Hazır Giyimdeki Yüzde 15,1'lik Daralma Tekstil Sektörünü de Vurdu: Atıl Kapasite Yüzde 40'a Çıktı

Küresel ekonomideki durgunluk, yüksek üretim maliyetleri ve döviz kurlarının yarattığı baskı altında hazır giyim sanayi üretim endeksi yüzde 15,1 oranında küçüldü. Bu sert daralma, yalnızca konfeksiyon sektörüyle sınırlı kalmayıp tedarik zinciri aracılığıyla iplik ve kumaş gibi tekstil girdilerine olan iç talebi de olumsuz yönde etkiledi. Yılın ilk sekiz ayında tekstil ve hammaddeleri sektörü ihracatta yüzde 0,8'lik cüzi bir artışla 5,6 milyar dolara yakın bir rakama ulaşırken, ihracattaki bu kısmi canlanmayı iç piyasaya yansıtamadı ve üretimde de belirli ölçüde küçülme yaşandı.

TİM Başkan Vekili Öksüz: "Tekstilde Yüzde 1,5 Daralma Var"

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkan Vekili Ahmet Öksüz, hazır giyim sektöründeki sert daralmanın tedarik zinciri kanalıyla tekstil imalatına yansıdığını vurguladı. Öksüz, "Hazır giyim sanayi üretim endeksi yüzde 15,1 küçüldü. Bu çok ciddi ve sert bir düşüş. Tekstil sektöründe ise yüzde 1,5 oranında bir daralma gözüküyor. Hazır giyim kadar diplerde olmasak da iç piyasadaki bu gerilemeden ister istemez etkileniyoruz. Hazır giyim imalatının küçülmesi, tekstil hammaddesine ve kumaşa olan talebi doğrudan düşürüyor" dedi. Öksüz ayrıca sanayide kapasite kullanımının kritik seviyelere indiğini belirterek mevcut tesislerin korunması gerektiğinin altını çizdi.

Atıl Kapasite Yüzde 40'a Ulaştı, Dev Tesisler Bile Kapanıyor

İç pazardaki talep daralması ve hammadde maliyetlerindeki artışın fiyatlara yansıtılamaması, üreticileri ağır bir kapasite kriziyle yüz yüze bıraktı. TİM Başkan Vekili Öksüz, sektör genelinde atıl kapasitenin yüzde 40 seviyelerine çıktığını, sektörün ortalama yüzde 60 kapasiteyle çalıştığını ve bunun sürdürülebilir olmadığını açıkladı. Öksüz, konkordatonun da ötesinde, işletme maliyetlerini karşılayamayan şirketlerin üretimi tamamen durdurup kapandığını ifade ederek şunları söyledi: "Ayda bir-iki tane kapanan tesis duyuyoruz, devler bile kapatıyor. Hammadde fiyatları çok arttı ama talep iştahı olmadığı için bunun karşılığını piyasada çok göremiyoruz. Pamuk fiyatlarında yüzde 20-30 civarında bir artış oldu ama bunun karşılığı yok. Bunu müşteriye fiyatlayamıyorsunuz."

Tekstil sektörünün yılın ilk sekiz aylık ihracatında küçük de olsa bir artış yaşandığını belirten Öksüz, yılın yüzde 1,2 civarında bir artışla kapanacağını öngördü. Ancak bu tablonun yeterli olmadığını vurgulayarak "Ama millet para kazanamıyor, sürdürülebilir değil" yorumunu yaptı. Öksüz ayrıca İran-ABD savaşının sona ermesi ve Hürmüz krizinin çözülmesiyle birlikte enerji fiyatlarındaki olası geri çekilmenin iç piyasayı hareketlendirebileceğini de dile getirdi.

