DHL ve New York Üniversitesi Stern School of Business tarafından yayımlanan son DHL Globalization Tracker raporu, yapay zeka altyapısına yönelik küresel yatırım dalgasının yüksek tarifelere ve jeopolitik çatışmalara rağmen dünya ticaretine güçlü ivme kazandırdığını ortaya koydu. Rapora göre küresel mal ticareti 2026'nın ilk yarısında, Covid sonrası olağanüstü toparlanma dönemi hariç tutulduğunda son 15 yılın herhangi bir yarıyılından daha hızlı büyüdü. Bu büyümenin başlıca sürükleyicisi, yarı iletkenler ve veri iletim ekipmanları gibi yapay zeka altyapısında kullanılan ürünlere yönelik güçlü talep oldu.
Rapor, küresel ticaretin mevcut dinamiklerinde tarifeler ve jeopolitik gerilimlerden çok teknoloji yatırımlarının belirleyici hale geldiğini gösteriyor. Yapay zeka altyapısını oluşturan bileşenlerin küresel tedarik zincirleri üzerinden taşınması, ticaret akımlarını destekleyen temel unsur olarak öne çıkıyor. Bu eğilim, dünya ekonomisinde küreselleşmenin yeniden hız kazandığına işaret ediyor.
Yapay zeka bağlantılı ürünler büyümenin yüzde 76'sını oluşturdu
WTO ve OECD analizlerine dayandırılan verilere göre yapay zekayı mümkün kılan ürünlerin ticareti, küresel mal ticaretindeki büyümenin önemli bir bölümünü üstlendi. Bu ürünlerin ticareti 2025 yılında küresel mal ticaretindeki büyümenin yüzde 42'sini oluştururken, 2026'nın ilk çeyreğinde bu oran yüzde 76'ya yükseldi. Böylece ticaret büyümesinin dörtte üçünden fazlası doğrudan yapay zeka bağlantılı ürünlerden kaynaklandı.
DHL Express CEO'su John Pearson, raporda yer alan değerlendirmesinde 'Küresel ticarette şu anda en büyük hikâye tarifeler değil, yapay zeka' ifadesini kullandı. Pearson, çipler, ağ ekipmanları ve diğer teknoloji bileşenlerinin küresel tedarik zincirleri üzerinden taşınmasının ticaret akımlarını desteklediğini belirtti. Yarı iletkenler ve veri iletim ekipmanlarına yönelik talebin sürekliliği, mal ticaretindeki genişlemenin ana dayanağı olarak gösterildi.
Tarifeler ve İran savaşının küresel etkisi sınırlı kaldı
Raporda, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının önemli ticaret yollarını sekteye uğrattığı ancak küresel etkilerin belirli ekonomilerle sınırlı kaldığı ifade edildi. 2026'nın ilk beş ayında Suudi Arabistan'ın ticaret değeri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 37 gerilerken, Birleşik Arap Emirlikleri'nin ticareti yüzde 7 düşüş kaydetti. Bu gerilemenin, çatışma bölgesine yakın ekonomilerle sınırlı kaldığı ve dünya ticaretinin geneline yayılmadığı vurgulandı.
ABD tarifelerinin son onlarca yılın en yüksek seviyelerine çıkmasına karşın küresel etkinin de sınırlı kaldığı belirtildi. Rapora göre ABD son yıllarda dünya ithalatının yalnızca yüzde 13'ünü oluşturuyor. Ağustos 2026 itibarıyla bu ithalatın yaklaşık yarısı tarife artışlarından muaf kaldı. Bu durum, tarife artışlarının küresel ticaret hacmi üzerindeki doğrudan etkisini sınırlayan bir faktör olarak değerlendirildi.
Küresel ticaret için büyüme tahmini yükseldi
Raporda küresel mal ticaretine ilişkin orta vadeli beklentiler de yukarı yönlü revize edildi. Küresel mal ticaretinin 2029'a kadar yıllık ortalama yüzde 3,4 büyümesi bekleniyor. Bu oran, önceki on yılda kaydedilen yüzde 2,7'lik ortalamanın üzerinde bulunuyor ve ticaretin önümüzdeki yıllarda daha hızlı bir patikada ilerleyeceğine işaret ediyor.
DHL Initiative on Globalization Direktörü Steven A. Altman, küresel ticaret görünümünün hem yeni tarifeler hem de İran savaşı öncesine göre daha güçlü hale gelmesinin dikkat çekici olduğunu belirtti. Altman'ın değerlendirmesi, jeopolitik riskler ve korumacı ticaret politikalarına rağmen yapay zeka kaynaklı talebin görünümü desteklediğini ortaya koyuyor.
Bölgesel büyümede Doğu Asya ve Pasifik öne çıktı
Bölgesel bazda en güçlü ticaret büyümesi Doğu Asya ve Pasifik'te görüldü. Bölgenin ticaret değeri 2026'nın ilk beş ayında yıllık bazda yüzde 24 arttı. Aynı dönemde Avrupa yüzde 12, Sahra Altı Afrika ise yüzde 11 büyüme kaydetti. Doğu Asya ve Pasifik, küresel ortalamanın belirgin şekilde üzerinde bir performans sergiledi.
