporcuya taban maaş, tanıtım etkinlikleri için katılım ücreti ödeniyor, antrenman ve tıbbi testler karşılanıyor. Dünya rekoru için en yüksek ödül 1 milyon dolar olurken son sırada bitirenler bile 20 bin ila 50 bin dolar kazanıyor. Karşılaştırma olarak ABD'de olimpiyat altın madalyası için 37 bin 500 dolar ödeniyor ve dünya rekoru primi bulunmuyor. İtibar açısından ise doping yapan sporcuların önceki kariyerlerini fiilen bırakması gerekiyor.
Dört temiz sporcu kontrol grubu olarak sayıldı, ikisi poliüretan mayo giydi. Enhanced, temiz sporcuların temiz kalmasını sağlamak için gelen ABD Dopingle Mücadele Ajansı yetkililerine destek verdiğini açıkladı. Temiz yarışan Hunter Armstrong, 2028 Olimpiyatları'na katılabilmek için doping yapmadığını ve doğal yetenekle gidebildiği kadar ileri gitmekten gurur duyduğunu söyledi. Görüştüğü tüm dopingli sporcular yan etki hissetmediklerini, dopingin esas olarak toparlanmaya yardımcı olup daha sık ve sert antrenmana olanak sağladığını ve Enhanced'in kendilerine iyi davrandığını dile getirdi. Magnussen, kendisinin ve yanındaki sporcuların olimpik sporcularda olmayan bir süreçten geçtikleri için dünyanın en sağlıklı sporcuları olduğunu iddia etti.
Yarışlar biter bitmez Gkolomeev'in rekorunun geçerliliği tartışıldı. Canlı yayında rekorun duvara dokunmadan önce ilan edilmiş gibi görünmesi üzerine Enhanced sözcüleri iddiayı "internet saçmalığı" olarak nitelendirdi ve zaman tutma teknolojisinin olimpiyatlarda kullanılan kurumlarca sertifikalandırıldığını savundu. Bir personel basın turunda pist ve havuz uzunluklarını ölçmeleri için kurala uygun mezura gösterdi. The Guardian, dev ekrandaki saatin senkronize olmadığını yazdı. Poliüretan mayoların olimpiyatlarda yasaklı olduğu ve Gkolomeev'in derecesinin resmi rekor kitaplarına girmeyeceği hatırlatıldı.
Martin ilk yılda kâr beklemediklerini söyledi. Eleştirmenler yalnızca bir dünya rekoru kırılmasını ve temiz sporcuların dopingli rakiplerini yenmesini başarısızlık olarak yorumlarken Martin 12 sporcunun 14 kişisel en iyi derece elde etmesini gerçek zafer olarak gösterdi. YouTube yayını gece boyunca en yüksek 57 bin eş zamanlı izleyiciye ulaştı. Enhanced, oyunları yılda bir kez düzenlemeyi ve bisiklet gibi sporları eklemeyi planlıyor. Pieles, gelecekteki çalışmalarda yan etki yatkınlığını değerlendirmek için genetik test eklemeyi umduğunu söyledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Enhanced Games nedir ve nerede düzenlendi?
Kaynağa göre Enhanced Games, performans artırıcı maddelerin tıbbi gözetim altında serbest olduğu bir spor etkinliği. İlk organizasyon Las Vegas'taki Resorts World'de kurulan geçici olimpik havuz ve pistte düzenlendi ve yüzme, halter ve atletizm branşlarını kapsadı.
Organizasyonu kim kurdu ve kimler destekliyor?
Kaynakta organizasyonun 2023'te teknoloji girişimcisi Aaron D'Souza tarafından duyurulduğu, biyoteknoloji girişimcisi Christian Angermayer'in de kurucu ortak olduğu ve destekçileri arasında Peter Thiel ile Donald Trump Jr.'ın bulunduğu belirtiliyor. CEO'su 29 yaşındaki Maximilian Martin.
Kaç sporcu yarıştı ve kaçı temiz kaldı?
Kaynağa göre ilk Enhanced Games'te 42 sporcu yarıştı. Sporcuların çoğu performans artırıcı madde kullanırken dördü temiz kalmayı seçti ve kontrol grubu olarak sayıldı. Temiz sporculardan Hunter Armstrong, Tristan Evelyn ve Fred Kerley yarışlarını kazandı.
Hangi dünya rekoru kırıldı?
Kaynağa göre gecenin tek dünya rekorunu erkekler 50 metre serbestte Kristian Gkolomeev kırdı ve Cam McEvoy'un rekorunu 0.07 saniye geliştirdi. Diğer branşlarda dünya rekoru denemeleri başarısız oldu ancak 12 sporcu toplam 14 kişisel en iyi derece elde etti.
Sporcular hangi maddeleri kullandı ve eleştiriler neler?
Kaynağın aktardığı toplu listeye göre en yaygın maddeler testosteron yüzde 91, insan büyüme hormonu yüzde 79, uyarıcılar yüzde 62, metabolik modülatörler yüzde 50, eritropoietin yüzde 41, anabolik steroid ajan yüzde 29 ve hormonal destek tedavileri yüzde 5 oranlarında kullanıldı. Eleştiriler, Dünya Dopingle Mücadele Ajansı ve ABD Dopingle Mücadele Ajansı dahil kurumların güvenlik ve uzun vadeli sağlık riskleri uyarıları ile Birmingham Üniversitesi araştırmacılarının çalışmayı klinik deney değil vaka serisi olarak nitelendirmesi üzerine yoğunlaştı.
