Türkiye'nin Türk Devletleri Teşkilatı üyeleriyle ticareti 5 yılda 72,2 milyar dolara ulaştı

Türkiye'nin Türk Devletleri Teşkilatı'na üye Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile son 5 yıldaki karşılıklı ticareti 72,2 milyar dolara ulaştı. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2021-2025 döneminde bu dört ülkeye toplam ihracat 41,6 milyar dolar, bu ülkelerden toplam ithalat 30,6 milyar dolar olarak gerçekleşti. Böylece Türkiye bu dönemde 10,9 milyar dolar dış ticaret fazlası elde ederken, serbest bölgelerden yapay zekaya kadar birçok alanda işbirlikleri derinleşiyor.

TDT'nin kuruluşu ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu

Teşkilatın "Türk Dünyası 2040 Vizyon Belgesi" doğrultusunda üye ülkelerin siyasi, ekonomik, kültürel ve toplumsal olarak entegre olmuş güçlü bir bölgesel güce dönüştürülmesi hedefleniyor. Bu vizyon, üye devletler arasındaki ilişkilerin yalnızca ticaretle sınırlı kalmayıp çok boyutlu bir entegrasyona taşınmasını öngörüyor.

Orta ve uzun vadeli stratejik öncelikler

Teşkilatın orta ve uzun vadeli amaçları arasında üye devletler arasında emtia, sermaye, hizmet, teknoloji ve insan kaynaklarının serbest dolaşımının kademeli olarak sağlanması yer alıyor. Bu hedef, Türk dünyası içinde ekonomik bütünleşmenin aşamalı biçimde ilerletilmesini amaçlıyor.

Bir diğer stratejik hedef, Orta Koridor'un dünyanın en hızlı, güvenli ve ucuz lojistik hattı haline getirilmesi olarak tanımlanıyor. Asya ile Avrupa arasındaki bağlantıyı güçlendirmesi beklenen bu koridor, üye ülkeler arasındaki ticari ilişkilerin gelişiminde merkezi bir rol üstleniyor.

TDT ayrıca yenilenebilir enerji ve akıllı şebeke teknolojilerinde ortak yatırımlar yapılmasını stratejik öncelikleri arasında görüyor. Teşkilat, bölgesel ve küresel krizlerde üye ülkelerin birlikte hareket etmesini de öncelikli hedefleri arasında değerlendiriyor.

Son 5 yılda dış ticaret verileri ve 10,9 milyar dolar fazla

Türkiye'nin teşkilata üye ülkelerle karşılıklı ticareti son yıllarda istikrarlı artış gösterirken, yatırımlar ve yeni işbirliği alanları da gelişiyor. Türkiye İstatistik Kurumu verileri, 2021-2025 dönemine ilişkin tabloyu net biçimde ortaya koyuyor.

Bu dönemde Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a toplam ihracat 41,6 milyar dolar oldu. Aynı dönemde bu ülkelerden toplam ithalat 30,6 milyar dolar olarak gerçekleşti. İhracat ve ithalat toplamından oluşan ticaret hacmi 72,2 milyar dolara ulaştı.

Bu dönemde Türkiye, üye ülkelerle yaptığı dış ticarette 10,9 milyar dolarlık fazla elde etti. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre ise bu yılın 9 ayında ilgili ülkelere yapılan ihracat 4,8 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

Ülke bazında ihracat ve ithalat dağılımı

Türkiye'nin son 5 yılda en fazla dış satım yaptığı ülke 13,7 milyar dolarla Azerbaycan oldu. Azerbaycan'ı yakından takip eden Kazakistan'a 12,4 milyar dolar, Özbekistan'a 9,9 milyar dolar ve Kırgızistan'a 5,6 milyar dolar ihracat gerçekleştirildi.

İthalat tarafında ise tablo farklılık gösteriyor. Aynı dönemde en fazla dış alım 16,7 milyar dolarla Kazakistan'dan yapıldı. Kazakistan'ı Özbekistan ve Azerbaycan izledi.

Azerbaycan'dan 6,2 milyar dolarlık ithalat kayıtlara geçti.
Özbekistan'dan 6,9 milyar dolarlık ithalat yapıldı.
Kırgızistan'dan 951,9 milyon dolarlık ithalat gerçekleşti.

