Bakan Kacır: Türkiye'ye ileri teknoloji yatırımları önümüzdeki dönemde belirleyici olacak

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu için New York'ta bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a eşlik etti. Kacır, üç gün süren ziyaret boyunca küresel şirketlerin temsilcileri ve farklı ülkelerden katılımcılarla bir araya gelerek Türkiye'nin hedeflerini ve vizyonunu paylaştıklarını, yatırımları ülkeye yönlendirme konusunda somut adımlar attıklarını açıkladı. Görüşmelerine ilişkin değerlendirmelerini Anadolu Ajansı muhabirine aktaran Kacır, önümüzdeki dönemde uluslararası yatırımlarda ileri teknoloji başlıklarının Türkiye açısından çok önemli bir yer tutacağını vurguladı.

Sanayi ve Yüksek Teknoloji Yuvarlak Masa Toplantısı'nda neler konuşuldu?

Kacır, New York temasları kapsamında düzenlenen Sanayi ve Yüksek Teknoloji Yuvarlak Masa Toplantısı'nda çok sayıda Amerikan ve küresel şirketle bir araya geldiklerini belirtti. Son yıllarda yaşanan jeostratejik gelişmelerin yatırımların güvenliği ve sürdürülebilirliği konusunu yatırım kararlarında belirleyici bir unsur haline getirdiğine dikkat çeken Kacır, bu ortamda Türkiye'nin bir istikrar adası olarak öne çıktığını ve yatırımcıların tercihlerini giderek daha fazla Türkiye'ye yönlendirdiğini söyledi. Kacır, bu süreci hızlandırmak amacıyla hem altyapı hem de kamu teşvikleri alanında yeni programların hayata geçirildiğini aktardı.

Türkiye'nin en büyük ölçekli yatırım teşvik programının HIT-30 olduğunu hatırlatan Kacır, söz konusu programın yarı iletkenlerden mobiliteye, güneş enerjisinden rüzgar türbinlerine, veri merkezlerinden yapay zeka yatırımlarına kadar geniş bir ileri teknoloji yelpazesine ayrıcalıklı destekler sağladığını bildirdi. Küresel şirketlerin Türkiye'nin sunduğu değer teklifini olumlu karşıladığını ve gelecek dönemde faaliyetlerini büyütme arzusu taşıdıklarını gözlemlediklerini de sözlerine ekledi.

Yapay Zeka Eylem Planı'nın yatırımcılara sunulan hedefleri

Kacır, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın geçen aylarda açıkladığı Yapay Zeka Eylem Planı'nı ve 2030 yılı hedeflerini görüşmelerde yatırımcılarla paylaştıklarını belirtti. Bu plan kapsamında kamu yatırım bütçesinin yüzde ikisinin yapay zeka projelerine ayrılacağını, iki bin kamu veri setinin yapay zeka geliştiricilerinin kullanımına sunulacağını ve yerli yapay zeka çözümlerinin önünün açılacağını aktardı. Veri merkezi altyapısının mevcut kapasitesinin dört katına çıkarılarak gigavat düzeyine ulaştırılması da planda yer alan hedefler arasında gösterildi.

Bunların yanı sıra yapay zeka büyüme bölgelerinin oluşturulacağını ve enerji tedariki konusunda kolaylaştırıcı adımlar atılarak veri merkezi yatırımlarının hızlandırılacağını ifade eden Kacır, bu alanda en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının hayata geçirilmesinin hedeflendiğini vurguladı. Kacır, söz konusu yol haritasının küresel şirketlerin dikkatini çektiğini ve bu şirketlerin yatırımlarıyla bu süreçte yer alma arzusu taşıdıklarını aktardı. Toplantılarda yeni nesil nükleer teknolojiler başta olmak üzere gelecek dönemde Türkiye'ye değer katacak diğer alanlarda da adımların hızlandırılmaya çalışıldığı bilgisini de paylaştı.

ABD ile 100 milyar dolarlık ticaret hedefi ve teknoloji işbirlikleri

Kacır, Türkiye ile ABD arasında belirlenen 100 milyar dolarlık ikili ticaret hacmi hedefine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Son on yılda ikili ticaretin iki katına çıktığını ancak mevcut potansiyelin bunun da üzerinde olduğunu vurgulayan Kacır, bu hedefin yalnızca mal ticaretini değil, yeni ortaklıkları, karşılıklı yatırımları, teknoloji geliştirme işbirliklerini ve bilimsel altyapılarda kurulan yeni ortaklıkları da kapsadığını belirtti. ABD'nin Türkiye'nin en önemli ticari ortakları ve ekonomik paydaşları arasında yer aldığını vurgulayan Kacır, son on yılda yakalanan ivmenin önümüzdeki dönemde özellikle ileri teknolojiler alanında da taçlandırılacağını ifade etti.

