Güneş'teki aktivite artışının ardından uzaya savrulan plazma bulutları, Dünya'nın manyetik alanını bu hafta sonu tehdit edebilir. Phobos hava durumu merkezinin önde gelen uzmanlarından Mikhail Leus, uluslararası tahmin merkezlerinin verilerine dayanarak Güneş'ten kopan iki ayrı plazma bulutunun 9 Ekim Cuma günü sabahın erken saatlerinde Dünya'ya ulaşmasının beklendiğini duyurdu. Leus'a göre manyetik fırtına görülme ihtimali yaklaşık yüzde 80 düzeyinde.
Haftanın başında Güneş'te M sınıfı patlamalar yaşandı
Leus'un aktardığı bilgilere göre hafta, Güneş aktivitesindeki belirgin bir artışla başladı. Güneş'te M sınıfında birkaç patlama meydana geldi; bunlardan ikisi salı gününün ilk yarısında kayıt altına alındı. Söz konusu patlamalar sırasında uzaya büyük miktarda Güneş maddesi savruldu. Leus, bu olayların Dünya yönünde ilerleyen iki görece büyük plazma bulutu oluşturduğunu vurguladı.
Güneş patlamalarının ardından ortaya çıkabilen koronal kütle atımları, yani CME'ler, Dünya'nın manyetik alanıyla etkileşime girdiğinde jeomanyetik fırtınalara zemin hazırlıyor. Mevcut durumda da bu iki plazma bulutunun Dünya'ya ulaşmasıyla birlikte benzer bir sürecin başlaması bekleniyor.
G1 ve G2 seviyesinde fırtına beklentisi
Uluslararası tahmin merkezlerinin hesaplamalarına göre plazma bulutlarının Dünya'ya ulaşmasıyla birlikte G1 ve G2 seviyelerinde jeomanyetik fırtınalar meydana gelebilir. G1 "zayıf", G2 ise "orta şiddette" jeomanyetik fırtına kategorisine karşılık geliyor. Leus, cuma günü manyetik fırtına görülme ihtimalinin yaklaşık yüzde 80 olduğunu belirtti.
Fırtınanın kesin şiddeti ise birkaç değişkene bağlı olacak: Güneş'ten gelen plazmanın Dünya'ya ulaştığı andaki hızı, yoğunluğu ve taşıdığı manyetik alanın yönü bu belirleyici faktörlerin başında geliyor. Tahminlerde değişiklik yaşanması durumunda fırtınanın başlangıç zamanı ve şiddeti de farklılık gösterebilir.
Jeomanyetik bozulma iki gün sürebilir
Leus'un aktardığı bilgilere göre Dünya'nın manyetik alanındaki bozulma yalnızca cuma günüyle sınırlı kalmayacak. Jeomanyetik hareketliliğin yaklaşık iki gün boyunca sürmesi, ardından kademeli olarak azalması öngörülüyor. Leus, Dünya'nın jeomanyetik alanının 11 Ekim Pazar günü yeniden sakin koşullara dönmesinin beklendiğini ifade etti.
Bu tabloya göre kritik süreç 9 Ekim Cuma sabahı başlayacak, jeomanyetik hareketlilik cumartesi boyunca devam edecek ve pazar günü koşulların normalleşmesi beklenecek. Plazma bulutlarının Dünya'ya yaklaşmasıyla birlikte tahminlerin önümüzdeki saatlerde daha da netleşmesi öngörülüyor.
G1-G2 fırtınaları hangi sistemleri etkileyebilir?
Jeomanyetik fırtınalar, Dünya'nın manyetik alanındaki bozulmanın şiddetine göre G1'den G5'e kadar uzanan bir ölçekle sınıflandırılıyor. G1 bu ölçeğin en düşük basamağını oluştururken G5 en yüksek şiddeti temsil ediyor. Beklenen G1 ve G2 seviyesindeki fırtınalar genellikle büyük çaplı bir tehlike oluşturmuyor; ancak bazı uydu sistemlerinde, yüksek frekanslı radyo haberleşmesinde, navigasyon sistemlerinde ve elektrik şebekelerinde sınırlı etkiler görülebiliyor.
Öte yandan jeomanyetik aktivitenin artması, kutup ışıklarının normalden daha düşük enlemlerde gözlemlenme ihtimalini de yükseltiyor. Bu durum, özellikle orta enlemlerdeki gözlemciler için aurora borealis'i izleme fırsatı doğurabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Plazma bulutları Dünya'ya ne zaman ulaşacak?
Uluslararası tahmin merkezlerinin verilerine göre Güneş'ten kopan plazma bulutlarının 9 Ekim Cuma günü sabahın erken saatlerinde Dünya'ya ulaşması bekleniyor. Tahminlerde değişiklik yaşanması halinde bu zaman dilimi de farklılık gösterebilir.
Manyetik fırtına görülme ihtimali nedir?
Phobos hava durumu merkezi uzmanı Mikhail Leus, uluslararası tahmin merkezlerinin hesaplamalarına dayanarak cuma günü manyetik fırtına görülme ihtimalinin yaklaşık yüzde 80 olduğunu açıkladı.
Beklenen fırtına hangi şiddette olacak?
Uluslararası tahmin merkezlerine göre G1 (zayıf) ve G2 (orta şiddette) seviyelerinde jeomanyetik fırtına meydana gelebilir. Fırtınanın kesin şiddeti; plazmanın hızı, yoğunluğu ve taşıdığı manyetik alanın yönüne bağlı olarak şekillenecek.
Jeomanyetik bozulma ne kadar sürecek?
Leus'a göre jeomanyetik bozulmanın yaklaşık iki gün boyunca etkili olması ve ardından kademeli olarak azalması bekleniyor. Dünya'nın manyetik alanının 11 Ekim Pazar günü yeniden sakin koşullara dönmesi öngörülüyor.
Bu tür fırtınalar günlük yaşamı nasıl etkiler?
G1 ve G2 seviyesindeki jeomanyetik fırtınalar genellikle büyük çaplı bir tehlike oluşturmuyor; ancak bazı uydu sistemlerinde, yüksek frekanslı radyo haberleşmesinde, navigasyon sistemlerinde ve elektrik şebekelerinde sınırlı etkiler görülebiliyor. Ayrıca kutup ışıklarının normalden daha düşük enlemlerde gözlemlenme ihtimali artıyor.
