Rusya'nın İrkutsk şehrinde tehlikeli patojenler üzerinde araştırmalar yürüten bir enstitünün çalışanının hayatını kaybetmesinin ardından başlayan soruşturma, uluslararası kamuoyunun gündeminde kalmaya devam ediyor. 28 yaşındaki Darya Shipilova, 2 Ekim'de hayatını kaybetti. Shipilova'nın çalıştığı İrkutsk Veba Araştırma Enstitüsü'nde canlı bakteri içeren bir deney tüpünü düşürdüğü öne sürülmüş ve ölümünün bu kazayla bağlantılı olduğu iddia edilmişti. Ancak Moskova yönetimi, genç kadının ölümüne kaynağı henüz belirlenemeyen bir zatürrenin yol açtığını açıklarken kesin ölüm nedenine ilişkin laboratuvar incelemeleri hâlâ sürmektedir.
Deney Tüpü İddiası ve Soruşturmanın Başlaması
Shipilova, tehlikeli patojenler üzerinde çalışmalar yürüten İrkutsk Veba Araştırma Enstitüsü'nde görev yapıyordu. Ölümünün ardından kamuoyuna yansıyan iddialara göre, Shipilova laboratuvarda canlı bakteri içeren bir deney tüpünü düşürmüştü ve bu kazanın ölümüyle doğrudan bağlantılı olduğu ileri sürüldü. Rus yetkililer ise bu iddialara karşın ölüm nedeninin zatürre olduğunu açıkladı; ancak zatürrenin kaynağı henüz netlik kazanmadı. Laboratuvar incelemeleri devam ettiğinden, Shipilova'nın ölümüne akciğer vebasının neden olup olmadığı sorusu yanıtsız kalmaktadır.
Temas Halindeki Kişilerde Veba Vakasına Rastlanmadı
Rus yetkililer, Shipilova'yla temas etmiş olabilecek kişilerin belirlendiğini ve bu kişilerin tıbbi gözetim altına alınarak testlere tabi tutulduğunu duyurdu. Yapılan testler sonucunda iki Covid-19 ve iki rinovirüs vakası tespit edildi; başka herhangi bir patojene rastlanmadı. Yetkililer ayrıca enstitü çalışanları arasında son 10 gün içinde herhangi bir bulaşıcı hastalık vakası bildirilmediğini de kamuoyuyla paylaştı. Moskova yönetimi, Dünya Sağlık Örgütü'ne İrkutsk'ta herhangi bir veba vakası kaydedilmediğini bildirdi.
Dünya Sağlık Örgütü Riski Değerlendirdi, Araştırma Sürüyor
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Rus yetkililerin Shipilova'nın ölümüne akciğer vebasının neden olup olmadığını araştırdığını teyit etti. Örgüt, halk sağlığı riskini İrkutsk için "orta-düşük", Rusya geneli için "düşük", Avrupa için ise "çok düşük" olarak değerlendirdi. DSÖ ayrıca Rus yetkililerle iletişim halinde olunduğunu ve laboratuvar testlerinin doğrulanması için çalışmaların sürdüğünü açıkladı. Shipilova'nın ölümüne vebanın neden olup olmadığı ise henüz kesin biçimde ortaya konulabilmiş değil.
ABD'den Şeffaflık Çağrısı ve Trump'ın Açıklaması
Gelişmeler Washington tarafından da yakından takip ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump, durumu "Rusya için büyük bir sorun" olarak nitelendirerek Moskova'ya yardım teklifinde bulundu. Trump, Rusya'daki gelişmelerle ilgili Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşüp görüşmediği sorusuna, "Ayarlanmış bir telefon görüşmemiz var. Çok yakında görüşeceğiz" yanıtını verdi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise durumun "çok yakından" izlendiğini belirterek Rusya'ya şeffaflık çağrısında bulundu. The Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, ismi açıklanmayan ABD'li yetkililer, ABD yönetiminin Rusya'yı zatürre şüphesiyle hayatını kaybeden laboratuvar çalışanının ölümüne ilişkin ayrıntıları paylaşmaya davet ettiğini ifade etti. Aynı yetkililer, bu ayrıntıların paylaşılmamasının Rusya'nın uluslararası sağlık yükümlülükleriyle çelişeceği konusunda Moskova'nın uyarıldığını da öne sürdü.
Bilgi Paylaşımındaki Eksiklik Endişe Yaratıyor
İsmi açıklanmayan ABD'li yetkililer, şu ana dek konuya ilişkin Washington ile "çok az bilgi paylaşıldığını" söyledi. Bu yetersiz bilgi akışının, bulaşıcı bir hastalığın Rusya içinde ve sınır ötesinde yayılması endişesine zemin hazırladığını da vurguladılar. ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan ismi paylaşılmayan bir sözcü ise Rusya'dan ek bilgi talep edildiğini ve diğer ülkelerle de bu konuda iletişime geçildiğini belirtti. Soruşturmanın sonuçları ve Rusya'nın uluslararası toplumla paylaşacağı bilgilerin kapsamı, önümüzdeki günlerde konunun seyrini belirleyecek başlıca etkenler arasında yer alıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Darya Shipilova kimdir ve ne zaman hayatını kaybetti?
Darya Shipilova, İrkutsk Veba Araştırma Enstitüsü'nde görev yapan 28 yaşında bir laboratuvar çalışanıdır. 2 Ekim tarihinde hayatını kaybetmiştir.
Rus yetkililer Shipilova'nın ölüm nedenini ne olarak açıkladı?
Moskova yönetimi, Shipilova'nın ölümüne kaynağı henüz belirlenemeyen bir zatürrenin neden olduğunu açıkladı. Kesin ölüm nedenine ilişkin laboratuvar incelemeleri ise hâlâ sürmektedir.
Temas halindeki kişilerde veba vakasına rastlandı mı?
Hayır. Rus yetkililer, Shipilova'yla temas etmiş olabilecek kişilerin tıbbi gözetim altına alındığını ve yapılan testlerde veba dahil başka herhangi bir patojene rastlanmadığını açıkladı. Testlerde yalnızca iki Covid-19 ve iki rinovirüs vakası tespit edildi.
Dünya Sağlık Örgütü bu olayla ilgili halk sağlığı riskini nasıl değerlendirdi?
Dünya Sağlık Örgütü, halk sağlığı riskini İrkutsk için "orta-düşük", Rusya geneli için "düşük", Avrupa için ise "çok düşük" olarak değerlendirdi. Örgüt ayrıca laboratuvar testlerinin doğrulanması için Rus yetkililerle çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi.
ABD'nin Rusya'ya şeffaflık çağrısının gerekçesi nedir?
İsmi açıklanmayan ABD'li yetkililer, şu ana dek Washington ile konuya ilişkin "çok az bilgi paylaşıldığını" belirtti. Bu yetersiz bilgi akışının bulaşıcı bir hastalığın Rusya içinde ve sınır ötesinde yayılması endişesine yol açtığını ifade eden yetkililer, ABD'nin ayrıntıların paylaşılmamasının Rusya'nın uluslararası sağlık yükümlülükleriyle çelişeceği konusunda Moskova'yı uyardığını da öne sürdü.