Türkiye'nin bağlantısallık alanında yeni fırsatlar elde ettiğine de dikkat çeken Kacır, bu fırsatların yalnızca kara ve demiryolu bağlantılarıyla sınırlı olmadığını, dijital bağlantısallık ve fiber altyapıların da önem taşıdığını vurguladı. Orta Koridor, Zengezur Koridoru ve Kalkınma Yolu'nun Türkiye'ye önemli bir perspektif sunduğunu belirten Kacır, Kuzey Marmara demiryolu bağlantısı sayesinde Türkiye'nin Avrupa'nın değer ve tedarik zincirlerinde kritik bir konuma geleceğini söyledi. Tüm bu gelişmelerin Amerikan şirketleri için de Türkiye'ye daha fazla yatırım yapma ve işbirliklerini güçlendirme konusunda yeni imkânlar sunacağını ekledi.

ABD'nin yapay zekaya en fazla yatırım yapan ülkelerin başında geldiğini ve dünyadaki toplam veri merkezi yatırımlarının neredeyse yüzde 70'inin Amerikan şirketleri tarafından gerçekleştirildiğini hatırlatan Kacır, Türkiye'nin bu alandaki öncü şirketlerle yakın diyalog içinde olduğunu ve bazılarının yatırımlarını Türkiye'ye yönlendirme konusunda irade ortaya koyduğunu aktardı. Türkiye'nin 86 milyon nüfuslu pazarının ve dijitalleşme hızının şirketler açısından önemli bir çekim unsuru oluşturduğunu da sözlerine ekledi.

Milli Uzay Programı ve Ay misyonu hedefleri

Kacır, görüşmelerde Türkiye'nin Milli Uzay Programı kapsamındaki hedeflere de yer verdiğini belirtti. İlk insanlı uzay misyonunun tamamlandığını, Türkiye'nin kendi haberleşme uydusunu üretip uzaya gönderdiğini anımsatan Kacır, bugün itibarıyla hem haberleşme hem görüntüleme uydusu üretebildiklerini aktardı. Uzaya bağımsız erişim amacıyla Somali'de uzay limanı inşa edildiğini ve Ankara'da uzay teknoparkının kurulduğunu da paylaşan Kacır, Türkiye'de bu alanda büyük bir ekosistemin oluştuğunu vurguladı.

Dünyada her yıl 600 milyar doların üzerinde uzay alanında harcama gerçekleştiğini ve Türkiye'nin bu pastadan daha fazla pay almayı hedeflediğini belirten Kacır, gelecek yıl hayata geçirilmesi planlanan Ay projesinin derin uzay hedefleri doğrultusunda atılacak ilk adım olacağını söyledi. Projede Türkiye'nin kendi hibrit roket teknolojisinin kullanılacağını, yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla üretilen Ay uzay aracının Türkiye'yi Ay'a erişebilen dokuz ülke arasına katacağını ifade eden Kacır, bu projenin Türkiye'nin uluslararası Ay programlarında teknoloji geliştirme paydaşı olarak konumlanmasına kapı aralayacağını vurguladı. Türkiye'nin Artemis Anlaşmaları'na imza atmasının da ülkenin derin uzay ve Ay projelerinde daha fazla rol üstlenmesi için yeni imkânlar oluşturacağını sözlerine ekledi.

Sıkça Sorulan Sorular

HIT-30 programı hangi teknoloji alanlarını kapsıyor?

Türkiye'nin en büyük ölçekli yatırım teşvik programı olan HIT-30, yarı iletkenlerden mobiliteye, güneş enerjisinden rüzgar türbinlerine, veri merkezlerinden yapay zeka yatırımlarına kadar geniş bir ileri teknoloji yelpazesine ayrıcalıklı destekler sağlamaktadır.

Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında veri merkezi altyapısı için ne hedefleniyor?

Yapay Zeka Eylem Planı çerçevesinde veri merkezi altyapısının mevcut kapasitesinin dört katına çıkarılarak gigavat seviyesine ulaştırılması hedeflenmektedir. Bunun yanı sıra yapay zeka büyüme bölgeleri oluşturulacak ve enerji tedariki konusunda kolaylaştırıcı adımlar atılarak veri merkezi yatırımları hızlandırılacaktır.

Türkiye'nin yapay zeka alanında özel sektörden beklentisi ne kadar?

Bakan Kacır, yapay zeka ve ilgili teknoloji alanlarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının hayata geçirilmesinin hedeflendiğini açıkladı.

Türkiye'nin Ay projesi ne zaman gerçekleştirilecek ve yerlilik oranı nedir?

Bakan Kacır'ın aktardığına göre Ay projesi gelecek yıl hayata geçirilmesi planlanmaktadır. Projede kullanılacak Ay uzay aracı yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla üretilmekte olup Türkiye'nin kendi hibrit roket teknolojisi kullanılacaktır.

Türkiye-ABD ikili ticareti son on yılda nasıl bir seyir izledi?

Bakan Kacır, son on yılda Türkiye ile ABD arasındaki ikili ticaret hacminin iki katına çıktığını belirtti. Bununla birlikte mevcut potansiyelin daha yüksek olduğunu vurgulayan Kacır, iki ülke arasında 100 milyar dolarlık ikili ticaret hacmi hedefinin belirlendiğini hatırlattı.