Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Samsun Şube Başkanı Havva Bayzat, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) hasat mevsiminin tam ortasında çeltik alım fiyatını hâlâ açıklamamasının Samsun'daki üreticileri derin bir belirsizlik ve ekonomik çıkmaza sürüklediğini açıkladı. Bayzat, yaptığı basın açıklamasında hem maliyet artışlarına hem de kontrolsüz ithalata dikkat çekerek TMO'dan acil adım atmasını talep etti.
Samsun, Türkiye'nin En Önemli Çeltik Üretim Merkezlerinden Biri
Bayzat, basın açıklamasında Samsun'un Türkiye genelinde 231 bin dekar ekim alanı ve 183 bin ton üretim rakamıyla ülkenin en kritik çeltik üretim merkezlerinden biri konumunda olduğunu vurguladı. Bu denli stratejik bir üretim bölgesinde çiftçilerin büyük bir belirsizlik ortamıyla baş başa bırakıldığını ifade eden Bayzat, sorunun yalnızca bireysel üreticileri değil, bütün bir sektörü tehdit ettiğinin altını çizdi.
TMO'nun Sessizliği Piyasayı Tüccara Teslim Ediyor
ZMO Samsun Şube Başkanı, hasat döneminin ortasına gelinmiş olmasına karşın TMO'nun henüz bir çeltik alım fiyatı açıklamamasını sert bir dille eleştirdi. Bayzat, "Devletin ilgili kurumu TMO'nun sessizliği, piyasayı serbest piyasa aktörlerinin insafına bırakmakta ve üreticimizin emeğini değersizleştirmektedir" dedi.
Bayzat'a göre fiyat belirsizliği, tüccarların çeltik alım bedellerini maliyetin bile altına çekmesine zemin hazırladı. Üreticiler ise birikmiş borçlarını ödeyebilmek için ürünlerini zararına satmak zorunda kalıyor. Bu sezon mazot, gübre, tohum, ilaç ve sulama elektriği gibi temel üretim girdilerinde yüzde 100'ü aşan maliyet artışlarıyla boğuşan çiftçiler için durum daha da ağır bir hal aldı.
İthalat Silahı Yerli Üreticiyi Vuruyor
Bayzat, sorunun yalnızca fiyat açıklanmamasıyla sınırlı olmadığını; hasat döneminde ya da hemen öncesinde uygulanan kontrolsüz çeltik ve pirinç ithalatının da yerli fiyatları yapay biçimde baskıladığını söyledi. "Yabancı çiftçiyi fonlayan ithalat politikaları, kendi topraklarında binbir emekle üretim yapan Samsun ve dolayısıyla Türk çiftçisinin belini bükmektedir" diyen Bayzat, ithalatın anlık bir çözüm gibi sunulduğunu ancak uzun vadede yerli üretimi bitirme noktasına getiren büyük bir tehdit olduğunu vurguladı.
Üretici ile Tüketici Arasındaki Fiyat Uçurumu
Bayzat, üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının da dikkat çekici boyutlara ulaştığına değindi. Tarlada maliyet sınırında alınan çeltiğin market raflarında tüketicinin karşısına fahiş fiyatlarla çıktığını belirten Bayzat, "Bu fark tarladaki emeği ucuza kapatıp raflarda fahiş kârlar elde eden aracılara, büyük tedarikçilere ve zincir marketlerin kontrolsüz kâr hırslarına gitmektedir" dedi.
Bayzat'a göre üretici fiyatı ile tüketici fiyatı arasındaki bu derin uçurum, ne üreten çiftçiye ne de pirinci yüksek bedelle almak zorunda kalan vatandaşa yaramaktadır. Aracılık sistemi ve piyasa denetimsizliği, her iki tarafın da aleyhine işlemektedir.
ZMO Samsun'dan Dört Maddelik Acil Çağrı
ZMO Samsun Şubesi olarak acil çağrı niteliği taşıdığını belirttikleri açıklamada Bayzat, somut talepler sıraladı. TMO'nun üreticiyi zarar ettirmeyecek ve refah payı içeren çeltik taban fiyatını derhal açıklaması gerektiğini söyleyen Bayzat, "Fiyat açıklamakta gecikilen her gün, üreticinin topraktan kopmasına neden olmaktadır" uyarısında bulundu.
Bayzat'ın sıraladığı diğer talepler şöyle: Hasat döneminde ithalat tamamen durdurulmalı; yerli üretici gümrük vergileri ve doğru politikalarla korunmalıdır. Üretici ile tüketici arasındaki dağıtım ve pazarlama zinciri denetlenmeli, aracıların ve zincir marketlerin haksız kazanç elde etmesinin önüne geçilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
ZMO Samsun Şube Başkanı Havva Bayzat'ın temel şikayeti nedir?
Bayzat, hasat döneminin ortasına gelinmesine rağmen TMO'nun çeltik alım fiyatı açıklamamasının piyasayı belirsizliğe sürüklediğini ve üreticilerin ürünlerini zararına satmak zorunda kaldığını belirtiyor.
Samsun'un çeltik üretimindeki yeri nedir?
Basın açıklamasında yer alan verilere göre Samsun, 231 bin dekar ekim alanı ve 183 bin ton üretim rakamıyla Türkiye'nin en önemli çeltik üretim merkezlerinden biri konumundadır.
Çeltik üreticileri bu sezon hangi maliyet artışlarıyla karşılaştı?
Bayzat'ın açıklamasına göre çeltik üreticileri bu sezon mazot, gübre, tohum, ilaç ve sulama elektriği gibi temel üretim girdilerinde yüzde 100'ü aşan maliyet artışlarıyla karşılaştı.
Kontrolsüz ithalatın yerli üreticiye etkisi nedir?
Bayzat'a göre hasat döneminde ya da hemen öncesinde gerçekleştirilen kontrolsüz çeltik ve pirinç ithalatı, yerli çeltik fiyatlarını yapay biçimde baskılamakta ve uzun vadede yerli üretimi tehdit etmektedir.
ZMO Samsun Şubesi TMO'dan ne talep ediyor?
ZMO Samsun Şubesi, TMO'nun üreticiyi zarar ettirmeyecek ve refah payı içeren çeltik taban fiyatını derhal açıklamasını; hasat döneminde ithalatın durdurulmasını ve üretici ile tüketici arasındaki zincirin denetlenmesini talep etmektedir.
