Bilal Alrais'ten Türkiye değerlendirmesi: Endüstriyel yapay zekada küresel ölçekte yarışıyor

Yapay zekâ ve dijital teknolojilerde son yıllarda yaşanan hızlı dönüşüm ülkelerin teknoloji ve girişimcilik ekosistemlerini yeniden şekillendirirken, GITEX küresel organizatörü inD Dijital Büyümeden Sorumlu Başkan Yardımcısı Bilal Alrais, DÜNYA Gazetesi'ne verdiği röportajda bu dönüşümün Türkiye açısından önemli fırsatlar barındırdığını söyledi. COVID-19 döneminde hızlanan dijitalleşmenin ChatGPT başta olmak üzere üretken yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşmasıyla yeni bir aşamaya geçtiğini belirten Alrais, Türkiye'nin özellikle endüstriyel yapay zekâ, üretim, finans, perakende, e-ticaret, fintech ve savunma teknolojilerinde güçlü bir potansiyele sahip olduğunu ifade etti. Türkiye'nin yalnızca bölgesel değil küresel ölçekte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Alrais, girişimlerin büyümesinin önündeki en önemli başlıklardan birinin sermayeye erişim olduğunu dile getirdi ve inovasyon, büyüme ve ölçeklenebilirlik gibi farklı kriterler üzerinden yapılan değerlendirmede Türkiye'nin Avrupa'nın 1 numaralı yükselen startup merkezi, dünyada ise 3 numaralı yükselen startup merkezi olarak gösterildiğini kaydetti.

Türkiye Dubai ile değil dünyayla karşılaştırılmalı

GITEX'in bugün 15 şehirde düzenlendiğini hatırlatan Alrais, Türkiye ve İstanbul'un bu küresel ağ içerisindeki konumuna ilişkin soruya Türkiye'yi Dubai ile değil, dünyayla karşılaştırmak gerektiğini düşünüyorum yanıtını verdi. Türkiye'nin endüstriyel yapay zekâ açısından dünyanın en gelişmiş ekosistemlerinden birine sahip olduğunu söyleyen Alrais, bölgedeki pek çok ülkenin toplamından daha büyük bir üretim merkezine sahip olunduğunu belirtti. Türkiye'nin farklı şehirlerinde uzun yıllardır geliştirilen çok güçlü bir akıllı şehir çözümleri ekosistemi bulunduğunu aktaran Alrais, perakende, fintech, finans ve e-ticaretin de son derece güçlü alanlar arasında yer aldığını ifade etti.

Tarım, üretim, perakende, e-ticaret ve finans gibi sektörlerde Türkiye'nin yıllar içerisinde pek çok ülkeden daha hızlı geliştiğini vurgulayan Alrais, insanların GITEX'e gelme nedenlerinden birinin de Türkiye'nin yapay zekâyı bu alanlarda nasıl kullandığını görmek ve öğrenmek olduğunu söyledi. Bu nedenle Türkiye'nin Dubai ekosistemiyle değil küresel ölçekte değerlendirilmesi gerektiğini yineleyen Alrais, Dubai'nin özellikle turizm, hizmetler ve finans alanında güçlü olduğuna işaret etti. Ancak Türkiye'nin üretim kapasitesinin belki Suudi Arabistan dışında Orta Doğu'daki hiçbir ülkeyle kolay kolay karşılaştırılamayacağını belirten Alrais, Türkiye'nin çok daha büyük bir pazar olduğunu ve teknolojinin sanayide uygulanması konusunda çok daha köklü bir geçmişe sahip olduğunu dile getirdi. Ayrıca çok güçlü bir mühendislik insan kaynağı bulunduğunu da sözlerine ekledi.

Endüstriyel yapay zekâda dünyanın ilk 5'inde

Teknoloji alanında belirli alanlarda uzmanlaşmanın önemine ilişkin soruyu yanıtlayan Alrais, yapay zekâ açısından bakıldığında Türkiye'nin öncelikle zaten güçlü olduğu sektörlerin avantajından yararlanması gerektiğini düşündüğünü söyledi. Üretim, finans, perakende, e-ticaret, oyun ve savunmanın bu alanların başında geldiğini belirten Alrais, yapay zekânın en hızlı uygulanacağı ve sonuçlarının en hızlı görülebileceği alanların da bunlar olduğunu ifade etti. Ancak Türkiye'nin avantajının tek bir uzmanlık alanıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Alrais, yazılım geliştirmeden mühendisliğe ve pazarlama teknolojilerine kadar farklı alanlarda önemli yetkinliklere sahip olunduğunu kaydetti.