Döviz Dönüşümünde Sektörel Destek Talebi

Ahmet Öksüz, ihracatçıların döviz dönüşüm desteklerinin artırılması yönündeki taleplerini Hazine ve Maliye Bakanlığı'na ilettiklerini açıkladı. Merkez Bankası yetkilileriyle yapılan görüşmede banka bazında sektör ayrımı yapılamayacağının ifade edildiğini aktaran Öksüz, çözümün Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden sağlanabileceğini savundu: "İstihdam ve katma değer odaklı sektörlere pozitif ayrımcılık yapılabilir. Değerli maden veya emtia ihracatı yapan bir firmaya sağlanan yüzde 3'lük destek kârı katlarken, yüksek istihdam yükü taşıyan hazır giyim veya tekstil sektöründe bu oran yetersiz kalıyor. Çin'de bu destekler sektöre ve bölgeye göre yüzde 10 ile yüzde 15 arasında değişiyor."

Mısır ve Suriye'deki Üretim Tekstile Hammadde Pazarı Açıyor

Türk hazır giyim üreticilerinin artan üretim maliyetleri nedeniyle Mısır ve Suriye gibi yakın coğrafyalara yönelmesi, yerli tekstil sanayisine hammadde ihracatı kanalıyla geri dönüş sağlıyor. Öksüz, bu sürecin bir kayıp değil tedarik zincirinde stratejik bir konumlanma olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. "Türk hazır giyim firmalarının yakın coğrafyadaki imalathaneleri konuşlandırması, Türkiye'deki kumaş ve iplik üreticileri için ciddi bir hammadde talebi yaratıyor. Bu pazarlarda Türk üreticilerin bulunmaması durumunda siparişler Bangladeş, Kamboçya veya Vietnam gibi Uzak Doğu ülkelerine kayıyor. Uzak Doğu ülkelerine hammadde satmamız mümkün değilken, Mısır veya Suriye'de üretim yapan Türk firmalarına buradan kumaş ve iplik gönderebiliyoruz" diye konuştu.

İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Şişman da Türk sanayicilerin Mısır ve çevre coğrafyalarda varlık göstermesinin artık bir zorunluluk haline geldiğini vurguladı. Şişman, "Bölgemizde Türk firmalarının yönettiği imalat ağları sayesinde hem hammadde ihracatı gerçekleştiriliyor hem de elde edilen kazanç Türkiye'ye geri dönüyor. Çin de dahil olmak üzere birçok ülke Mısır ve Suriye pazarında yer almaya çalışıyor. Biz kendi coğrafyamızdaki talebi başkalarına bırakamayız. Temel ve yüksek hacimli üretimler orada yapılırken, katma değerli işler ve nitelikli imalat Türkiye merkezli yürütülmeli" değerlendirmesini yaptı.

Avrupa'da 105 Milyar Dolarlık Teknik Tekstil Fırsatı

Avrupa'da hazır giyim üretiminin robotlaşma ve otomasyonla yeniden şekillendiği bu dönemde Türk tekstil sektörü, yüksek katma değerli teknik tekstil pazarına yönelme gerekliliğini tartışıyor. İTHİB Başkanı Ahmet Şişman, Avrupa'daki teknik tekstil pazarının 105 milyar dolara ulaştığını belirterek "Tişörtten vazgeçip hava yastığı (airbag) gibi kilosu 70 euro olan katma değerli ürünlere ve teknik tekstile dönüşmek zorundayız" dedi. Türkiye'nin teknik tekstil ihracatının şu an 1 milyar dolar seviyelerinde olduğunu hatırlatan Şişman, yalnızca araçlarda kullanılan hava yastığının Avrupa'daki üretiminin tek başına 7 milyar euro değerinde olduğuna dikkat çekti.

TİM Başkan Vekili Öksüz de Avrupa'nın yüksek maliyetler nedeniyle emek-yoğun tekstil ve hazır giyimi zamanında terk ettiğini, ancak şu an ciddi bir sanayi dönüşümü yaşandığını vurguladı. "Robotlaşma teknolojileri hazır giyim tarafında hızla gelişecek ve belki de Avrupa'da yeniden robotik hazır giyim tesisleri kurulacak. Ancak bu tesislerin imalat yapabilmesi için yine nitelikli kumaşa ihtiyacı olacak. Bu da bizim kumaş üreticilerimiz için büyük bir pazar anlamına geliyor" diye konuştu.

