Suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine yönelik finansal işlemlerde yeni bir dönem başladı. "Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme; bankalardan finansman ve faktoring şirketlerine, sermaye piyasası aracı kurumlarından portföy yönetim şirketlerine, elektronik para ve ödeme kuruluşlarına kadar geniş bir finansal kuruluş grubunu doğrudan ilgilendiriyor.
Kimlik tespiti zorunluluğunda eşik iki katına çıktı
Yeni düzenlemenin en belirgin değişikliği, kimlik tespitinde uygulanan parasal sınırın artırılması oldu. Buna göre işlem tutarının ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplamının 370 bin lira ve üzerinde olması durumunda yükümlü kuruluşların müşterinin kimliğini tespit etmesi ve bilgilerin doğruluğunu teyit etmesi zorunlu hale gelecek. Bu sınır daha önce 185 bin lira olarak uygulanıyordu. Yapılan değişiklikle kimlik tespitini zorunlu kılan eşik tam olarak iki katına çıkarılmış oldu.
Söz konusu yükümlülük; bankalar, finansman ve faktoring şirketleri, sermaye piyasası aracı kurumları, portföy yönetim şirketleri, elektronik para kuruluşları ve ödeme kuruluşları dahil yönetmelik kapsamındaki tüm yükümlüleri kapsıyor.
Gerçek faydalanıcının tespiti de zorunlu
Yönetmelik yalnızca işlemi doğrudan gerçekleştiren kişinin kimliğinin belirlenmesiyle sınırlı değil. Yükümlü kuruluşların, müşterileri adına veya hesabına hareket eden kişilerin kimliklerini de tespit etmesi gerekiyor. Bunun yanı sıra işlemin arkasındaki gerçek faydalanıcının ortaya çıkarılması için gerekli tedbirlerin alınması zorunluluğu da yönetmelik kapsamında devam ediyor. Bu çerçevede finansal kuruluşlar yalnızca işlemi yapan kişiye değil, işlemin tüm taraflarına yönelik kapsamlı bir değerlendirme yapmakla yükümlü tutulmaya devam ediyor.
Elektronik transferlerde sınır 30 bin TL'ye yükseldi
Düzenlemeyle birlikte ikinci bir parasal eşikte de güncelleme yapıldı. Elektronik transferler, dijital kimlik tespiti usulleri ve basitleştirilmiş tedbirler kapsamında kimlik tespiti ile alınan bilgilerin teyidinin yapılması gereken parasal sınır 15 bin liradan 30 bin liraya yükseltildi. Böylece yönetmelikte iki ayrı eşik belirginleşti: Genel kimlik tespiti gerektiren işlemlerde 370 bin TL, elektronik transferler ve düzenlemede belirtilen bazı özel işlemlerde ise 30 bin TL sınırı uygulanacak.
SMS ile doğrulamaya yeni güvenlik şartları getirildi
Yönetmelikte yapılan bir diğer önemli değişiklik, bankacılık ve finansal hizmetlerde yaygın biçimde kullanılan SMS ile tek kullanımlık doğrulama kodlarını, yani SMS OTP sistemini kapsıyor. Finansal kuruluşların internet veya mobil hizmet kanallarından gerçekleştirdiği işlemlerde ya da müşterinin daha önce doğrulanmış cep telefonu numarasına gönderilen tek kullanımlık kodla kimlik doğrulaması yapılması halinde imza örneği alınmayabilecek. Ancak bunun için doğrulama sistemlerinin belirli güvenlik şartlarını karşılaması zorunlu tutuluyor.
Yeni düzenlemeye göre kullanılacak doğrulama yönteminin öncelikle işlemin niteliğine ve risk düzeyine uygun olması gerekiyor. Sistemin aynı zamanda işlemi gerçekleştiren kişinin daha önce kimliği tespit edilmiş müşteri olduğuna ilişkin yeterli güvence sağlaması da şart koşuluyor. Finansal kuruluşların ayrıca yetkisiz kişilerin müşteri adına işlem gerçekleştirmesi riskine karşı uygun güvenlik önlemlerini devreye alması gerekecek. Yönetmeliğe eklenen hükümde bu koşullar açıkça ifade edildi.
Finansal kuruluşlara çok boyutlu değerlendirme yükümlülüğü
Yapılan değişiklikler, Türkiye'nin kara para aklama ve terörün finansmanıyla mücadele sisteminde finansal kuruluşların müşteri tanıma ve doğrulama süreçlerinde uygulanacak parasal eşikleri güncelliyor. Yeni düzenleme bir yandan kimlik tespitini gerektiren parasal sınırları yükseltirken öte yandan internet ve mobil bankacılıkta kullanılan dijital doğrulama yöntemlerine ilişkin güvenlik kriterlerini daha somut bir çerçeveye oturttu. Bunun sonucunda finansal kuruluşların yalnızca işlem tutarını değil; müşterinin kimliğini, gerçek faydalanıcıyı, işlemin risk düzeyini ve kullanılan doğrulama yönteminin güvenliğini bir arada değerlendirmesi gerekecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Kimlik tespiti zorunluluğu hangi işlem tutarından itibaren başlıyor?
Yeni düzenlemeyle birlikte genel kimlik tespiti zorunluluğu, işlem tutarının veya birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplamının 370 bin lira ve üzerinde olması durumunda devreye giriyor. Bu sınır daha önce 185 bin lira olarak uygulanıyordu.
Elektronik transferlerde kimlik tespiti için belirlenen sınır nedir?
Elektronik transferler, dijital kimlik tespiti usulleri ve basitleştirilmiş tedbirler kapsamında kimlik tespiti gerektiren parasal sınır 15 bin liradan 30 bin liraya yükseltildi.
Yönetmelik hangi finansal kuruluşları kapsıyor?
Düzenleme; bankalar, finansman ve faktoring şirketleri, sermaye piyasası aracı kurumları, portföy yönetim şirketleri, elektronik para kuruluşları ve ödeme kuruluşlarını kapsıyor.
SMS OTP ile doğrulama yapıldığında imza örneği alınması zorunlu mu?
Finansal kuruluşların internet veya mobil kanallar üzerinden gerçekleştirdiği işlemlerde ya da müşterinin daha önce doğrulanmış cep telefonu numarasına gönderilen tek kullanımlık kodla kimlik doğrulaması yapılması halinde imza örneği alınmayabilecek. Ancak bunun için doğrulama sisteminin belirli güvenlik şartlarını karşılaması ve işlemin risk düzeyine uygun olması gerekiyor.
Gerçek faydalanıcının tespiti neden önemli?
Yönetmelik, yükümlü kuruluşların yalnızca işlemi doğrudan gerçekleştiren kişinin kimliğini değil, müşteri adına veya hesabına hareket eden kişilerin kimliklerini ve işlemin arkasındaki gerçek faydalanıcıyı da tespit etmesini zorunlu kılıyor. Bu yükümlülük kara para aklama ve terörün finansmanının önlenmesi amacıyla uygulanmaya devam ediyor.