Türkiye'yi kategorize etmesi gerekirse endüstriyel yapay zekâ açısından dünyanın önde gelen dört-beş ülkesinden biri olduğunu söyleyebileceğini belirten Alrais, Türkiye'nin bu alanda dünyanın pek çok ülkesinden daha güçlü bir konumda bulunduğunu dile getirdi. Çeşitliliğin Türkiye açısından önemli bir avantaj olduğunu ifade eden Alrais, tek bir sektöre bağımlı kalmadan farklı küresel pazarlara hitap edebilecek büyük teknoloji şirketleri çıkarabilecek bir yapıya sahip olunduğunu söyledi.

Görünürlük sorunu ve teknopark ağı

Türkiye'nin uluslararası yatırımcılar açısından görünürlüğünü nasıl artırabileceğine ilişkin soruya da yanıt veren Alrais, Türkiye'nin bugüne kadar en önemli sorunlarından birinin sahip olduğu potansiyeli ülke dışında yeterince gösterememesi olduğunu belirtti. Örneğin Türkiye'nin pazarının büyüklüğüne kıyasla dünyadaki en geniş teknopark ağlarından birine sahip olduğunu söyleyen Alrais, ancak dünyanın farklı yerlerindeki etkinliklere bakıldığında yalnızca birkaç Türk teknoparkının görülebildiğini ifade etti. Dolayısıyla yatırımcıların bu teknoparklardaki şirketleri keşfetmesinin yolunun çoğu zaman Türkiye'ye gelmekten geçtiğini aktardı.

Türkiye'nin bugüne kadar yeterince yatırım çekememesinin nedenlerinden birinin oldukça basit olduğunu ve bunun görünürlük olduğunu dile getiren Alrais, küresel ağlarını kullanarak Türkiye pazarının uluslararası görünürlüğünü hızlandırmak istediklerini söyledi. Dubai'nin yatırım açısından büyümeye devam ettiğini belirten Alrais, hedeflerinin bu yatırımcı ağını Türkiye'ye de taşımak olduğunu kaydetti.

Büyük iç pazar şirketleri küreselleşmekten uzak tuttu

Türkiye'nin büyük bir iç pazara sahip olmasının şirketlerin uzun yıllar uluslararası pazarlara açılma ihtiyacını daha az hissetmesine neden olup olmadığına ilişkin soruyu da yanıtlayan Alrais, bu açıdan Türkiye'nin Japonya'ya benzediğini söyledi. Japonya'nın da oldukça içe dönük bir pazar olduğunu belirten Alrais, Türkiye'de dil, kültür ve geleneklerin yanı sıra iç pazarın büyüklüğü nedeniyle şirketlerin geçmişte yatırım bulmak veya büyümek için mutlaka ülke dışına çıkmasının gerekmediğini ifade etti.

Benzer bir durumu Almanya'da da gördüklerini aktaran Alrais, büyük bir yerel pazara sahip olduğu için uzun süre dışarıya açılmaya aynı ölçüde ihtiyaç duyulmadığını söyledi. Berlin'e de benzer bir nedenle gittiklerini, amacın daha fazla yatırım ve uluslararası ilgi çekmek olduğunu belirten Alrais, Türkiye'de bulunmalarının nedenlerinden birinin de bu uluslararası bağlantıyı güçlendirmek olduğunu dile getirdi. Ekonominin temelini KOBİ'lerin oluşturduğunu ve yeni KOBİ'lerin ortaya çıkabilmesi için de startup'lara ihtiyaç olduğunu sözlerine ekledi.

Yabancı girişimler için sandbox ve sermayeye erişim vurgusu

Türkiye'nin yabancı startup'ların teknolojilerini test edebileceği ve buradan farklı pazarlara açılabileceği bir pilot pazar olup olamayacağına ilişkin soruya kesinlikle yanıtını veren Alrais, Türkiye'nin pilot projeler için son derece güçlü bir test ortamı yani sandbox sunduğunu söyledi. Bir startup'ın geliştirdiği çözümü burada büyük ölçekli bir bankada veya perakende şirketinde deneyebileceğini belirten Alrais, Türkiye gibi büyük ve gelişmiş bir pazarda çalışan bir çözümün Suudi Arabistan'da veya Avrupa'nın farklı pazarlarında da başarılı olma potansiyelinin yüksek olduğunu ifade etti. Bu nedenle Türkiye'nin yabancı teknoloji şirketleri açısından da çok iyi bir pilot pazar olabileceğini kaydetti.