"Sanayide Dipleri Gördük, Mevcut Kapasiteyi Korumalıyız"

Döviz kurları ve enflasyon dengesine yönelik atılan adımlarla birlikte sanayide dibin görüldüğünü değerlendiren Ahmet Öksüz, kaybedilen tesislerin kolay yerine konulamayacağını hatırlatarak "Sanayisizleşme büyük bir risk. Bu süreçte yeni yatırımlardan ziyade mevcut üretim kapasitelerini ve tesisleri korumak esas olmalı" uyarısında bulundu. İmalat sanayinin milli gelir içindeki payının yüzde 15 seviyelerine gerilediğini kritik bir durum olarak niteleyen Öksüz, Türkiye'nin gelişmiş hizmet ekonomileri gibi değerlendirilemeyeceğini ve üretime olan ihtiyacın sürdüğünü belirtti. "Yatırım ortamının zorlaştığı bu süreçte bir taraftan kapanan tesisler varken yenilerinin açılması kısa vadede mümkün olmuyor. Ekonomi yönetiminden olumlu sinyalleri almaya başladık ama üzerimizde geçmişten gelen bir yük var" dedi.

Sıkça Sorulan Sorular

Hazır giyim sanayi üretim endeksi ne kadar küçüldü?

TİM Başkan Vekili Ahmet Öksüz'ün açıklamalarına göre hazır giyim sanayi üretim endeksi yüzde 15,1 oranında küçüldü. Bu daralma, tekstil sektörünü de etkileyerek tekstilde yüzde 1,5 oranında bir gerilemeye yol açtı.

Tekstil sektöründe atıl kapasite hangi seviyeye ulaştı?

Sektör genelinde atıl kapasite yüzde 40 seviyelerine çıktı. Bu, sektörün ortalama yüzde 60 kapasiteyle çalıştığı anlamına geliyor; TİM Başkan Vekili Öksüz bu tablonun sürdürülebilir olmadığını vurguladı.

Tekstil ve hammaddeleri sektörünün yılın ilk 8 aylık ihracatı ne kadar oldu?

Yılın ilk sekiz ayında tekstil ve hammaddeleri sektörü ihracatta yüzde 0,8'lik artışla 5,6 milyar dolara yakın bir rakama ulaştı. Ahmet Öksüz, yılın tamamının yüzde 1,2 civarında bir artışla kapanacağını öngördü.

Mısır ve Suriye'deki Türk yatırımları yerli tekstil sektörüne nasıl katkı sağlıyor?

Türk hazır giyim firmalarının Mısır ve Suriye'deki üretim tesisleri, Türkiye'deki kumaş ve iplik üreticileri için hammadde talebi yaratıyor. Öksüz'e göre bu pazarlarda Türk üreticilerin bulunmaması durumunda siparişler Bangladeş, Kamboçya veya Vietnam gibi Uzak Doğu ülkelerine kayacak; oysa Uzak Doğu ülkelerine hammadde satmak mümkün değilken Mısır veya Suriye'deki Türk firmalarına kumaş ve iplik gönderilebiliyor.

Türkiye'nin teknik tekstil ihracatı ne kadar ve Avrupa pazarının büyüklüğü nedir?

İTHİB Başkanı Ahmet Şişman'a göre Türkiye'nin teknik tekstil ihracatı şu an 1 milyar dolar seviyesinde. Buna karşın Avrupa'daki teknik tekstil pazar büyüklüğü 105 milyar dolara ulaşmış durumda. Şişman, yalnızca araçlarda kullanılan hava yastığının Avrupa'daki üretiminin tek başına 7 milyar euro değerinde olduğunu örnek göstererek sektörün bu alana dönüşmesi gerektiğini vurguladı.