AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler başkanlığında hazırlanan geçici nitelikteki kanun teklifinin ilerleyen günlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı'na sunulması bekleniyor. Henüz yasalaşmamış olan teklif, 455 bin 578 yatırımcıyı doğrudan ilgilendiriyor. Düzenlemenin temel amacı yatırımcı haklarının korunması, fon varlıklarının ekonomik değer kaybına yol açmadan tasfiye edilmesi ve elde edilen nakdin hak sahiplerine adil biçimde dağıtılması olarak açıklandı.
Tasfiye Süresince Yatırımcılara 1 Milyon Liraya Kadar Ara Ödeme
Kanun teklifinin öne çıkan düzenlemelerinden biri, tasfiye süreci tamamlanmadan önce yatırımcılara avans niteliğinde ara ödeme yapılmasına imkân tanıyan mekanizma. Buna göre net yatırım tutarı ve kesinleşmiş hak ile alacak tutarı aşılmamak koşuluyla her yatırımcıya kişi başına azami 1 milyon lira ara ödeme yapılabilecek.
Dağıtılabilir nakdin tüm hak sahiplerinin alacaklarını karşılayamaması durumunda mevcut tutar yatırımcılar arasında oransal olarak bölüştürülecek. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), net yatırım tutarı en düşük hak sahibinden başlanarak ödeme yapılmasına karar verme yetkisine sahip olacak. Kurul ayrıca tüm hak sahipleri için asgari bir ara ödeme tutarı belirleyerek bu tutara kadar ödeme yapılmasını da sağlayabilecek.
Her Fonun Mal Varlığı ve Gerçek Hak Sahipleri Belirlenecek
Düzenlemeyle her fonun kendi mal varlığının ve gerçek hak sahiplerinin ayrı ayrı tespit edilmesi hedefleniyor. Fon varlıklarının yatırımcıların ortak menfaatleri gözetilerek ekonomik değer kaybına neden olmadan tasfiye edilmesi ve elde edilen nakdin hak sahiplerine aktarılması amaçlanıyor.
Geçmiş tarihlerde gerçekleşen nakit hareketlerinin bugünkü değerle karşılaştırılabilmesi için TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasına dayalı bir güncelleme yöntemi benimseniyor. Fonlardan yapılan çıkışlar ise "ilk giren ilk çıkar" yöntemiyle mahsup edilecek.
Olağan Dışı Kazançlar İçin Gönüllü İade Mekanizması
Teklif, fonlardan gerçeğe aykırı değerler üzerinden çıkış yaparak olağan piyasa koşullarının üzerinde kazanç elde eden kişilere yönelik isteğe bağlı bir iade mekanizması da içeriyor. Aynı uygulama, fon portföyündeki fiyatları gerçeğe aykırı biçimde oluştuğu tespit edilen paylardan olağan getirinin üzerinde kazanç sağlayan kişiler için de geçerli olacak. İadeler gönüllülük esasına göre gerçekleştirilecek.
İade tutarlarının belirlenmesinde fonun türüne ve yatırım stratejisine uygun emsal fon getirileri, ilgili payın dahil olduğu endeks ya da SPK tarafından belirlenecek diğer objektif piyasa ölçütleri esas alınacak. Tasfiye kapsamındaki fonların olağan dışı getirilerinin karşılaştırma hesaplamalarını çarpıtmaması için bu fonlar emsal hesaplamaya dahil edilmeyecek.
Fon Varlıklarının Geri Kazanılmasına Yönelik Yeni Hükümler
Teklifte fon mal varlıklarının korunmasına ilişkin önemli düzenlemeler de yer alıyor. Muvazaalı veya karşılıksız kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım, repo ve ters repo gibi işlemlerle ilişkili taraflara ya da üçüncü kişilere aktarılan değerlerin fon mal varlığıyla bağlantısının sürdürülmesi öngörülüyor. Bu işlemler sonucunda aktarılan değerlerin yerine geçen mal varlıkları da düzenleme kapsamında değerlendirilecek.
Fonun kurucusu ve yöneticisi konumundaki portföy yönetim şirketinin sorumluluğuna gidilebilecek. Bu yolun yeterli olmaması durumunda ise zarar veya eksik tasfiye bakiyesinin oluşumunda payı belirlenen gerçek ve tüzel kişilerin şahsi sorumluluğu gündeme gelebilecek.
El Konulan Mal Varlıkları ve TMSF'nin Rolü
Düzenlemeye göre ceza soruşturması veya kovuşturması kapsamında el konulan ya da müsadere edilen mal varlığı değerleri, yatırımcıların zararlarının giderilmesinde kullanılabilecek. Doğrudan fona devredilemeyen mal varlıklarının ekonomik değere dönüştürülmesi sürecinde ise Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) devreye girebilecek. TMSF'nin kayyum sıfatıyla satış veya tasfiye işlemlerini yürütmesi ve elde edilen nakdin ilgili fonlara aktarılması planlanıyor.
AK Parti milletvekillerinin hazırladığı teklif, yatırımcıların haklarını mümkün olan en yüksek ölçüde korumayı ve tasfiye işlemlerinin hukuki belirlilik, hesap verebilirlik ile kurumlar arası eş güdüm çerçevesinde yürütülmesini sağlamayı amaçladığı belirtildi. Kişi başına 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabilmesi ve diğer mekanizmaların işlerlik kazanması, teklifin TBMM'de yasalaşmasına bağlı olacak.
Sıkça Sorulan Sorular
Kanun teklifi kaç yatırımcıyı kapsıyor?
Kanun teklifi 455 bin 578 yatırımcıyı kapsıyor.
Yatırımcılara tasfiye tamamlanmadan önce ne kadar ödeme yapılabilecek?
Teklife göre net yatırım tutarı ve kesinleşmiş hak ile alacak tutarı aşılmamak koşuluyla kişi başına azami 1 milyon lira avans niteliğinde ara ödeme yapılabilecek.
Dağıtılabilir nakit tüm hak sahiplerini karşılamazsa ne olacak?
Dağıtılabilir nakdin tüm hak sahiplerinin alacaklarını karşılayamaması halinde mevcut tutar yatırımcılar arasında oransal olarak dağıtılacak.
Geçmiş nakit hareketleri nasıl güncellenecek?
Geçmiş tarihlerde gerçekleşen nakit hareketlerinin bugünkü değerle karşılaştırılabilmesi için TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasına dayalı güncelleme yöntemi uygulanacak.
Kanun teklifi ne zaman yürürlüğe girecek?
Teklif henüz yasalaşmış değil. AK Parti milletvekillerinin hazırladığı düzenlemenin ilerleyen günlerde TBMM Başkanlığı'na sunulması bekleniyor; tüm mekanizmaların işlerlik kazanması teklifin yasalaşmasına bağlı olacak.
