Amerikan finans medyası devi Bloomberg, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 2017 yılındaki seçim zaferinden bugüne uzanan yaklaşık sekiz yıllık iktidar dönemini kapsamlı bir analizle değerlendirdi. Analizde Macron'un Fransa'yı küresel arenada güçlü ve söz sahibi bir aktör haline getirme ile yenilenmiş bir Avrupa'nın lokomotifi olma hedefiyle yola çıktığı hatırlatıldı. Ne var ki mevcut tablonun bu iddialı hedeflerle bağdaşmadığı vurgulandı: halk hoşnutsuzluğu tırmanıyor, ekonomik büyüme sönümleniyor, devlet borcu ise hızla yükseliyor.
Parlak Başlangıçtan Siyasi Çıkmaza
Bloomberg'in analizine göre Macron, görev süresinin ilk yıllarında elverişli bir tablo devraldı. Büyüme rakamları olumlu seyrederken işsizlik düşüyor, bütçe açığı da görece kontrol altında tutuluyordu. Bu konjonktürden güç alan Macron hükümeti, büyük sermayeyi hedef alan bir dizi yapısal reform hayata geçirdi. Ancak bu dönem uzun sürmedi; art arda gelen siyasi hatalar ve beklenmedik küresel krizler, kamu harcamalarını yönetimin başvurduğu temel araca dönüştürdü.
Sarı Yelekliler: 10 Milyar Euroluk Fatura
Kırılma noktalarının ilki Kasım 2018'de yaşandı. Hükümetin önerdiği ek yakıt vergisi, Fransa genelinde kitlesel protestoların fitilini ateşledi. Sarı yelekli eylemcilerin simgesiyle tarihe geçen bu hareket, Macron'u kamuoyu önünde ciddi biçimde sarstı; cumhurbaşkanı "zenginlerin başkanı" suçlamasıyla yüz yüze geldi. Hükümet nihayetinde geri adım atmak zorunda kaldı: düşük gelirli çalışanlara tanınan muafiyetler ve yapılan diğer sosyal düzenlemeler bütçeye 10 milyar euro ek yük bindirdi.
Pandemi Harcamaları: 190 Milyar Euroluk Delik
İkinci büyük sarsıntı Covid-19 salgınıyla geldi. Kriz döneminde hayata geçirilen devlet destekleri ve ekonomik teşvik paketleri başlı başına bir sorun oluşturmadı; asıl mesele bu desteklerin salgın sonrasında zamanında sonlandırılamamasıydı. Fransa Sayıştayı verilerine göre 2020'den itibaren üç yıllık süreçte yalnızca pandemiye bağlı fazladan harcamalar 190 milyar euroya ulaştı. Bu rakam, kamu maliyesi üzerindeki baskının boyutunu gözler önüne seriyor.
Enerji Krizi ve 72 Milyar Euroluk Maliyet
Üçüncü büyük darbe, Ukrayna'daki çatışmaların tetiklediği enerji kriziyle geldi. Avrupa genelinde enerji fiyatlarının fırlamasıyla birlikte Fransa da ağır bir ekonomik yükle karşı karşıya kaldı. Resmi verilere göre enerji krizinin Fransız bütçesine toplam maliyeti 72 milyar euro olarak kayıtlara geçti. Salgın harcamalarının üstüne binen bu rakam, kamu borç stokunun hızlanmasında belirleyici bir etken oldu.
Yatırımcı Güveni Sarsıldı, Siyasi Zemin Kaydı
Bloomberg'in analizinde ekonomik tablonun yanı sıra siyasi boyut da ayrıntılı biçimde ele alındı. Küresel tahvil piyasalarındaki dalgalanmalar sürerken yatırımcıların Fransız varlıklarından uzaklaştığı belirtildi. 2024 yılında gerçekleştirilen erken genel seçimlerin ise Macron'un siyasi pozisyonunu daha da zayıflattığı kaydedildi. Kamuoyu araştırmalarında muhalefetin belirgin biçimde öne çıktığına dikkat çeken analiz, 2027'de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin Macron'un sekiz yılı aşkın iktidarında attığı adımları fiilen geçersiz kılabileceği değerlendirmesiyle son buldu.
Tüm bu tablo bir arada değerlendirildiğinde Bloomberg, Fransa'nın Macron döneminde Avrupa'nın dinamosu olmak bir yana, kıtanın zayıf halkasına dönüştüğü sonucuna varıyor. Yaklaşık on yıla yayılan siyasi hatalar ile art arda gelen küresel krizlerin yarattığı baskı altında kamu harcamalarına aşırı bağımlılık, Fransa'yı hem ekonomik hem de siyasi açıdan kırılgan bir noktaya taşımış durumda.
Sıkça Sorulan Sorular
Bloomberg Fransa hakkında ne değerlendirdi?
Bloomberg, Cumhurbaşkanı Macron'un 2017'den bu yana izlediği ekonomik ve siyasi çizgiyi analiz ederek Fransa'nın "Avrupa'nın zayıf halkası" konumuna düştüğünü öne sürdü. Analizde halk hoşnutsuzluğunun arttığı, ekonomik büyümenin yavaşladığı ve devlet borcunun hızla yükseldiği vurgulandı.
Sarı Yelekliler krizi bütçeye ne kadar mal oldu?
Kasım 2018'de önerilen ek yakıt vergisine karşı başlayan Sarı Yelekliler protestoları sonrasında kamuoyunu yatıştırmak amacıyla düşük gelirli çalışanlara tanınan muafiyetler ve yapılan düzenlemeler Fransız bütçesine 10 milyar euro ek yük getirdi.
Pandemi döneminde Fransa ne kadar fazladan harcama yaptı?
Fransa Sayıştayı verilerine göre 2020'den itibaren üç yıllık süreçte pandemiye bağlı fazladan harcamalar 190 milyar euroya ulaştı. Bu durum, devlet desteklerinin salgın sonrasında zamanında sonlandırılamamasından kaynaklandı.
Enerji krizinin Fransız bütçesine maliyeti nedir?
Ukrayna'daki çatışmaların gölgesinde yaşanan enerji krizinin Fransız bütçesine toplam maliyeti 72 milyar euro olarak kayıtlara geçti.
2024 erken seçimleri ve 2027 seçimleri Macron'u nasıl etkiliyor?
Bloomberg'in analizine göre 2024'te gerçekleştirilen erken genel seçimler Macron'un siyasi konumunu daha da zayıflattı. Kamuoyu araştırmalarında muhalefetin öne çıktığı belirtilirken 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinin Macron'un bugüne kadar attığı tüm adımları tamamen etkisiz kılabileceği değerlendirmesine yer verildi.
