Dünya'nın jeomanyetik alanı bu hafta sonunda Güneş'ten gelen iki ayrı plazma bulutunun etkisi altına girebilir. Güneş'teki hareketliliğin artmasının ardından meydana gelen patlamaların Dünya yönünde madde püskürttüğü bildirildi. Phobos hava durumu merkezinin önde gelen uzmanlarından Mikhail Leus, uluslararası tahmin merkezlerinin verilerine dayanarak Güneş'ten kopan plazma bulutlarının 9 Ekim Cuma günü sabahın erken saatlerinde Dünya'ya ulaşmasının beklendiğini açıkladı. Leus, cuma günü manyetik fırtına görülme ihtimalinin yaklaşık yüzde 80 olduğunu ve jeomanyetik bozulmanın yaklaşık iki gün boyunca etkili olabileceğini belirtti.
Plazma bulutları 9 Ekim Cuma sabahı Dünya'ya ulaşabilir
Uluslararası tahmin merkezlerinin mevcut hesaplamalarına göre Güneş'ten yola çıkan iki görece büyük plazma bulutu Dünya yönünde ilerliyor. Mikhail Leus'un aktardığı projeksiyona göre bu bulutların 9 Ekim Cuma günü sabahın erken saatlerinde Dünya'nın manyetik alanına ulaşması bekleniyor. Mevcut projeksiyonda kritik zaman olarak cuma sabahı işaret ediliyor.
Leus, plazma bulutlarının beklendiği gibi Dünya'nın manyetik alanına ulaşması halinde jeomanyetik hareketliliğin başlayabileceğini ifade etti. Güneş'ten gelen plazma bulutlarının Dünya'ya yaklaşmasıyla birlikte tahminlerin önümüzdeki saatlerde daha da netleşmesi bekleniyor. Tahminlerde değişiklik yaşanması halinde fırtınanın başlangıç zamanı ve şiddetinin de farklılık gösterebileceği belirtiliyor.
Fırtınanın kesin şiddeti, Güneş'ten gelen plazmanın Dünya'ya ulaştığı sıradaki hızı, yoğunluğu ve taşıdığı manyetik alanın yönü gibi faktörlere bağlı olacak. Bu nedenle uluslararası tahmin merkezlerinin hesaplamaları, plazmanın varış anındaki özelliklerine göre güncellenebilecek.
Hafta başında M sınıfı patlamalar kaydedildi
Leus'un aktardığı bilgilere göre hafta, Güneş aktivitesindeki belirgin artışla başladı. Güneş'te M sınıfında birkaç patlama meydana gelirken bunlardan ikisi salı gününün ilk yarısında kaydedildi. Söz konusu patlamalar sırasında uzaya büyük miktarda Güneş maddesi savruldu.
Leus, bu olayların Dünya yönünde ilerleyen iki görece büyük plazma bulutu oluşturduğunu belirtti. Güneş'teki hareketliliğin artmasının ardından meydana gelen patlamaların Dünya yönünde madde püskürttüğü bildirildi. Bu tür Güneş patlamalarının ardından meydana gelebilen koronal kütle atımları (CME), Dünya'nın manyetik alanıyla etkileşime girdiğinde jeomanyetik fırtınalara yol açabiliyor.
Kaynakta yer alan bilgilere göre hafta başındaki M sınıfı patlamalar, hafta sonu beklenen jeomanyetik bozulmanın kaynağı olarak gösteriliyor. İki ayrı plazma bulutunun oluşumu da bu patlamalarla ilişkilendiriliyor.
G1 ve G2 seviyesinde manyetik fırtına ihtimali yüzde 80
Uluslararası tahmin merkezlerinin mevcut hesaplamalarına göre plazma bulutlarının Dünya'ya ulaşmasıyla birlikte G1 ve G2 seviyelerinde jeomanyetik fırtınalar meydana gelebilir. Leus, cuma günü manyetik fırtına görülme ihtimalinin yaklaşık yüzde 80 olduğunu söyledi.
Beklenen G1 seviyesi "zayıf", G2 seviyesi ise "orta şiddette" jeomanyetik fırtına kategorisine karşılık geliyor. Mevcut projeksiyona göre plazma bulutlarının beklendiği gibi Dünya'nın manyetik alanına ulaşması halinde G1-G2 seviyesinde manyetik fırtına başlayabilecek.
Fırtınanın kesin şiddeti, plazmanın hızı, yoğunluğu ve taşıdığı manyetik alanın yönü gibi faktörlere bağlı olacağı için G1 ve G2 aralığındaki beklenti, varış anındaki koşullara göre şekillenecek. Tahminlerde değişiklik yaşanması halinde şiddetin de farklılık gösterebileceği vurgulanıyor.
