Etiyopya'da federal güçler ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'nin (TPLF) de aralarında bulunduğu silahlı gruplar arasındaki çatışmaların şiddetlendiği bir dönemde, Mısır, Eritre, Somali ve Sudan liderleri bölgedeki krizlerin siyasi ve barışçıl yollarla çözülmesi çağrısında bulundu. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Eritre Cumhurbaşkanı Isaias Afwerki, Somali Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud ve Sudan Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan, Mısır'ın Yeni Alameyn kentinde düzenlenen dörtlü zirvenin ardından yayımladıkları ortak bildiriyle hem Sudan'daki savaşa hem de Etiyopya'daki çatışmalara ilişkin mesajlar verdi.
Yeni Alameyn'de Dörtlü Zirve ve Ortak Bildiri
Mısır'ın Yeni Alameyn kentinde bir araya gelen dört lider, zirvenin ardından ortak bir bildiri yayımladı. Zirveye Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Eritre Cumhurbaşkanı Isaias Afwerki, Somali Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud ve Sudan Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan katıldı. Ortak bildiride bölgedeki krizlerin siyasi ve barışçıl yollarla çözülmesi gerektiği vurgulandı. Liderler, bölgesel istikrarın korunması için diyalog ve müzakereye dayalı yaklaşımların esas alınması gerektiğini ifade etti.
Bildiri, Etiyopya'daki çatışmaların yeniden tırmandığı ve Sudan'da Nisan 2023'ten bu yana devam eden savaşın sürdüğü bir dönemde yayımlanması bakımından dikkat çekti. Dört ülkenin lideri, mevcut krizlerin askeri yöntemlerle değil, tarafların katılımıyla yürütülecek siyasi süreçlerle ele alınması gerektiğini kaydetti.
Sudan'daki Savaş İçin Sudanlıların Öncülüğünde Siyasi Süreç Vurgusu
Ortak bildiride Sudan'da Nisan 2023'ten bu yana ordu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında devam eden savaşa ayrı bir başlık açıldı. Liderler, savaşın sona erdirilmesi için Sudanlı tarafların öncülüğünde bir siyasi süreç yürütülmesi çağrısında bulundu. Bildiride bu sürecin Sudanlı aktörler tarafından sahiplenilmesi ve yürütülmesi gerektiği belirtildi.
Aynı bildiride Sudan'daki askeri yönetimin desteklendiği de ifade edildi. Liderler, Sudan'daki mevcut askeri yönetime destek verdiklerini bildirirken, ülkedeki çatışmaların sona erdirilmesi ve istikrarın yeniden tesis edilmesi için siyasi çözüm arayışlarının önemine işaret etti.
Bildiride Etiyopya Mesajı: Kızıldeniz ve Nil Vurgusu
Ortak bildiride Etiyopya'nın adı doğrudan anılmadı. Ancak bildiride yer alan iki ifade, bölge medyasında Addis Ababa'nın son yıllarda izlediği politikalara karşı bir tutum olarak değerlendirildi. Liderler, “Kızıldeniz'in yönetiminin münhasıran kıyıdaş devletlerin sorumluluğunda olduğunu” vurguladı. Ayrıca Nil'in aşağı havzasındaki ülkelerin mevcut su kullanımına zarar veren “tek taraflı tedbirlerin” reddedildiği belirtildi.
Bölge medyasında yer alan haberlerde bu ifadelerin, Etiyopya'nın denize erişim arayışı ve Nil suları konusundaki politikalarına yönelik bir mesaj olarak yorumlandığı aktarıldı. Bildiride bu konulara ilişkin doğrudan bir ülke ismi zikredilmezken, kullanılan ifadelerin bölgesel bağlamda Etiyopya ile ilişkilendirildiği kaydedildi.
Bu başlıkla bağlantılı olarak Somali Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud'un daha önce Katar merkezli El Cezire'ye verdiği röportajdaki ifadeleri de hatırlatıldı. Mohamud, Etiyopya'nın Somali limanları üzerinden ticari erişim sağlamasına, bunun Somali ile anlaşma yoluyla yapılması koşuluyla karşı olmadıklarını söylemişti. Bu açıklama, Etiyopya'nın denize erişim arayışına ilişkin Somali'nin tutumunu ortaya koyan bir beyan olarak kaynakta yer aldı.
