Yapay Zeka Tarayıcı Savaşları: OpenAI, Perplexity ve The Browser Company Chrome'a Meydan Okuyor

OpenAI başlangıçta bir tarayıcı yapmayı planlamıyordu. Ama ChatGPT'yi piyasaya sürdükten sonra şirket, kullanıcıların tekrar eden bir davranış sergilediğini fark etti: Bir sekmede chatgpt.com açık, diğer sekmelerde başka bir iş. Kullanıcılar sürekli kopyalayıp yapıştırıyor, ChatGPT'ye ne üzerinde çalıştıklarını anlatıyordu. ChatGPT ekibinde ürün lideri olan Adam Fry bu gözlemi şöyle aktarıyor: "Bir sekmenizde chatgpt.com açık olurdu ve tarayıcınızın başka bir yerinde bir şey üzerinde çalışırdınız. İnsanlar ChatGPT ile ileri geri kopyalayıp yapıştırma davranışı sergiliyordu. 'Şu an üzerinde çalıştığım şey bu, bana yardımcı olabilir misin?' gibi." Bu gözlem, teknoloji sektörünü son birkaç yıldır derinden etkileyen bir farkındalığa kapı araladı: Tarayıcılar her şeyin anahtarı.

ChatGPT Atlas: Yapay Zeka Öncelikli Tarayıcı

OpenAI bu farkındalığın ardından ChatGPT Atlas adını verdiği bir tarayıcı geliştirdi. Üstte bir sekme sırası ve her yeni sekme açıldığında karşınıza çıkan büyük bir ChatGPT metin kutusuyla sade bir uygulama olan Atlas, kullanıcılara o an bulundukları sekme hakkında soru sorma ya da birden fazla sekmedeki verileri bir araya getirme imkânı sunuyor. ChatGPT, web genelinde formları doldurabiliyor; hatta Instacart üzerinden market alışverişi yapmaya bile girişiyor. Tüm tarama geçmişini sorgulamak veya önceki konuşmalardan öğrendiklerini kullanmak da mümkün. Fry'ın ifadesiyle tarayıcı, artık "hayatınızın işletim sistemi" konumuna geliyor.

Atlas yalnız değil. Perplexity'nin Comet'i, The Browser Company'nin yapay zeka öncelikli tarayıcısı Dia, Microsoft Edge'in dönüşen yapısı ve Chrome'a geçen yıl eklenen Gemini entegrasyonu bu yeni kategorinin diğer oyuncuları arasında. Tüm bu tarayıcılar benzer fikirler ve benzer teknolojiler üzerine inşa edilmiş; hepsi botlarının kullanıcıları tarayıcı değiştirmeye ikna edecek kadar faydalı olacağını umuyor.

Tarayıcı Savaşlarının Tarihi: Netscape'ten Chrome'a

Tarayıcı rekabeti, internetin gelişiminde iki kritik dönemde alevlenmişti. Birincisi, 1990'ların sonlarında Mosaic adlı akademik projenin Netscape Navigator'a dönüşmesiyle başladı. Netscape büyük bir hit oldu ve milyonlarca insanın gözünü World Wide Web'e açtı. Ardından Microsoft kendi tarayıcısı Internet Explorer'ı geliştirdi ve Netscape'i piyasadan silmek için tüm gücünü kullandı. Bu rekabet tarihi bir antitröst davasına dönüştü ve her iki şirketi de yıprattı.

2000'lerin ortasında, tarayıcı üreticileri davalarla boğuşurken iki yeni oyuncu sahneye çıktı: Netscape'in teknolojisinden doğan Mozilla Firefox ve Sundar Pichai liderliğindeki bir Google ekibinin geliştirdiği Chrome. İkinci tarayıcı savaşı, statik sayfaların yerini Gmail ve Facebook gibi etkileşimli web uygulamalarına bıraktığı bir dönemde yaşandı. Pichai ve Chrome ekibi bu uygulamaların hızlı ve sorunsuz çalışmasına odaklandı; masa üstü bilişimi uygulama sekmelerinden tarayıcı sekmelerine taşıdı. Google, tarayıcı savaşlarını yaklaşık 2012'de kazandı. Bugün Chrome'un yaklaşık 4 milyar kullanıcısı var ve tüm tarayıcı pazarının üçte ikisi ile dörtte üçü arasında bir paya sahip.

Chrome Neden Şimdi Kırılgan Görünüyor?

