Yemen ordusu, İran destekli Husilerle girdiği çatışmaların ardından pazartesi günü Kızıldeniz kıyısındaki Mocha şehrinin kontrolünü ele geçirdi. Yemen'in resmi haber ajansı Saba'nın haberine göre bu gelişme, uluslararası alanda tanınan hükümeti hayati önemdeki Bab el-Mandeb Boğazı'nı ele geçirmeye daha da yaklaştırdı. Şehrin geri alınması, bölgedeki stratejik dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyan kapsamlı bir harekâtın ilk somut çıktısı olarak değerlendiriliyor.
Kapsamlı harekât bir gün önce duyurulmuştu
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun desteklediği Yemen güçleri, milisin elindeki tüm toprakları geri almak için kapsamlı bir askeri harekât başlattığını açıkladıktan yalnızca bir gün sonra Mocha'yı Husilerden geri aldı. Associated Press'in aktardığına göre Yemen birlikleri, Dhubab da dahil olmak üzere Bab el-Mandeb çevresindeki diğer bölgelerin kontrolünü de devraldı. Husiler, Suudi Arabistan'a karşı askeri harekât başlatarak 2022'de sağlanan ateşkesi sona erdirdikleri eylül başından beri Mocha'yı elinde tutuyordu. Şehir, grubun bir diğer kalesi olan Hodeida'nın yaklaşık 180 kilometre güneyinde bulunuyor.
Mocha'nın stratejik önemi: Bab el-Mandeb'in kilidi
Mocha'nın daha önce Husiler tarafından ele geçirilmesi, grubun Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki dar geçit olan Bab el-Mandeb üzerindeki kontrolünü sıkılaştırmasına zemin hazırlamıştı. Bu boğaz, Suudi Arabistan'ın ABD-İran savaşında bir çatışma alanına dönüşen Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakarak petrol ihraç etmek için başvurduğu kritik bir güzergah olma özelliği taşıyor. Dolayısıyla şehrin Yemen ordusu tarafından geri alınması, yalnızca yerel bir askeri zafer değil, bölgesel enerji ve ticaret güvenliği açısından da önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Koalisyon Sana ve Saada'daki füze altyapısını vurdu
Kara harekâtıyla eş zamanlı olarak Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Husilerin elindeki başkent Sana'da bir balistik füze fırlatma platformunu ve Saada'da dağlık bir bölgedeki depolama tesisini imha ettiğini duyurdu. Suudi Basın Ajansı'nın aktardığına göre söz konusu tesiste 20 balistik füze bulunuyordu. Sana, 2014'ten bu yana Husilerin kontrolünde bulunuyor.
Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'dan ortak savunma adımı
Askeri gelişmelerin yaşandığı bu süreçte Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan, Riyad'da bir savunma ittifakı acil toplantısı düzenledi. Toplantıda üç ülke, "kolektif savunma taahhütlerinin" derhal uygulamaya konulması konusunda uzlaşıya vardı. Ağustos ayında savunma anlaşması imzalayan bu üç ülke, ortak açıklamaya göre "askeri güç ve kabiliyetlerin" sağlanmasını ve bunların Krallık'a hızla konuşlandırılmasını temin edecek.
Analistler: Mocha'yı elde tutmak belirleyici olacak
Yemen konusunda bağımsız analist Sama'a Al Hamdani, hükümetin yeni askeri harekâtının işe yarayıp yaramayacağını söylemenin henüz erken olduğunu vurguladı. Harekâtın haftalardır hazırlandığını ve en az birkaç gün daha süreceğini tahmin eden Al Hamdani, Yemen hükümeti tarafının BAE'nin desteğini çekmesinin ardından silahlı kuvvetlerini yeniden düzenlediği için sürecin zaman aldığını belirtti. Al Hamdani'ye göre Sana'da henüz kara operasyonu görünmüyor; operasyonların büyük bölümü havadan yürütülüyor. Taiz'de ise günlerce kara çatışmaları yaşandı.
BM Güvenlik Konseyi'nin eski Yemen danışmanı Fernando Carvajal ise Mocha savaşının bir sonraki aşama için belirleyici olacağını söyledi. Carvajal, güney güçlerinin öncülüğündeki hükümet kuvvetlerinin şehri elinde tutup tutamayacağının önemli bir gösterge niteliği taşıyacağını ifade etti. Mocha'nın üç yönden Husiler, bir yönden Kızıldeniz'le çevrili olduğunu hatırlatan Carvajal, şehrin elde tutulması halinde diğer cephelerde Husilere karşı ileri karakol olarak kullanılabileceğini vurguladı.
Carvajal ayrıca Pakistan'ın çatışmayı sona erdirecek görüşmelerde arabuluculuk yapabileceği umudunu dile getirdi. Ancak Husilerin yalnızca Suudi Arabistan'la masaya oturmak isteyeceğini, bunun da Yemen hükümetini müzakerelerin dışında bırakarak uzun vadede Husiler karşısında taviz vermesine yol açabileceğini de ekledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Yemen ordusu Mocha'yı ne zaman geri aldı?
Yemen ordusu, Mocha şehrinin kontrolünü pazartesi günü İran destekli Husilerden geri aldı.
Husiler Mocha'yı ne zamandan beri elinde tutuyordu?
Husiler, Suudi Arabistan'a karşı askeri harekât başlatarak 2022'de sağlanan ateşkesi sona erdirdikleri eylül başından itibaren Mocha'yı elinde bulunduruyordu.
Bab el-Mandeb Boğazı neden bu kadar önemli?
Bab el-Mandeb, Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki dar bir geçittir. Suudi Arabistan, ABD-İran savaşında çatışma alanına dönüşen Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakarak petrol ihraç etmek için bu boğazı kullanıyor.
Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan toplantısında ne kararlaştırıldı?
Riyad'da düzenlenen acil savunma ittifakı toplantısında üç ülke, "kolektif savunma taahhütlerinin" derhal uygulamaya konulması, "askeri güç ve kabiliyetlerin" sağlanması ve bunların Krallık'a hızla konuşlandırılması konusunda anlaştı.
Analistler Mocha'nın geri alınmasını nasıl değerlendiriyor?
Bağımsız analist Sama'a Al Hamdani, harekâtın işe yarayıp yaramayacağını söylemenin erken olduğunu belirtirken; BM Güvenlik Konseyi'nin eski Yemen danışmanı Fernando Carvajal, hükümet güçlerinin şehri elinde tutup tutamayacağının bir sonraki aşama için belirleyici olacağını ve şehrin elde tutulması durumunda diğer cephelerde Husilere karşı üs olarak kullanılabileceğini söyledi.
