AB, Rusya'ya Yönelik Tarihin En Büyük Yaptırım Listesini Hazırlıyor: 1.650 Yeni Hedef

Avrupa Birliği, Rusya'ya yönelik yaptırım politikasında bugüne kadarki en kapsamlı adımı atmaya hazırlanıyor. AB üyesi ülkelerin büyükelçilerinin bugün bir araya gelerek yaklaşık 1.650 yeni kişi ve kuruluşu yaptırım listesine eklemesi bekleniyor. Hazırlanan liste kabul edilirse, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı saldırısını başlatmasından bu yana tek bir adımda yapılan en büyük yaptırım listelemesi olacak.

1.570 Hedef Doğrudan Askeri-Sanayi Kompleksiyle Bağlantılı

Yeni listenin ağırlıklı bölümünü Rusya'nın savaş kapasitesini desteklediği değerlendirilen kişi ve şirketler oluşturuyor. Yaklaşık 1.570 yeni kaydın doğrudan Rusya'nın askeri-sanayi kompleksiyle bağlantılı aktörlerden oluşması bekleniyor. Bu rakamın yarısından fazlasını ise füze üretim zinciriyle ilişkili şirket ve kişilerin oluşturduğu belirtiliyor.

Bu tablo, AB'nin yeni adımda önceki yaptırım paketlerinden farklı bir strateji izlediğine işaret ediyor. Geniş sektör yasakları yerine doğrudan üretim zincirlerine ve belirli kişi ile şirketlere odaklanıldığı görülüyor. AB'nin özellikle füze, insansız hava aracı, askeri elektronik, hassas makine ekipmanı ve çift kullanımlı teknolojilere erişimi sınırlamayı hedeflediği ifade ediliyor.

Mevcut Listeyi Yarısından Fazla Oranında Büyütecek

AB'nin Rusya'ya yönelik ana yaptırım düzenlemesinde halihazırda 3 binin biraz üzerinde kişi ve kuruluş bulunuyor. Yaklaşık 1.650 yeni kaydın eklenmesi, listeyi tek hamlede çok büyük ölçüde genişletecek; mevcut listenin yarısından fazlasına denk gelen bir artış anlamına gelecek.

Karşılaştırma yapmak gerekirse, temmuz ayında kabul edilen 21. yaptırım paketinde 218 yeni kişi ve kuruluş yaptırım listesine eklenmişti; 51 kuruluş için de çift kullanımlı mal ve teknoloji ihracatında daha sıkı kısıtlamalar getirilmişti. Şimdiki hazırlık ise sayı bakımından bu ölçekteki önceki adımların çok üzerinde bulunuyor.

Yaptırımların Kapsamı ve Hukuki Çerçevesi

Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kuruluşların AB'deki varlıkları donduruluyor. AB vatandaşları ve şirketlerinin bu kişi ve kuruluşlara fon ya da ekonomik kaynak sağlaması yasaklanıyor. Gerçek kişiler ise ayrıca AB ülkelerine giriş ve transit geçiş yasağıyla karşı karşıya kalıyor.

Yeni listelemelerin tamamının aynı yaptırım çerçevesine bağlı olmayacağı da dikkat çeken ayrıntılar arasında. Yaklaşık 1.570 askeri-sanayi bağlantılı kaydın dışında kalan isimlerin Rusya bağlantılı farklı yaptırım rejimleri kapsamında değerlendirilmesi bekleniyor. Bu isimler arasında Kuzey Kore'ye yönelik yaptırım çerçevesi altında ele alınan Rusya bağlantılı bazı kişi ve kuruluşların da bulunduğu belirtiliyor. Bu durum, AB'nin Rusya'nın askeri tedarik ve teknoloji ağlarını yalnızca Rusya sınırları içindeki şirketler üzerinden değil, üçüncü ülkeler ve farklı yaptırım rejimleri üzerinden de takip ettiğini ortaya koyuyor.

Bugün Büyükelçi Onayı, Pazartesi Nihai Karar

Yeni yaptırım listesinin Avrupa Dış Eylem Servisi tarafından hazırlandığı belirtiliyor. Süreç iki aşamalı işliyor: İlk aşamada AB üyesi ülkelerin büyükelçilerinin bugün yaklaşık 1.650 yeni kaydı onaylaması bekleniyor. Büyükelçiler düzeyinde uzlaşma sağlanmasının ardından liste AB dışişleri bakanlarının gündemine taşınacak ve nihai kabulün gelecek pazartesi gerçekleşmesi planlanıyor.