Etiyopya'da Çatışmalar Şiddetlendi: Mekelle Yeniden Hükümet Güçlerinde
Ortak açıklama, Etiyopya'daki çatışmaların yeniden şiddetlendiği bir dönemde geldi. Federal güçler, TPLF'nin de yer aldığı yedi silahlı gruptan oluşan ittifakla çatışıyor. Bu çatışmalar kapsamında hükümet ve müttefik güçleri, pazar günü Tigray bölgesinin başkenti Mekelle'yi yeniden ele geçirdi.
TPLF ise kentten “geçici olarak çekildiğini” açıkladı. Tarafların açıklamaları, Mekelle'nin kontrolüne ilişkin farklı beyanları yansıtırken, kentteki askeri hareketliliğin federal güçler ile yedi silahlı gruptan oluşan ittifak arasındaki çatışmaların bir parçası olduğu belirtildi. Kaynakta çatışmaların şiddetlenerek sürdüğü bilgisi yer aldı.
Karşılıklı Suçlamalar ve Eritre'den Yanıt
Etiyopya yönetimi, Mısır, Eritre ve Sudan'ı hükümete karşı savaşan silahlı ittifaka destek vermekle suçladı. Üç ülke de bu iddiayı reddetti. Etiyopyalı yetkililer ayrıca Eritre'yi silahlı gruplara doğrudan destek vermekle suçladı.
Eritre tarafı ise bu suçlamalara yanıt verdi. Eritre Enformasyon Bakanı Yemane Gebremeskel, Addis Ababa'nın Eritre'ye saldırmak için gerekçe yaratmaya çalıştığını savundu. Böylece Etiyopya yönetimi ile Eritre arasında karşılıklı suçlamalar ve açıklamalar gündeme geldi. Kaynakta, Mısır, Eritre ve Sudan'ın silahlı ittifaka destek iddialarını reddettiği bilgisi yer aldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Dörtlü zirve nerede düzenlendi ve kimler katıldı?
Zirve Mısır'ın Yeni Alameyn kentinde düzenlendi. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Eritre Cumhurbaşkanı Isaias Afwerki, Somali Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud ve Sudan Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan zirveye katılarak ortak bildiri yayımladı.
Ortak bildiride Sudan'daki savaş için ne çağrısı yapıldı?
Bildiride Sudan'da Nisan 2023'ten bu yana ordu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında devam eden savaşın sona erdirilmesi için Sudanlı tarafların öncülüğünde siyasi süreç yürütülmesi çağrısı yapıldı ve Sudan'daki askeri yönetimin desteklendiği belirtildi.
Bildiride Etiyopya'nın adı doğrudan anıldı mı?
Hayır, bildiride Etiyopya'nın adı doğrudan anılmadı. Ancak “Kızıldeniz'in yönetiminin münhasıran kıyıdaş devletlerin sorumluluğunda olduğu” ve Nil'in aşağı havzasındaki ülkelerin mevcut su kullanımına zarar veren “tek taraflı tedbirlerin” reddedildiği ifadeleri yer aldı.
Etiyopya'daki çatışmalarda Mekelle'de son durum nedir?
Federal güçler ile TPLF'nin de yer aldığı yedi silahlı gruptan oluşan ittifak arasındaki çatışmalar şiddetlenirken, hükümet ve müttefik güçleri pazar günü Tigray bölgesinin başkenti Mekelle'yi yeniden ele geçirdi. TPLF ise kentten “geçici olarak çekildiğini” açıkladı.
Etiyopya yönetiminin suçlamalarına taraflar nasıl yanıt verdi?
Etiyopya yönetimi Mısır, Eritre ve Sudan'ı hükümete karşı savaşan silahlı ittifaka destek vermekle suçladı, üç ülke bu iddiayı reddetti. Etiyopyalı yetkililerin Eritre'yi silahlı gruplara doğrudan destek vermekle suçlamasına karşılık Eritre Enformasyon Bakanı Yemane Gebremeskel, Addis Ababa'nın Eritre'ye saldırmak için gerekçe yaratmaya çalıştığını savundu.
