Tropikal Pasifik Okyanusu'nda hız kazanan El Nino iklim modeli, okyanus yüzeyi sıcaklıklarını rekor seviyelere taşıdı. Uzmanlar bu gelişmeyi "süper" ve "çok güçlü" ifadeleriyle tanımlarken, ölçüm verileri de bu nitelendirmeyi destekliyor. El Nino eğiliminin izlendiği bölgede sıcaklıklar, mevsim normallerinin 6,1 Fahrenheit, yani yaklaşık 3,4 santigrat derece üzerinde seyrediyor.
NOAA'dan Yüzde 90 Olasılık Uyarısı
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), yayımladığı son güncellemede bu sonbahar ve kış aylarında "çok güçlü bir olay" yaşanma olasılığını yüzde 90 olarak açıkladı. Daha da çarpıcı olan ise şu: 1950'den bu yana kaydedilen en büyük El Nino'dan bile daha şiddetli, yani tarihi bir olay olarak geçecek düzeyde bir El Nino'nun gerçekleşme ihtimalinin yüzde 75 olduğu belirtildi. Bu oran, iklim bilimi açısından son derece yüksek bir olasılık eşiğine işaret ediyor.
347 Milyon Çocuk Risk Altında
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu UNICEF, yayımladığı analizde bu iklim modelinin yüz milyonlarca çocuğu tehlikeli koşullarla karşı karşıya bırakabileceği uyarısında bulundu. UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, El Nino nedeniyle kuraklık ya da aşırı yağışlardan etkilenecek bölgelerde 347 milyondan fazla çocuğun yaşadığını vurguladı. Russell, su kıtlığı, yetersiz beslenme ve hastalık salgınlarının artma riskine karşı acilen harekete geçilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.
Şikago Üniversitesi İklim Etkileri Laboratuvarı ise El Nino'nun küresel ortalama sıcaklıkları, dünya genelinde 451 bin aşırı sıcak kaynaklı ölüme yol açacak düzeyde artıracağını tahmin ediyor. Bu rakam, olası insani boyutun ne denli büyük olduğunu gözler önüne seriyor.
El Nino Nedir, Nasıl Ortaya Çıkar?
El Nino, ekvator yakınındaki rüzgarların zayıflaması ve Doğu Pasifik'teki soğuk su yükselmesinin durmasıyla kendiliğinden gelişen doğal bir iklim modelidir. Bu süreç küresel ortalama sıcaklıkları yukarı çekerken pek çok bölgede birbirinden farklı hava koşullarını beraberinde getirir. Uzmanlar, bazı bölgelerin şiddetli kuraklıkla boğuşacağını, bazılarının ise aşırı yağış ve sel felaketleriyle yüzleşeceğini belirtiyor.
Küresel Ekonomiye ve Doğaya Yansımaları
El Nino'nun etkileri yalnızca hava koşullarıyla sınırlı kalmıyor. ABD Batı Yakası'nda deniz suyunun ısınması kıyı erozyonunu hızlandırıyor; öte yandan Atlantik kasırga sezonu bu süreçte zayıflıyor. Buna karşın Pasifik'teki sıcak suların etkisiyle Hawaii'yi vuran kasırgaların sayısında artış gözlemleniyor. Ayrıca Kaliforniya açıklarında balina köpekbalıkları ve deniz yılanları gibi bu sularda alışılmadık türlerin görüldüğü kaydedildi.
Ekonomik cephede de tablo kaygı verici. El Nino'nun tarım ekonomilerini ve tedarik zincirlerini olumsuz etkileyerek pirinç, kahve ve çikolata gibi ürünlerin market fiyatlarını yükseltebileceği ifade ediliyor. Kuraklık ve selin bir arada yarattığı bu çift yönlü baskı, özellikle tarıma bağımlı ekonomiler için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
NOAA'nın açıkladığı El Nino olasılıkları nelerdir?
NOAA, bu sonbahar ve kış aylarında "çok güçlü bir olay" yaşanma olasılığını yüzde 90 olarak açıkladı. 1950'den bu yana görülen en büyük El Nino'dan bile daha şiddetli tarihi bir olay yaşanma ihtimali ise yüzde 75 olarak belirtildi.
El Nino bölgedeki sıcaklıkları ne kadar artırdı?
El Nino eğiliminin ölçüldüğü Tropikal Pasifik bölgesinde sıcaklıklar, mevsim normallerinin 6,1 Fahrenheit, yaklaşık 3,4 santigrat derece üzerinde seyrediyor.
UNICEF kaç çocuğun risk altında olduğunu açıkladı?
UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, El Nino nedeniyle kuraklık ya da aşırı yağışlardan etkilenecek bölgelerde 347 milyondan fazla çocuğun yaşadığını belirterek su kıtlığı, yetersiz beslenme ve hastalık salgınlarına karşı acil önlem alınması çağrısında bulundu.
El Nino ekonomik ürünleri nasıl etkiliyor?
El Nino'nun tarım ekonomilerini ve tedarik zincirlerini sekteye uğratarak pirinç, kahve ve çikolata gibi ürünlerin market fiyatlarını yükseltebileceği belirtiliyor.
El Nino deniz yaşamını ve kasırgaları nasıl etkiliyor?
Pasifik'teki sıcak suların etkisiyle Hawaii'yi vuran kasırgaların arttığı gözlemlenirken Kaliforniya açıklarında balina köpekbalıkları ve deniz yılanları gibi bu sularda alışılmadık deniz türlerinin görüldüğü kaydedildi. Öte yandan El Nino, Atlantik kasırga sezonunu zayıflatan bir etki de yaratıyor.