Jeomanyetik hareketlilik iki gün sürebilir
Tahminlere göre Dünya'nın manyetik alanındaki bozulma yalnızca cuma günüyle sınırlı kalmayacak. Leus, jeomanyetik bozulmanın yaklaşık iki gün boyunca etkili olabileceğini belirtti. Jeomanyetik hareketliliğin yaklaşık iki gün boyunca sürmesi, ardından kademeli olarak azalması bekleniyor.
Mevcut projeksiyona göre jeomanyetik hareketlilik cumartesi boyunca devam edebilecek. Leus, Dünya'nın jeomanyetik alanının 11 Ekim Pazar günü yeniden sakin koşullara dönmesinin beklendiğini ifade etti. Pazar günü Dünya'nın manyetik alanının yeniden sakin koşullara dönmesi öngörülüyor.
Gözler cuma sabahında olacak. Güneş'ten yola çıkan plazma bulutlarının Dünya'ya yaklaşmasıyla birlikte tahminlerin önümüzdeki saatlerde daha da netleşmesi bekleniyor. Tahminlerde değişiklik yaşanması halinde fırtınanın başlangıç zamanı ve şiddeti de farklılık gösterebilir.
G1 ve G2 seviyeleri ne anlama geliyor
Jeomanyetik fırtınalar, Dünya'nın manyetik alanındaki bozulmanın şiddetine göre G1'den G5'e kadar uzanan bir ölçekle sınıflandırılıyor. G1, ölçeğin en düşük seviyesindeki fırtınaları ifade ederken G2 orta şiddette jeomanyetik fırtına anlamına geliyor.
Bu seviyelerdeki fırtınalar genellikle büyük çaplı bir tehlike oluşturmuyor ancak bazı uydu sistemlerinde, yüksek frekanslı radyo haberleşmesinde, navigasyon sistemlerinde ve elektrik şebekelerinde sınırlı etkiler görülebiliyor. Kaynakta bu etkilerin sınırlı düzeyde olabileceği belirtiliyor.
Jeomanyetik aktivitenin artması aynı zamanda kutup ışıklarının normalden daha düşük enlemlerde görülme ihtimalini de yükseltebiliyor. G1 ve G2 seviyelerindeki hareketlilikte de bu ihtimalin artabileceği ifade ediliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Manyetik fırtına ne zaman bekleniyor?
Phobos hava durumu merkezinden Mikhail Leus'un uluslararası tahmin merkezlerinin verilerine dayanarak aktardığına göre plazma bulutlarının 9 Ekim Cuma günü sabahın erken saatlerinde Dünya'ya ulaşması bekleniyor. Mevcut projeksiyona göre kritik zaman 9 Ekim Cuma sabahı olarak belirtiliyor.
Manyetik fırtına ihtimali ne kadar?
Mikhail Leus, cuma günü manyetik fırtına görülme ihtimalinin yaklaşık yüzde 80 olduğunu söyledi. Bu oran uluslararası tahmin merkezlerinin mevcut hesaplamalarına dayanıyor.
Beklenen fırtınanın seviyesi ne olacak?
Uluslararası tahmin merkezlerinin hesaplamalarına göre G1 ve G2 seviyelerinde jeomanyetik fırtınalar meydana gelebilir. G1 "zayıf", G2 ise "orta şiddette" kategorisine karşılık geliyor. Kesin şiddet plazmanın hızı, yoğunluğu ve taşıdığı manyetik alanın yönüne bağlı olacak.
Jeomanyetik bozulma ne kadar sürecek?
Leus, jeomanyetik bozulmanın yaklaşık iki gün boyunca etkili olabileceğini belirtti. Tahminlere göre hareketlilik cuma günü başlayıp cumartesi boyunca devam edebilecek ve 11 Ekim Pazar günü Dünya'nın jeomanyetik alanının yeniden sakin koşullara dönmesi bekleniyor.
G1 ve G2 fırtınaları ne gibi etkilere yol açabilir?
Kaynakta G1 ve G2 seviyelerindeki fırtınaların genellikle büyük çaplı tehlike oluşturmadığı, ancak bazı uydu sistemlerinde, yüksek frekanslı radyo haberleşmesinde, navigasyon sistemlerinde ve elektrik şebekelerinde sınırlı etkiler görülebildiği belirtiliyor. Ayrıca kutup ışıklarının normalden daha düşük enlemlerde görülme ihtimalinin yükselebileceği ifade ediliyor.
