J.P. Morgan Küresel Bileşik PMI Üretim Endeksi eylül ayında ağustostaki 53,5 seviyesinden 54,3'e yükselerek Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Endeks böylece küresel ekonomik faaliyette büyümenin üst üste 44'üncü ayda da sürdüğüne işaret etti. Küresel büyüme ivmesinin eylülde art arda altıncı ay güçlenmesi, yeni siparişlerdeki artış ve gelecek 12 aya ilişkin iş dünyası iyimserliğindeki yükselişle birlikte gerçekleşti.
Bileşik PMI Mayıs 2023'ten Bu Yana En Yüksek Seviyede
J.P. Morgan tarafından hesaplanan Küresel Bileşik PMI Üretim Endeksi'nin eylülde 54,3 seviyesine yükselmesi, küresel ekonomide trend üzeri bir büyümeye işaret etti. Ağustos ayında 53,5 olan endeksin eylülde kaydettiği artış, Mayıs 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. Bu artışla birlikte küresel ekonomik faaliyette büyüme 44 aydır kesintisiz devam etmiş oldu.
Küresel büyüme ivmesi eylül ayında art arda altıncı ay güçlenirken, bu güçlenmeye yeni siparişlerdeki artış ve iş dünyasının gelecek 12 aya ilişkin iyimserliğindeki yükseliş eşlik etti. Bileşik PMI'daki yükseliş, hem imalat hem de hizmet sektörlerinden gelen katkıyla gerçekleşti ve küresel ekonomideki toparlanmanın genele yayıldığına işaret etti.
Hizmet Sektörü 40 Ayın Zirvesinde, İmalat 53,8 Seviyesinde
Eylül ayında hizmet sektöründeki büyüme öne çıktı. Küresel Hizmet PMI İş Aktivitesi Endeksi eylülde 54,5'e yükselerek 40 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. İmalat PMI Üretim Endeksi ise aynı dönemde 53,8 olarak gerçekleşti. Her iki sektörde de ekonomik faaliyetin artması, bileşik endeksteki yükselişi destekleyen temel unsurlar arasında yer aldı.
Ankette izlenen altı alt sektörün tamamında ekonomik faaliyet ve yeni iş hacmi artış kaydetti. Alt sektörler arasında finansal hizmetler en hızlı üretim artışını kaydederken, tüketici hizmetleri en zayıf performansı gösteren alan oldu. Ülke bazında bakıldığında ise eylül verisi bulunan 15 ülkenin 12'sinde ekonomik faaliyet artarken, yalnızca Brezilya, Kazakistan ve Kanada'da daralma görüldü. Küresel PMI büyüme sıralamasının üst sıralarında ABD, İspanya ve Hindistan yer aldı.
Yeni Siparişler ve İhracatta Yılların En Güçlü Artışı
Yeni iş hacmi eylül ayında Şubat 2022'den bu yana en hızlı artışını kaydetti. Hem imalat hem de hizmet sektörlerinde yeni sipariş büyümesi hızlandı. Yeni siparişlerdeki bu güçlü artış, küresel büyüme ivmesinin altıncı ay üst üste güçlenmesinde belirleyici oldu ve gelecek döneme ilişkin talebin canlı kaldığını gösterdi.
Uluslararası ticaret akışlarındaki iyileşme de büyümeyi destekleyen bir diğer faktör olarak öne çıktı. Yeni ihracat siparişleri üst üste ikinci ay yükselirken, artış oranı beş yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine çıktı. İhracat siparişlerindeki bu ivmelenme, küresel ticaret koşullarındaki toparlanmanın sürdüğüne işaret etti ve hem imalat hem de hizmet sektörlerindeki yeni sipariş artışıyla birlikte değerlendirildi.
İstihdam Hızlandı, Enflasyon Baskıları Yeniden Güçlendi
Küresel ekonomideki toparlanma istihdama da yansıdı. İstihdam üst üste üçüncü ay artarken, büyüme hızı Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. J.P. Morgan Küresel Ekonomisti Maia Crook, eylülde 54,3'e yükselen bileşik PMI'ın küresel ekonomide trend üzeri büyümeye işaret ettiğini belirtti. Crook, özellikle 51,9 seviyesindeki istihdam PMI'ının, işgücü talebindeki zayıf görünüme rağmen olumlu bir sinyal verdiğini ifade etti.
Eylül verileri aynı zamanda fiyat baskılarında yeniden hızlanmaya işaret etti. Girdi maliyetlerindeki artış yaklaşık dört yılın en yüksek oranlarından birine ulaşırken, yalnızca bu yılın nisan ve mayıs aylarında çatışmaların etkisiyle görülen seviyelerin altında kaldı. Sektörel bazda bakıldığında imalat sektöründe maliyet enflasyonu üç ayın, hizmet sektöründe ise 44 ayın en yüksek seviyesine çıktı.
Artan enerji ve ulaştırma maliyetlerinin hem sanayi hem de hizmet sektörlerinde fiyat baskılarını güçlendirdiği belirtildi. Şirketler artan maliyetlerin bir bölümünü satış fiyatlarına yansıtırken, çıktı fiyatlarındaki artış da ağustostaki altı aylık dip seviyeden hızlandı. Girdi maliyetlerindeki yükselişin çıktı fiyatlarına yansıması, enflasyon baskılarının eylül ayında yeniden güçlendiğini ortaya koydu.
Sıkça Sorulan Sorular
Küresel Bileşik PMI eylül ayında kaç seviyesine yükseldi?
J.P. Morgan Küresel Bileşik PMI Üretim Endeksi eylülde ağustostaki 53,5 seviyesinden 54,3'e yükseldi. Bu seviye Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviye olarak kaydedildi ve küresel ekonomik faaliyette büyümenin üst üste 44'üncü ayda sürdüğüne işaret etti.
Hizmet ve imalat PMI endeksleri eylülde nasıl gerçekleşti?
Küresel Hizmet PMI İş Aktivitesi Endeksi eylülde 54,5'e yükselerek 40 ayın en yüksek seviyesine çıktı. İmalat PMI Üretim Endeksi ise aynı dönemde 53,8 olarak gerçekleşti.
Hangi ülkelerde ekonomik faaliyette daralma görüldü?
Eylül verisi bulunan 15 ülkenin 12'sinde ekonomik faaliyet artarken, Brezilya, Kazakistan ve Kanada'da daralma görüldü. ABD, İspanya ve Hindistan ise küresel PMI büyüme sıralamasının üst sıralarında yer aldı.
Yeni siparişler ve istihdamdaki artış ne düzeyde gerçekleşti?
Yeni iş hacmi eylülde Şubat 2022'den bu yana en hızlı artışını kaydetti ve yeni ihracat siparişlerindeki artış oranı beş yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine çıktı. İstihdam ise üst üste üçüncü ay artarken büyüme hızı Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı; istihdam PMI'ı 51,9 seviyesinde gerçekleşti.
Enflasyon baskıları neden yeniden hızlandı?
Girdi maliyetlerindeki artış yaklaşık dört yılın en yüksek oranlarından birine ulaştı ve yalnızca bu yılın nisan ve mayıs aylarında çatışmaların etkisiyle görülen seviyelerin altında kaldı. İmalatta maliyet enflasyonu üç ayın, hizmette 44 ayın en yüksek seviyesine çıkarken, artan enerji ve ulaştırma maliyetlerinin fiyat baskılarını güçlendirdiği belirtildi. Çıktı fiyatlarındaki artış da ağustostaki altı aylık dip seviyeden hızlandı.