Dolayısıyla bugün alınması beklenen karar yaptırımların son aşaması olmayacak. Ancak büyükelçiler düzeyinde sağlanacak uzlaşma, listenin siyasi olarak önünün açılması anlamına gelecek. Temmuz ayında kabul edilen 21. yaptırım paketi finans, enerji, kripto varlıklar, gölge filo ve askeri-sanayi tedarik zincirlerini hedef almıştı. Şimdiki adım ise yeni sektör yasaklarından çok yaptırım uygulanacak kişi ve kuruluş sayısını sert biçimde artırmaya dayanıyor.

Türkiye Bağlantılı Şirketler Yakından İzlenecek

Yeni yaptırım listesinin Türkiye açısından önemi, AB'nin son dönemde yalnızca Rus şirketlerini değil Rusya'nın askeri ve teknolojik tedarik zincirine destek verdiğini düşündüğü üçüncü ülke şirketlerini de hedef almaya başlamasından kaynaklanıyor. Temmuz ayında kabul edilen 21. pakette daha sıkı ihracat kısıtlamasına tabi tutulan 51 kuruluşun 27'si Rusya dışındaki ülkelerde bulunuyordu; bu kuruluşların 4'ü Türkiye'de yer alıyordu.

Aynı listede Çin, Hong Kong, Hindistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli şirketler de yer almıştı. AB, söz konusu şirketlerin mikroelektronik, bilgisayarlı sayısal kontrollü makine ekipmanları ve yarı iletken üretim ekipmanları gibi alanlarda Rusya'nın yaptırımları aşmasına katkı sağladığını savunmuştu.

Şu aşamada kamuya açık bilgiler, yeni listenin Türkiye ayağına ilişkin herhangi bir isim vermiyor. Liste yayımlanmadan Türkiye merkezli herhangi bir şirketin yeni yaptırımlara dahil edildiği sonucuna varmak mümkün değil. Ancak önceki pakette Türkiye bağlantılı şirketlerin yer almış olması, özellikle savunma, elektronik, makine, mikroelektronik ve çift kullanımlı ürün ihracatı alanlarında faaliyet gösteren şirketler açısından yeni listenin yakından izlenmesini zorunlu kılıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

AB'nin hazırladığı yeni yaptırım listesinde kaç kişi ve kuruluş yer alıyor?

Hazırlanan listede yaklaşık 1.650 yeni kişi ve kuruluşun yer alması bekleniyor. Bu sayı, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik saldırısını başlatmasından bu yana tek seferde yapılacak en büyük yaptırım listelemesi olma özelliği taşıyor.

Yeni listenin odak noktası nedir ve hangi sektörler hedef alınıyor?

Yeni kayıtların yaklaşık 1.570'inin Rusya'nın askeri-sanayi kompleksiyle bağlantılı aktörlerden oluşması bekleniyor; bu grubun yarısından fazlası füze üretim zinciriyle ilişkili. AB özellikle füze, insansız hava aracı, askeri elektronik, hassas makine ekipmanı ve çift kullanımlı teknolojilere erişimi sınırlamayı hedefliyor.

Yaptırım kararı ne zaman kesinleşecek?

İlk aşamada AB büyükelçilerinin bugün listeyi onaylaması bekleniyor. Büyükelçilerden uzlaşma çıkmasının ardından liste AB dışişleri bakanlarına sunulacak ve nihai kabulün gelecek pazartesi gerçekleşmesi planlanıyor.

Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kuruluşlara hangi uygulamalar yapılıyor?

Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kuruluşların AB'deki varlıkları donduruluyor. AB vatandaşları ve şirketlerinin bu kişi ve kuruluşlara fon veya ekonomik kaynak sağlaması yasaklanıyor. Gerçek kişiler ise ayrıca AB ülkelerine giriş ve transit geçiş yasağıyla karşılaşıyor.

Önceki pakette Türkiye'den kaç şirket yaptırım listesine alınmıştı?

Temmuz ayında kabul edilen 21. yaptırım paketinde daha sıkı ihracat kısıtlamasına tabi tutulan 51 kuruluşun 27'si Rusya dışındaki ülkelerde bulunuyordu; bu kuruluşların 4'ü Türkiye merkezliydi. AB, söz konusu şirketlerin mikroelektronik ve yarı iletken üretim ekipmanları gibi alanlarda Rusya'nın yaptırımları aşmasına katkı sağladığını savunmuştu.