AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler başkanlığında hazırlanan geçici nitelikteki kanun teklifi, ilerleyen günlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı'na sunulması bekleniyor. 455 bin 578 yatırımcıyı doğrudan ilgilendiren teklif; yatırımcı haklarının korunmasını, fon varlıklarının ekonomik değer kaybına yol açmadan tasfiye edilmesini ve elde edilen nakdin hak sahiplerine adil biçimde dağıtılmasını amaçlıyor. Düzenleme henüz yasalaşmış değil; öngörülen mekanizmaların tamamı teklifin TBMM'de kabul edilmesine bağlı.
Kişi Başına Azami 1 Milyon Lira Ara Ödeme
Kanun teklifinin öne çıkan unsurlarından biri, tasfiye süreci tamamlanmadan önce yatırımcılara avans niteliğinde ara ödeme yapılmasına imkân tanıyan düzenlemedir. Buna göre net yatırım tutarı ve kesinleşmiş hak ile alacak tutarı aşılmamak kaydıyla, her yatırımcıya kişi başına azami 1 milyon lira ara ödeme yapılabilecek.
Dağıtılabilir nakdin tüm hak sahiplerinin alacaklarını karşılayamaması durumunda ise mevcut tutar yatırımcılar arasında oransal olarak paylaştırılacak. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), net yatırım tutarı en düşük hak sahibinden başlayarak ödeme yapılmasına karar verme yetkisine sahip olacak. Kurul ayrıca tüm hak sahipleri için asgari bir ara ödeme tutarı belirleyerek bu tutara kadar ödeme yapılmasını sağlayabilecek.
Fon Varlıkları ve Gerçek Hak Sahiplerinin Tespiti
Düzenlemeyle her fonun kendi mal varlığının ve gerçek hak sahiplerinin ayrı ayrı belirlenmesi hedefleniyor. Fon varlıklarının yatırımcıların ortak menfaatleri gözetilerek ekonomik değer kaybına neden olmadan tasfiye edilmesi ve elde edilen nakdin hak sahiplerine aktarılması temel amaçlar arasında yer alıyor.
Geçmiş dönemlerdeki nakit hareketlerinin bugünkü değerle karşılaştırılabilmesi için TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasına dayalı bir güncelleme yöntemi öngörülüyor. Fonlardan gerçekleştirilen çıkışların mahsubunda ise "ilk giren ilk çıkar" ilkesi esas alınacak.
Olağan Dışı Kazançlar İçin Gönüllü İade Mekanizması
Teklif, fonlardan gerçeğe aykırı değerler üzerinden çıkış yaparak olağan piyasa koşullarının üzerinde kazanç elde eden kişilere yönelik isteğe bağlı bir iade mekanizması da içeriyor. Aynı uygulama, fon portföyünde fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu tespit edilen paylardan olağan getirinin üzerinde kazanç sağlayan kişiler için de geçerli olacak. İadeler gönüllülük esasına göre gerçekleştirilecek.
İade tutarlarının belirlenmesinde fonun türüne ve yatırım stratejisine uygun emsal fon getirileri, ilgili payın dahil olduğu endeks veya SPK tarafından belirlenecek diğer objektif piyasa ölçütleri esas alınacak. Tasfiye kapsamındaki fonların olağan dışı getirileri emsal hesaplamaya dahil edilmeyecek; böylece isteğe bağlı iadelerde kullanılacak tutarların nesnel ölçütlere göre belirlenmesi amaçlanıyor.
Fon Varlıklarının Geri Kazanılması ve Sorumluluk Hükümleri
Teklifle, muvazaalı veya karşılıksız kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım, repo ve ters repo gibi işlemlerle ilişkili taraflara ya da üçüncü kişilere aktarılan değerlerin fon mal varlığıyla bağlantısının korunması öngörülüyor. Bu işlemler sonucunda aktarılan değerlerin yerine geçen mal varlıkları da düzenleme kapsamında değerlendirilebilecek.
Fonun kurucusu ve yöneticisi konumundaki portföy yönetim şirketinin sorumluluğuna gidilebileceği de teklif metninde yer alıyor. Bunun yeterli olmaması halinde zarar veya eksik tasfiye bakiyesinin oluşumunda sorumluluğu tespit edilen gerçek ve tüzel kişilerin şahsi sorumluluğu gündeme gelebilecek.
TMSF Devreye Girebilecek, El Konulan Varlıklar Kullanılabilecek
Düzenlemeye göre ceza soruşturması veya kovuşturması kapsamında el konulan ya da müsadere edilen mal varlığı değerleri, yatırımcıların zararlarının giderilmesinde kullanılabilecek. Doğrudan fona devredilemeyen mal varlıklarının ekonomik değere dönüştürülmesi sürecinde ise Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) devreye girebilecek. TMSF'nin kayyum sıfatıyla satış veya tasfiye işlemlerini yürütmesi ve elde edilen nakdin ilgili fonlara aktarılması planlanıyor.
AK Parti milletvekillerinin hazırladığı fon tasfiyesi düzenlemesi henüz yasalaşmış değil. Teklifin yatırımcıların haklarını mümkün olan en yüksek ölçüde korumayı ve tasfiye işlemlerinin hukuki belirlilik, hesap verebilirlik ile kurumlar arası eş güdüm çerçevesinde yürütülmesini sağlamayı amaçladığı belirtildi. Öngörülen tüm mekanizmaların işlerlik kazanması teklifin yasalaşmasına bağlı olacak.
Sıkça Sorulan Sorular
Kanun teklifi kaç yatırımcıyı kapsıyor?
Kanun teklifi 455 bin 578 yatırımcıyı kapsıyor.
Yatırımcılara yapılacak ara ödemenin üst sınırı nedir?
Teklif kapsamında net yatırım tutarı ve kesinleşmiş hak ile alacak tutarı aşılmamak şartıyla, kişi başına azami 1 milyon lira avans niteliğinde ara ödeme yapılabilecek.
Dağıtılabilir nakit tüm hak sahiplerini karşılamazsa ne olacak?
Dağıtılabilir nakdin tüm hak sahiplerinin alacaklarını karşılayamaması halinde mevcut tutar yatırımcılar arasında oransal olarak dağıtılacak.
Gönüllü iade mekanizması kimleri kapsıyor?
Gönüllü iade mekanizması; fonlardan gerçeğe aykırı değerler üzerinden çıkış yaparak olağan piyasa koşullarının üzerinde kazanç elde eden kişileri ve fon portföyündeki fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu tespit edilen paylardan olağan getirinin üzerinde kazanç sağlayan kişileri kapsıyor.
Kanun teklifi henüz yasalaştı mı?
Hayır. AK Parti milletvekillerinin hazırladığı teklif henüz yasalaşmış değil; ilerleyen günlerde TBMM Başkanlığı'na sunulması bekleniyor.