Bu dağılım, Türkiye'nin her bir üye ülkeyle farklı yoğunlukta ve farklı ürün gruplarında ticaret ilişkisi yürüttüğünü gösteriyor. Kazakistan'dan yapılan ithalatın yüksekliği, toplam ithalat içindeki payının belirgin olmasını sağlarken, Azerbaycan'a yapılan ihracatın lider konumda olması dikkat çekiyor.

Orta Koridor ve sektörel işbirlikleri derinleşiyor

Orta Koridor, Türkiye ile üye ülkeler arasındaki ticari ilişkileri güçlendiren ana unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Koridorun lojistik avantajı, karşılıklı yatırımlar ve sektörel işbirliklerinin genişlemesine zemin hazırlıyor.

Türkiye ile Azerbaycan arasında halihazırda savunma, enerji, ulaşım, medya ve teknoloji gibi birçok alanda ortak çalışmalar bulunuyor. Bu kapsamda Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı, iki ülke arasındaki ulaştırma işbirliğinin önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye ile Kazakistan ise tarihi bağlarını son yıllarda özellikle Orta Koridor sayesinde stratejik bir ekonomik ortaklığa dönüştürüyor. İki ülke arasındaki karşılıklı işbirlikleri yapay zeka, inovasyon ve uzay faaliyetlerinden madenciliğe kadar birçok alanda gelişiyor.

Kırgızistan ve Özbekistan ile ilişkiler de benzer bir çerçevede derinleştiriliyor. Bu ülkelerle olan işbirlikleri Orta Koridor ve uluslararası ulaşım hatları, enerji, madencilik, serbest bölgeler, dijital ticaret ve karşılıklı yatırımlar üzerinden ilerliyor. Serbest bölgelerden yapay zekaya uzanan bu geniş yelpaze, Türk dünyası içindeki ekonomik entegrasyonun sektörel çeşitliliğini yansıtıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye'nin TDT üyesi ülkelerle son 5 yıldaki ticaret hacmi ne kadar oldu?

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2021-2025 döneminde Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile toplam ticaret hacmi 72,2 milyar dolar oldu. Bu dönemde toplam ihracat 41,6 milyar dolar, toplam ithalat 30,6 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Türkiye bu ticarette ne kadar dış ticaret fazlası elde etti?

Türkiye, söz konusu dört ülkeyle yaptığı dış ticarette son 5 yılda 10,9 milyar dolarlık fazla elde etti.

En fazla ihracat ve ithalat hangi ülkelerle yapıldı?

Son 5 yılda en fazla ihracat 13,7 milyar dolarla Azerbaycan'a yapıldı. En fazla ithalat ise 16,7 milyar dolarla Kazakistan'dan gerçekleştirildi. Özbekistan'a 9,9 milyar dolar, Kazakistan'a 12,4 milyar dolar, Kırgızistan'a 5,6 milyar dolar ihracat yapılırken, Azerbaycan'dan 6,2 milyar dolar, Özbekistan'dan 6,9 milyar dolar ve Kırgızistan'dan 951,9 milyon dolar ithalat kayıtlara geçti.

Türk Devletleri Teşkilatı ne zaman ve hangi amaçla kuruldu?

Teşkilat, Türk dünyasındaki devletler arasındaki ortak bağları jeopolitik, ekonomik ve güvenlik alanında ortaklıklara dönüştürmek amacıyla 3 Ekim 2009'da "Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi" olarak kuruldu, 2021 yılında Türk Devletleri Teşkilatı adını aldı. "Türk Dünyası 2040 Vizyon Belgesi" doğrultusunda üye ülkelerin entegre olmuş güçlü bir bölgesel güce dönüştürülmesi hedefleniyor.

Orta Koridor'un teşkilat için önemi nedir?

Orta Koridor'un dünyanın en hızlı, güvenli ve ucuz lojistik hattı haline getirilmesi teşkilatın orta ve uzun vadeli amaçları arasında yer alıyor. Türkiye ile Azerbaycan arasındaki Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı ve Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ile geliştirilen ulaşım hatları, ticari ilişkileri güçlendiren temel unsurlardan biri olarak gösteriliyor.