On yılı aşkın bir süre boyunca Chrome'un gerçek anlamda rakibi olmadı. Ancak son birkaç yılda bazı şirketler Chrome'un savunmasız olduğuna kanaat getirdi. Düzenleyici ortam önemli ölçüde değişti; akıllı telefonlarda seçim ekranları yaygınlaşarak tarayıcı üreticilerine yeni kullanıcılara ulaşma fırsatı tanıdı. Google, şirketleri yavaşlatan türden bitmek bilmez antitröst davalarıyla boğuşuyor. Üstelik günümüzde tarayıcı geliştirmek eskiye kıyasla çok daha kolay; neredeyse her şey Chromium mimarisi üzerine inşa ediliyor.

Brave CEO'su ve üç tarayıcı savaşının da tanığı Brendan Eich, yapay zekanın tarayıcıya neden ihtiyaç duyduğunu şöyle açıklıyor: "Sohbet botlarına tarayıcı koyarsanız, tam anlamıyla birinci sınıf bir tarayıcı gibi davranmayan berbat küçük web görünümleri elde edersiniz. Bir tarayıcıya sohbet botu istiyorsunuz." The Browser Company CTO'su Hursh Agrawal ise konuya farklı bir açıdan yaklaşıyor: "Bu yeni dünyada en değerli şey, tarayıcının CMD-T ve adres çubuğuna sahip olması; çünkü bu, bilgisayarınızdaki tek giriş noktası ve niyetinizi ifade ettiğiniz yer — bilgisayarınızdaki en çok kullanılan metin kutusu."

Yapay Zeka Tarayıcısının Üç Değer Kaynağı

Yapay zeka merkezli bir geleceğe inanan şirketler için tarayıcının üç temel değer kaynağı bulunuyor. Birincisi veri: Tarayıcı, kullanıcı hakkında eşsiz bir bilgi hazinesi barındırıyor; nereye gittiğinizi ve ne yaptığınızı son derece ayrıntılı biçimde kaydediyor. Perplexity CEO'su Aravind Srinivas bu yılın başlarında TBPN'de yaptığı açıklamada şirketin amacını net biçimde ortaya koydu: "Sizi daha iyi anlamak için [Perplexity] uygulamasının dışında bile veri elde etmek istiyoruz. Tüm bağlamı kullanarak daha iyi bir kullanıcı profili oluşturmayı ve Discover akışımız aracılığıyla orada bazı reklamlar göstermeyi planlıyoruz."

İkincisi platform gücü: Bankanıza, e-postanıza ya da Instagram hesabınıza giriş yaptığınız anda tarayıcı, o uygulamaya neredeyse sınırsız erişim sağlayan bir çerez depolayabiliyor. Market alışverişi yapan, uçuş rezervasyonu ayarlayan ya da ödevlerde yardımcı olan bir yapay zeka ajanı kurmak istiyorsanız web sitelerine hem erişebilen hem de onlarla etkileşime girebilen bir araca ihtiyacınız var. Üçüncüsü ise en değerlisi olabilecek olan giriş noktası: Chrome'un varlığının temel nedenlerinden biri, Google aramalarını son derece kolay hale getirmekti. Yapay zeka etkileşimleri Google aramalarının yerini alacaksa, aynı kolaylıkta olmaları gerekiyor.

Riskler, Şüpheler ve Chrome'un Yanıtı

Tüm bu teorilerin işe yaraması için teknoloji kullanım biçimimizde gerçekten büyük bir değişim yaşanması gerekiyor. Ajansal yapay zeka büyük ölçüde henüz çalışmıyor ve yakın vadede çalışıp çalışmayacağı da belirsiz. Mozilla'da Firefox genel müdürü Anthony Enzor-DeMeo, şeffaflık konusundaki kaygısını şöyle dile getiriyor: "Bana bir çift ayakkabı önerdiklerinde, bunun benim için en iyi ayakkabı olduğu için mi yoksa Nike ile imzalanmış bir anlaşma olduğu için mi yapıldığını bilebilir miyim?" Güvenlik uzmanları ise kötü niyetli kişilerin yapay zeka modelinin sürecini kendi çıkarları doğrultusunda saptırabildiği prompt injection saldırılarından endişe duyuyor. Eich de "OpenAI'ın tüm sorgularınızı ve istemlerinizi almasını gerçekten istiyor musunuz?" diye soruyor. Öte yandan tüm bu tartışmalar sürerken Chrome pazar payı rekorunu kırdı.