Doğu Asya ve Pasifik'te bölge içi ticaretin toplam ticaret içindeki payı da artış gösterdi. Bu pay 2025'teki yüzde 57 seviyesinden yüzde 60'a yükseldi. Raporda, yapay zeka yatırımlarına hizmet eden güçlü Asya tedarik zincirlerinin bu artışta etkili olduğu belirtildi. Bölge içi entegrasyonun güçlenmesi, teknoloji bileşenlerinin üretimi ve dağıtımında Asya'nın merkezi rolünü pekiştirdi.
ABD-Çin ticaretinin küresel payı yüzde 1,6'ya geriledi
ABD ile Çin arasındaki ekonomik bağlarda belirgin gerileme görülürken, rapor bunun dünya ekonomisini rakip bloklara bölen geniş çaplı bir ayrışmaya dönüşmediğini ortaya koydu. ABD-Çin ticaretinin dünya ticaretindeki payı 2015'teki yüzde 3,5'lik zirveden 2026'nın ilk beş ayında yüzde 1,6'ya geriledi. İki ülke arasındaki doğrudan ticaretin küresel ağırlığı yarıdan fazla azaldı.
İki ülkenin uluslararası ticari yatırımlardaki karşılıklı payı ise yüzde 1'in altına indi. Buna karşın ABD'nin yakın müttefiklerinin Çin ile ekonomik ilişkilerini büyük ölçüde koruduğu belirtildi. Bu bulgu, ABD ve Çin arasındaki ikili gerilemenin, küresel ölçekte tam bir bloklaşma veya kopuş yaratmadığı şeklinde yorumlandı.
Küreselleşme göstergesi yüzde 25,8 ile rekor kırdı
Ticaret, sermaye, bilgi ve insan hareketlerini birlikte ölçen küreselleşme göstergesi 2025'te yüzde 25,8 ile rekor seviyeye ulaştı. Rapora göre dört kategorinin tamamında uluslararasılaşma arttı. Küreselleşmenin tüm bileşenlerde eş zamanlı olarak derinleşmesi, dünya ekonomisinin entegrasyon düzeyinin en yüksek seviyeye çıktığını gösterdi.
Bilgi akışları en küreselleşmiş alan olurken, bunu sermaye ve ticaret akışları izledi. İnsan hareketleri ise küreselleşmenin en düşük olduğu kategori olarak kaldı. Sıralama, dijitalleşme ve veri akışlarının küreselleşmede sürükleyici rol üstlendiğini, fiziki insan hareketliliğinin ise görece daha sınırlı kaldığını ortaya koydu.
Sıkça Sorulan Sorular
Küresel mal ticareti ne kadar hızlı büyüdü?
Rapora göre küresel mal ticareti 2026'nın ilk yarısında, Covid sonrası olağanüstü toparlanma dönemi hariç tutulduğunda son 15 yılın herhangi bir yarıyılından daha hızlı büyüdü. Büyümenin başlıca sürükleyicisi yarı iletkenler ve veri iletim ekipmanları gibi yapay zeka altyapısında kullanılan ürünlere yönelik talep oldu.
Yapay zeka bağlantılı ürünlerin ticaret büyümesindeki payı nedir?
WTO ve OECD analizlerine göre yapay zekayı mümkün kılan ürünlerin ticareti, 2025'te küresel mal ticaretindeki büyümenin yüzde 42'sini oluştururken bu oran 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 76'ya yükseldi.
İran savaşı ve ABD tarifelerinin küresel ticarete etkisi ne oldu?
Raporda İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının önemli ticaret yollarını sekteye uğrattığı ancak etkilerin belirli ekonomilerle sınırlı kaldığı belirtildi. 2026'nın ilk beş ayında Suudi Arabistan'ın ticaret değeri yüzde 37, Birleşik Arap Emirlikleri'nin ticareti yüzde 7 geriledi. ABD tarifeleri son onlarca yılın en yüksek seviyelerine çıkmasına rağmen, ABD'nin dünya ithalatındaki payının yüzde 13 olması ve Ağustos 2026 itibarıyla bu ithalatın yaklaşık yarısının muaf tutulması nedeniyle küresel etki sınırlı kaldı.
Bölgesel bazda en güçlü büyüme nerede görüldü?
En güçlü ticaret büyümesi Doğu Asya ve Pasifik'te görüldü. Bölgenin ticaret değeri 2026'nın ilk beş ayında yıllık yüzde 24 arttı. Avrupa yüzde 12, Sahra Altı Afrika yüzde 11 büyüme kaydetti. Doğu Asya ve Pasifik'te bölge içi ticaretin payı 2025'teki yüzde 57'den yüzde 60'a yükseldi.
Küreselleşme göstergesi hangi seviyeye ulaştı?
Ticaret, sermaye, bilgi ve insan hareketlerini birlikte ölçen küreselleşme göstergesi 2025'te yüzde 25,8 ile rekor seviyeye ulaştı. Dört kategorinin tamamında uluslararasılaşma artarken, bilgi akışları en küreselleşmiş alan oldu, onu sermaye ve ticaret izledi, insan hareketleri en düşük kategori olarak kaldı.