Türkiye'nin startup ve scale-up ekosisteminde daha güçlü bir küresel oyuncu haline gelmesi ve daha fazla yatırım çekmesi için ne yapılması gerektiğine ilişkin soruyu da yanıtlayan Alrais, aslında Türkiye'nin hâlihazırda birçok alanda lider olduğunu söyledi. Dünyanın en büyük insansız hava aracı üreticilerinden birine sahip olunduğunu ve perakende teknolojileri ile dijital pazarlama çözümleri konusunda çok güçlü şirketler bulunduğunu belirten Alrais, ancak unicorn sayısının henüz aynı ölçüde yüksek olmadığını dile getirdi. Bence konu dönüp dolaşıp yatırıma ve sermayeye geliyor diyen Alrais, startup'ların büyüyebilmek için finansmana ihtiyacı olduğunu vurguladı. Bankaların ve finans sisteminin startup'larla daha yakın çalışması, onları desteklemesi ve yatırım mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini belirten Alrais, böylece girişimcilerin üzerindeki finansman baskısının azalacağını ve asıl işlerine yani inovasyona odaklanabileceklerini söyledi. Türkiye'de finans kuruluşlarından kurumsal şirketlere ve girişim sermayesi fonlarına kadar yeterince güçlü bir yatırım kaynağı oluşursa girişimlerin finansman bulmak için ABD'ye veya başka pazarlara gitmesinin gerekmeyeceğini, teknolojilerini Türkiye'de geliştirip dünyaya satabileceklerini ifade eden Alrais, Türkiye'nin 2030 için 100 unicorn hedefi olduğunu ve bu hedefe ulaşmanın yolunun da gelecek vadeden şirketlerin büyümesini hızlandıracak yatırımları artırmaktan geçtiğini kaydetti.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilal Alrais kimdir ve hangi vesileyle konuştu?

Kaynakta Bilal Alrais, GITEX küresel organizatörü inD Dijital Büyümeden Sorumlu Başkan Yardımcısı olarak tanıtılmakta ve DÜNYA Gazetesi'ne verdiği röportajda Türkiye'nin teknoloji ve girişimcilik ekosistemine ilişkin değerlendirmelerde bulunmaktadır.

Türkiye hangi alanlarda güçlü potansiyele sahip olarak gösterildi?

Alrais, Türkiye'nin özellikle endüstriyel yapay zekâ, üretim, finans, perakende, e-ticaret, fintech ve savunma teknolojilerinde güçlü bir potansiyele sahip olduğunu söyledi; ayrıca yapay zekâ açısından üretim, finans, perakende, e-ticaret, oyun ve savunma alanlarını öncelikli olarak saydı.

Türkiye'nin yükselen startup merkezi sıralaması nedir?

Alrais'in aktardığına göre inovasyon, büyüme ve ölçeklenebilirlik gibi farklı kriterler üzerinden yapılan değerlendirmede Türkiye, Avrupa'nın 1 numaralı yükselen startup merkezi, dünyada ise 3 numaralı yükselen startup merkezi olarak gösterildi.

Türkiye neden Dubai ile değil dünyayla karşılaştırılmalı?

Alrais, Türkiye'nin endüstriyel yapay zekâ açısından dünyanın en gelişmiş ekosistemlerinden birine sahip olduğunu, bölgedeki pek çok ülkenin toplamından daha büyük bir üretim merkezi ve çok güçlü bir mühendislik insan kaynağı bulunduğunu, Dubai'nin ise özellikle turizm, hizmetler ve finans alanında güçlü olduğunu belirterek Türkiye'nin küresel ölçekte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Türkiye'nin 2030 için unicorn hedefi nedir ve büyümenin önündeki temel engel ne olarak açıklandı?

Kaynakta Türkiye'nin 2030 için 100 unicorn hedefi olduğu belirtilirken, Alrais unicorn sayısının henüz aynı ölçüde yüksek olmadığını ve konunun dönüp dolaşıp yatırıma ve sermayeye geldiğini, startup'ların büyüyebilmek için finansmana ihtiyaç duyduğunu ve bu hedefe ulaşmanın yolunun yatırımları artırmaktan geçtiğini söyledi.