Güney Kore'de yarı iletken sektöründe işçi haklarını savunan aktivistler, teknoloji devi SK Hynix'in eski çalışanlarından üçünün kanser teşhisi almasının ardından bu hastalıkların resmi olarak meslek hastalığı kapsamına alınması talebiyle hükümete çağrıda bulundu. Yapay zeka altyapısında kritik rol oynayan bellek çiplerinin üretiminde küresel bir güç olan SK Hynix, Samsung Electronics ile birlikte Güney Kore'nin yarı iletken sektörünün iki büyük isminden biri olarak öne çıkıyor. Ancak bu sektördeki çalışma koşulları ve işçilerin maruz kaldığı kimyasallar, uzun süredir ciddi tartışmaların odağında yer alıyor.
Çip Fabrikalarında Kimyasal Tehlike
ABD İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi'nin verilerine göre yarı iletken üretim ve montaj tesislerinde çalışan işçiler; çözücüler, asitler, zehirli metaller ve çeşitli kimyasal gazlarla doğrudan temas edebiliyor. Sektördeki çalışma koşulları ile belirli kanser türleri arasında nedensellik bağı kurmanın güçlüğü ve bu konudaki bilimsel araştırmaların henüz kesin sonuçlara ulaşamamış olması, tartışmaların sürmesine zemin hazırlıyor.
"Yasaklı Kimyasallar Kullanılıyor" İddiası
Çip sektöründeki işçi haklarını savunan SHARPS grubunun aktivisti Lee Sang-soo, düzenlediği basın toplantısında SK Hynix'in kendi yasaklı listesinde yer alan bazı maddelerin üretim süreçlerinde kullanıldığını öne sürdü. Lee, bu iddiasını şirketin Çevre Bakanlığı'na sunduğu verilere dayandırdı ve nikel ile türevleri dahil olmak üzere çeşitli yasaklı maddelerin fabrikalarda tespit edildiğini dile getirdi.
SK Hynix, AFP'ye yazılı bir açıklama göndererek söz konusu suçlamaları geçiştirdi. Şirket, hastalıkların ortaya çıkış dinamiklerini daha nesnel yöntemlerle belirlemek amacıyla çeşitli adımlar attıklarını ve resmi makamlarla tam işbirliği içinde hareket ettiklerini bildirdi. Açıklamada ayrıca kapsamlı bir destek ve tazminat planının hazırlanması da dahil olmak üzere çalışan sağlığına yönelik proaktif önlemler alındığı vurgulandı.
Bir Eşin Kaybı ve Resmi Başvuru
Basın toplantısında söz alan isimlerden biri de SK Hynix'in İcheon kentindeki tesisinde 1996 yılında çalışmaya başlayan Yoon Young-mi'nin eşi Kim Yong-il oldu. Yoon Young-mi, 2018 yılında kanser teşhisi konulmasının ardından geçen nisan ayında hayatını kaybetti. Kim Yong-il, eşinin meme kanseri nedeniyle yaşamını yitirdiğini belirterek Kore İşçi Tazminat ve Refah Hizmeti'ne başvurdu; eşinin hastalığının mesleki nedenlerle kayıtlara geçirilmesini talep etti.
Kim, kurum binası önünde yaptığı açıklamada "Yaptığı işin niteliği gereği kaçınılmaz olarak çeşitli tehlikeli maddelere maruz kaldığına inanıyorum" dedi. Şirketin ve yetkili kurumların yarı iletken sektöründeki meslek hastalıkları konusunda işçilerin sağlık hakkını koruması gerektiğini de vurguladı.
Resmi Kurum İnceleme Başlatıyor
Kore İşçi Tazminat ve Refah Hizmeti Temsilcisi Ko Seong-yong, AFP'ye yaptığı açıklamada başvuruların en kısa sürede işleme alınacağını duyurdu. Ko, "Epidemiyolojik bir inceleme yürütülmesi gerekiyor. Kesin bir takvim vermek zor olsa da nihai bir karara varılması yaklaşık bir yılı bulabilir" diye konuştu.
Samsung'un Benzer Sürecinden Ders Çıkarılabilir mi?
Güney Kore'de bu tür iddiaların gündeme gelmesi ilk kez yaşanmıyor. Benzer bir süreç daha önce Samsung Electronics bünyesinde yaşanmıştı. Samsung, on yılı aşkın süren bir anlaşmazlığın ardından bazı fabrikalarında kansere yakalanan ve çoğunluğunu genç kadınların oluşturduğu çalışanlarından 2018 yılında kamuoyu önünde özür diledi. Şirket ayrıca her vaka için o dönemin kuruyla yaklaşık 130 bin dolara karşılık gelen 150 milyon won tazminat ödedi. SK Hynix davasının nasıl sonuçlanacağı ise resmi inceleme sürecinin tamamlanmasına bağlı.
Sıkça Sorulan Sorular
SK Hynix hakkındaki kanser iddiaları ne zaman gündeme geldi?
Hak savunucuları, SK Hynix'in eski üç çalışanının kanser teşhisi alması üzerine bu hastalıkların meslek hastalığı olarak tanınması talebiyle hükümete başvurdu. Başvuruların ardından Kore İşçi Tazminat ve Refah Hizmeti inceleme başlatacağını duyurdu.
SK Hynix fabrikalarında hangi tehlikeli kimyasalların kullanıldığı iddia ediliyor?
SHARPS grubu aktivisti Lee Sang-soo, şirketin kendi yasaklı listesinde yer alan maddelerin üretimde kullanıldığını öne sürdü. Bu iddialar arasında nikel ve türevleri de yer alıyor. Lee, bu tespitlerini şirketin Çevre Bakanlığı'na sunduğu verilere dayandırdı.
SK Hynix suçlamalara nasıl yanıt verdi?
Şirket, AFP'ye gönderdiği yazılı açıklamada suçlamaları geçiştirdi. Hastalıkların ortaya çıkış dinamiklerini nesnel yöntemlerle belirlemeye çalıştıklarını, resmi makamlarla tam işbirliği yürüttüklerini ve kapsamlı bir destek ile tazminat planı hazırladıklarını bildirdi.
Resmi inceleme ne kadar sürecek?
Kore İşçi Tazminat ve Refah Hizmeti Temsilcisi Ko Seong-yong, epidemiyolojik bir inceleme yürütülmesi gerektiğini belirterek nihai bir karara varılmasının yaklaşık bir yılı bulabileceğini açıkladı.
Samsung'un benzer davasında ne olmuştu?
Samsung Electronics, fabrikalarında kansere yakalanan ve çoğunluğu genç kadınlardan oluşan çalışanlarından 2018 yılında kamuoyu önünde özür diledi. Şirket, on yılı aşkın süren anlaşmazlığın ardından her vaka için o dönemin kuruyla yaklaşık 130 bin dolara denk gelen 150 milyon won tazminat ödedi.