Chrome ekibini yöneten Parisa Tabriz ise gerilimi kabul ediyor: "Sanırım biz muhtemelen daha temkinli ve düşünceli hareket ediyoruz; yapay zekanın çok fazla fırsat sunduğunu ama aynı zamanda çok fazla risk de barındırdığını düşünüyorum." Ajansal tarayıcılardaki güvenlik risklerinden duyduğu endişeyi dile getiren Tabriz, Gemini'nin Chrome'a entegrasyonu konusunda ise iyimser: "Web harika, tarama harika ve bunu bir sonraki bilişim dönüşümü olarak görüyorum: Tarayıcılar ve yapay zeka sayesinde insanların işlerini halletmesine yardımcı olmak açısından sadece hayal edebildiğimiz şeyleri yapabilir hale geleceğiz."

Enzor-DeMeo, Mozilla'nın yapay zekayı Firefox'a entegre etmeye istekli olduğunu ancak bunu kullanıcılara kontrol tanıyacak ve açık webi koruyacak bir biçimde yapacağını belirtiyor. Şu anda Chrome tarayıcı pazarında baskın güç olmayı sürdürüyor. Ancak tarayıcı savaşları her zamankinden fazla oyuncuyla ve her zamankinden daha farklı vizyonlarla yeniden alevlendi. Kazananlar bilgisayarınızdaki en önemli metin kutusunu ve taramanın geleceğinin ne anlama geleceğini belirleme hakkını elde edecek.

Sıkça Sorulan Sorular

ChatGPT Atlas nedir ve ne yapabilir?

ChatGPT Atlas, OpenAI'ın geliştirdiği yapay zeka destekli bir tarayıcıdır. Üstte sekme sırası ve her yeni sekmede büyük bir ChatGPT metin kutusu içeren sade bir uygulamadır. Kullanıcılar Atlas aracılığıyla o an bulundukları sekme hakkında sorular sorabilir, birden fazla sekmedeki verileri birleştirebilir, web genelinde formları ChatGPT'ye doldurtabilir, Instacart üzerinden market alışverişi yaptırabilir ve tüm tarama geçmişlerini sorgulayabilir.

Yapay zeka tarayıcısı kategorisinde ChatGPT Atlas dışında hangi ürünler var?

Kaynakta adı geçen diğer yapay zeka tarayıcıları şunlardır: Perplexity'nin Comet'i, The Browser Company'nin Dia'sı, Microsoft'un yapay zeka tarayıcısına dönüşen Edge'i ve Gemini entegrasyonuyla güncellenen Google Chrome. Bu tarayıcıların tamamı benzer fikirler ve benzer teknolojiler üzerine kurulu olduğu belirtiliyor.

Tarayıcı savaşlarının önceki dönemleri nasıl sonuçlandı?

Birinci tarayıcı savaşı 1990'ların sonunda Netscape Navigator ile Microsoft Internet Explorer arasında yaşandı ve antitröst davasıyla her iki tarafı da yıpratarak sona erdi. İkinci savaş 2000'lerin ortasında Mozilla Firefox ile Google Chrome arasında gerçekleşti; Chrome yaklaşık 2012'de galip geldi ve bugün yaklaşık 4 milyar kullanıcıyla tüm tarayıcı pazarının üçte ikisi ile dörtte üçü arasındaki paya sahip.

Perplexity CEO'su Aravind Srinivas, tarayıcı geliştirme amacı hakkında ne söyledi?

Perplexity CEO'su Aravind Srinivas bu yılın başlarında TBPN'de yaptığı açıklamada şirketin Perplexity uygulamasının dışında da veri elde etmek istediğini söyledi. Srinivas, tüm bağlamı kullanarak daha iyi bir kullanıcı profili oluşturmayı ve Discover akışı aracılığıyla reklam göstermeyi planladıklarını belirtti.

Yapay zeka tarayıcılarına yönelik başlıca güvenlik ve şeffaflık endişeleri nelerdir?

Kaynakta dile getirilen başlıca endişeler şunlardır: Kötü niyetli kişilerin yapay zeka modelinin sürecini kendi çıkarları doğrultusunda manipüle edebildiği prompt injection saldırıları; tarayıcının kullanıcı adına yaptığı önerilerin gerçekten kullanıcının çıkarına mı yoksa gizli ticari anlaşmalara mı dayandığına ilişkin şeffaflık sorunu; ve yapay zeka şirketlerinin kullanıcıların tüm sorgu ve istemlerine erişmesi meselesi. Bunlara ek olarak abonelik modeliyle sunulan tarayıcıların açık webi tehdit edebileceği kaygısı da belirtiliyor.