AK Parti milletvekillerinin sermaye piyasasında gerçekleştirilen işlemlerle ilgili hazırladığı fon tasfiyesine yönelik geçici nitelikteki kanun teklifinin ayrıntıları ortaya çıktı. Yatırımcıların hakkının korunması ve sürecin şeffaf yürütülmesini hedefleyen teklif kapsamında çıkışların "ilk giren ilk çıkar" yöntemiyle mahsup edilmesi öngörülüyor. Teklif aynı zamanda her fonun kendi mal varlığının ve gerçek hak sahiplerinin tespit edilmesini, fon varlıklarının yatırımcıların ortak menfaati gözetilerek ekonomik değer kaybına yol açmadan tasfiye edilmesini ve elde edilen nakdin hak sahiplerine adil biçimde dağıtılmasını amaçlıyor.
Enflasyon güncellmesi ve 'ilk giren ilk çıkar' yöntemi
Geçmiş tarihlerdeki nakit hareketlerinin bugünkü değeriyle karşılaştırılabilmesi ve yatırımcıların mağduriyetinin denkleştirilebilmesi amacıyla TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasına dayalı bir güncelleme yapılması planlanıyor. Bu güncellemenin yanı sıra çıkışların "ilk giren ilk çıkar" yöntemiyle mahsup edilmesi de teklifin temel unsurları arasında yer alıyor. Söz konusu yöntem, fona en erken giren yatırımcının tasfiye sürecinde de öncelikli olarak değerlendirilmesini esas alıyor.
Tasfiye tamamlanmadan kişi başı 1 milyon lira ara ödeme
Yatırımcıların tasfiye tamamlanıncaya kadar hiçbir ödeme alamamasının önüne geçmek amacıyla net yatırım tutarı ile kesinleşmiş hak ve alacak tutarı aşılmamak kaydıyla kişi başına azami avans niteliğinde 1 milyon lira ara ödeme yapılacak. Dağıtılabilir nakdin bu tutarların tamamını karşılayamaması durumunda mevcut nakdin hak sahipleri arasında oransal olarak dağıtılması sağlanacak; eşit durumdaki yatırımcılar arasında nesnel ve öngörülebilir bir yöntem kurulacak.
Teklife göre Sermaye Piyasası Kurulu, net yatırım tutarı en düşük olan hak sahibinden başlanmak suretiyle ödeme yapılmasına ve/veya tüm hak sahipleri bakımından uygulanacak asgari bir ara ödeme tutarı belirlenerek bu tutara kadar ödeme yapılmasına karar verebilecek.
Olağandışı getiri emsal hesabını etkilemeyecek
Gerçeğe aykırı değerler üzerinden fondan tasfiye tarihinden önce çıkış yaparak olağan piyasa koşullarının üzerinde kazanç elde etmiş kişiler ile fon portföyünde yer alan ve fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu tespit edilen paylardan olağan getirinin üzerinde kazanç elde etmiş kişiler için isteğe bağlı iade mekanizması oluşturulacak. Bu iade gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilecek.
İade tutarının keyfi biçimde belirlenmemesi için fonun türü ve yatırım stratejisine uygun emsal fon getirileri ile ilgili payın dahil olduğu endeks ya da Sermaye Piyasası Kurulu'nca belirlenecek diğer objektif piyasa ölçütleri esas alınacak. Tasfiye kapsamındaki fonların olağandışı getirilerinin emsal hesabını bozmasını engellemek amacıyla bu fonların emsal hesaplamaya dahil edilmemesi de teklif metninde yer alıyor.
Muvazaalı işlemlerde şahsi sorumluluk ve mal varlığı bağlantısı
Muvazaalı veya karşılıksız kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım, repo, ters repo ve benzeri işlemlerle ilişkili taraflara ya da üçüncü kişilere aktarılan değerlerin fon mal varlığıyla bağlantısı korunacak. Fonun kurucusu ve yöneticisi portföy yönetim şirketinin bu durumun yeterli olmadığı hallerde ise zarar veya eksik tasfiye bakiyesinin oluşumunda sorumluluğu belirlenen gerçek ve tüzel kişilerin şahsi sorumluluğuna gidilmesi öngörülüyor.
El konulan mal varlığı ve TMSF'nin rolü
Ceza soruşturması veya kovuşturması kapsamında el konulan ya da müsadere edilen mal varlığı değerlerinin yatırımcıların zararının giderilmesinde kullanılabilmesinin önü açılıyor. Doğrudan fona devredilemeyen mal varlığı bakımından ise Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun (TMSF) kayyum sıfatıyla satış veya tasfiye işlemlerini yürütmesi yoluyla ekonomik değerin nakde dönüştürülmesi ve hızla ilgili fonlara aktarılması amaçlanıyor.
Teklifin genel çerçevesiyle yatırımcıların haklarının mümkün olan en yüksek ölçüde ve süratle korunması, tasfiye ile geri kazanım işlemlerinin hukuki belirlilik, hesap verebilirlik ve kurumlar arası eş güdüm içinde yürütülmesi hedefleniyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Fon tasfiyesinde 'ilk giren ilk çıkar' yöntemi ne anlama geliyor?
Bu yöntem, fona en erken giren yatırımcının tasfiye sürecinde öncelikli olarak değerlendirilmesini esas alıyor. Geçmiş nakit hareketlerinin bugünkü değeriyle karşılaştırılabilmesi için TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasına dayalı güncellemeyle birlikte uygulanması planlanıyor.
Yatırımcılara tasfiye sürecinde ne kadar ara ödeme yapılacak?
Teklif kapsamında tasfiye tamamlanıncaya kadar kişi başına azami avans niteliğinde 1 milyon lira ara ödeme yapılması öngörülüyor. Bu tutar, net yatırım tutarı ile kesinleşmiş hak ve alacak tutarını aşamayacak.
Dağıtılabilir nakit yetmezse ne olacak?
Dağıtılabilir nakdin belirlenen tutarların tamamını karşılayamaması halinde mevcut nakdin hak sahipleri arasında oransal olarak dağıtılması sağlanacak. Sermaye Piyasası Kurulu, net yatırım tutarı en düşük olan hak sahibinden başlanarak ödeme yapılmasına ya da tüm hak sahipleri için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenmesine karar verebilecek.
Olağandışı getiri elde eden yatırımcılar için nasıl bir mekanizma kurulacak?
Gerçeğe aykırı değerler üzerinden tasfiye tarihinden önce çıkış yaparak olağan piyasa koşullarının üzerinde kazanç sağlamış kişiler için isteğe bağlı, gönüllülük esasına dayalı bir iade mekanizması oluşturulacak. İade tutarı, fonun türü ve yatırım stratejisine uygun emsal fon getirileri ile objektif piyasa ölçütleri esas alınarak belirlenecek.
El konulan mal varlıkları tasfiye sürecinde nasıl kullanılacak?
Ceza soruşturması veya kovuşturması kapsamında el konulan ya da müsadere edilen mal varlığı değerleri yatırımcıların zararının giderilmesinde kullanılabilecek. Doğrudan fona devredilemeyen mal varlığı için ise TMSF kayyum sıfatıyla satış veya tasfiye işlemlerini yürüterek ekonomik değeri nakde dönüştürecek ve ilgili fonlara aktaracak.
